هند

هند یا هندوستان با نام رسمی جمهوری هندوستان (هندی: भारत गणराज्य؛ تلفظ: بْهَارَتْ گَنَرَاجْیَه) کشوری در جنوب آسیا است که پایتخت آن دهلی نو است. هند از شمال باختری با پاکستان؛ از شمال با چین، بوتان، نپال و تبت؛ و از شمال خاوری با برمه وبنگلادش همسایه‌است. همچنین هند از باختر با دریای عرب، از خاور با خلیج بنگال، و از جنوب نیز با اقیانوس هند مرز آبی دارد.

پهناوری هند ۳٬۴۰۲٬۸۷۳ کیلومتر مربع (هفتم در جهان، ۲ برابر ایران) است. بیشتر سرزمین هند پست و هموار است و رشته‌کوه هیمالیا که در شمال کشور قرار دارد باعث شده‌است که رطوبت و ابرهای باران‌زا به شمال آسیا نفوذ نکند و در نتیجه هند کشوری پرباران و مرطوب و دارای خاک بسیار حاصلخیز است. این موضوع باعث شده‌است که این کشور بتواند جمعیّت بسیاری را در خود جای دهد.

جمعیت هند ۱٬۲۱۰٬۱۹۳٬۴۲۲ نفر است که دومین کشور پر جمعیت دنیا پس از چین به شمار می‌آید. بندر بمبئی (مومبائی) با جمعیتی نزدیک به ۱۴ میلیون تن، پرجمعیت‌ترین شهر هند است. هند بیش از سی و پنج شهر بزرگ با جمعیت بالای یک میلیون تن دارد.بمبئی (مومبائی)، دهلی، کلکته، مدرس، بنگلور، حیدرآباد، اگرا، میسور، و.. از شهرهای مهم این کشور پهناور هستند.

هند دارای تاریخ و فرهنگ بسیار کهن و پرباری است که به ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد. هند سرزمین نژادها، زبان‌ها، آیین‌ها، و فرهنگ‌های فراوان و گوناگون می‌باشد. در هند صدها زبان و هزاران گویش و لهجه وجود دارد. علاوه بر دو زبان هندی و انگلیسی که در قانون اساسی این کشور زبان رسمی اعلام شده‌است. ۲۲ زبان دیگر در یک یا چند ایالت موقعیت زبان رسمی را دارند.

طی ۸۰۰ سال تسلط فارسی‌زبانان یا ایرانیان بر هند، این کشور از فرهنگ ایران و زبان فارسی تاثیر بسیاری پذیرفته‌است. زبان فارسی در دورهٔ غزنویان به هند راه یافت و با فرمانروایی دودمان گورکانیان هند زبان رسمی شد. زبان فارسی هند شاعران بزرگی همچونبیدل دهلوی، و امیر خسرو دهلوی و دستگاه شعری سبک هندی را در خود پروراند. زبان فارسی تاثیر فراوانی بر زبان‌های هند به‌ویژه زبان اردو گذاشته‌است. زبان فارسی پیش از آنکه هند مستعمره انگلستان شود (سده ۱۹ میلادی)، دومین زبان رسمی این کشور و زبان فرهنگی و علمی به‌شمار می‌رفت.

از ویکی پدیا

ژاپن

 ژاپن (به ژاپنی: 日本، نیپون یا نیهون)‏ (به انگلیسی: Japan)‏ کشوری است در اقیانوس آرام واقع در آسیای شمال شرقی که یکی از قدرت‌های اصلی اقتصادی جهان است و سومین اقتصاد بزرگ جهان را از نظر تولید ناخالص داخلی دارد^[۱](۵/۴۷۴ تریلیون دلار در سال ۲۰۱۰ به گزارش صندوق بین‌المللی پول^[۲]). ژاپن یک کشور پادشاهی است که برمبنای قانون اساسی اداره می‌شود.^[۳]

ژاپن کشوری است کاملاً محصور شده در آب که از طریق مرز آبی با کشورهای چین، کره جنوبی و کره شمالی و روسیه همسایه‌است. این کشور در پایان جنگ جهانی دوم، تمامی متصرفات فراسوی دریاهای خود، از جمله کشور کره را که در آن موقع ۴۵/۵ درصد کل کشور را تشکیل می‌داد، از دست داد و وسعت آن به میزان فعلی که در حدود ۳۸۷۰۰۰ کیلومتر مربع است(چیزی کمتر از ایالت کالیفرنیا در آمریکا)، ^[۴] [۵] تقلیل یافت.

ژاپن با جمعیتی در حدود ۱۲۸ میلیون نفر دهمین کشور پرجمعیت جهان است. توکیو پایتخت ژاپن با بالغ بر ۳۵ میلیون نفر جمعیت از بزرگترین و گرانترین پایتخت‌های جهان به شمار می‌آید.^[۶]

ژاپنی‌ها کشورشان را «نیپون کوکو» خطاب می‌کنند که به معنی خاستگاه خورشید است. در حقیقت این کشور شرقی‌ترین کشور جهان (بدون در نظر گرفتن خاک قطب) است. مطالعات باستان شناسی سابقه سکونت انسان در این کشور را از دورانپساپارینه‌سنگی می‌داند. ژاپن کشوری کوهستانی است و بیشتر جزایر آن آتشفشانی است و بشدت زلزله خیز است، آمار نشان می‌دهد که سالانه در حدود ۱۵۰۰ زمین لرزه در آنجا روی می‌دهد.^[۷]

کشور ژاپن عضو سازمان ملل متحد، G8، G4 و APEC است.^[۸] ژاپن پنجمین بودجه دفاعی جهان را دارد (۶۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۱) و چهارمین کشور صادرکننده در جهان (۷۶۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰) و ششمین کشور بزرگ وارد کننده است(۶۳۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰).^[۹]

در جنگ جهانی اول، ژاپن از متفقین بود و در جنگ جهانی دوم با متفقین می‌جنگید. پایان جنگ جهانی دوم برای ژاپن بسیار تلخ بود، آنها پس از جنگی دراز مدت در اقیانوس آرام، سرانجام پس از بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی، بدون قید و شرط تسلیم شدند. برآیند این جنگ خانمان‌سوز برای ژاپن به اندازه‌ای وحشتناک بود که بسیاری از تحلیلگران در توصیف آن، عبارت «به کلی ویران شده» را به کار بردند.^[۱۰] ژاپن پس از اشغال توسط آمریکا، با یک برنامه پیگیر توسعه صنعتی به رشد اقتصادی چشمگیری دست یافت و به یکی از بزرگ‌ترین اقتصادهای دنیا و همچنین دومین قدرت صنعتی جهان بدل شد. این کشور همچنین از بزرگترین هم‌پیمانان و شرکای تجاری آمریکا در قاره آسیا است.

از ویکی پدیا

کره شمالی

کُره شمالی با نام رسمی جمهوری دموکراتیک خلق کره، کشوری است در بخش شمالی شبه‌جزیره کره در شرق آسیا. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر آن پیونگ‌یانگ است. این کشور از جنوب با کره جنوبی، از شمال با جمهوری خلق چین و در زاویه شمال شرقی مرز کوچکی با روسیه دارد.

جمعیت کره شمالی ۲۴ میلیون نفر و زبان رسمی آن کره‌ای است. واحد پول این کشور وون کره شمالی است. از جمعیت این کشور حدود ۶۴ درصد بی‌دین، ۱۶ درصد پیرو شمن‌باوری کره‌ای، ۱۳ درصد چئوندوی‌باور، و ۴٫۵ درصد بودایی هستند. این کشور یک کشور تک‌حزبی است که توسط حزب کارگران کره اداره می‌گردد و دولت این کشور پیرو ایدئولوژی جوچه (خودکفایی) است. این ایدئولوژی را کیم ایل-سونگ، نخستین رئیس‌جمهور کره شمالی پایه‌ریزی کرد و او پس از مرگش، رئیس‌جمهور ابدی کره شمالی اعلام شد. جوچه در سال ۱۹۷۲ در قانون اساسی جدید کره شمالی، ایدئولوژی رسمی دولتی اعلام شد و هرگونه اشاره‌ای به مارکسیسم-لنینیسم و کمونیسم از قانون اساسی کره شمالی حذف شد. کره شمالی روابط تنش‌آمیزی با برخی کشورهای منطقه خود و با غرب دارد و برنامه‌های موشکی و هسته‌ای کره شمالی مناقشه‌برانگیز بوده‌است.

شبه‌جزیره کره در اواخر سده نوزدهم تا اوایل سده بیستم توسط امپراتوری کره اداره می‌شد. این شبه‌جزیره از سال ۱۹۰۵ به تصرف ژاپن درآمده و پنج سال بعد به طور رسمی بخشی از کشور ژاپن شد. با شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم قسمت شمالی به تصرف شوروی و قسمت جنوبی به تصرف آمریکا درآمد. به این ترتیب کره شمالی صاحب حکومتی متحد با بلوک شرق شده و کره جنوبی صاحب حکومتی طرفدار غرب شد در حالی که هر دو مدعی حکومت بر کل شبه‌جزیره بودند این اختلاف در سال ۱۹۵۰ بهجنگ کره انجامید که در سال ۱۹۵۲ با پیمان آتش‌بس خاتمه یافت. حکومت کیم ایل سونگ (۱۹۴۸ تا ۱۹۹۴) کشور را به کشوری منزوی تبدیل کرد که این انزوا پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱ تشدید شده است.^[۱]

پس از مرگ کیم ایل سونگ پسرش کیم جونگ ایل رهبری کشور را عهده‌دار شد و از سال ۲۰۱۲ در پی مرگ کیم جونگ ایل رهبری این کشور در اختیار کیم جونگ اون پسرش است.

کره جنوبی

کره جنوبی که با نام رسمی جمهوری کره (به کره‌ای: 대한민국) نیز شناخته می‌شود، کشوری است در بخش جنوبی شبه‌جزیره کره در شرق آسیا. پایتخت آن شهر سئول است.تاریخ
برای آگاهی از تاریخ شبه جزیره کره پیش از جدایی دو کره به کره شمالی بنگرید.
در پی جنگ جهانی دوم، سربازان شوروی و آمریکا به ترتیب بخش‌های شمالی و جنوبی کشور را به کنترل خود درآوردند. با وجود به رسمیت شناختن اولیهٔ کرهٔ متحد در اعلامیهٔ قاهره، خصومت فزایندهٔ جنگ سرد، سرانجام به تشکیل دو دولت جداگانه با ایدئولوژی‌های مختص خود منجر شده و تقسیم کره به دو موجودیت سیاسی مجزا را باعث گشت: کره شمالی و کره جنوبی. در شمال، یک پارتیزان ضد ژاپن و فعال سابق کمونیست، کیم ایل سونگ و در جنوب یک رهبر سیاسی دست راستی و تبعیدی،سینگمان ری به عنوان رئیس جمهور به قدرت رسیدند.
در ۲۵ ژوئن سال ۱۹۵۰ کرهٔ شمالی با هجوم به کرهٔ جنوبی، جنگ کره را آغاز نمود. سرانجام و پس از پیشرفت‌های زیاد از هر دو طرف، جنگ به بن‌بست رسید. صلح موقت سال ۱۹۵۳ که هیچگاه توسط کره جنوبی امضا نشد، شبه جزیره را در امتداد منطقه بی‌طرف در نزدیکی خط سر حدی در حدود عرض جغرافیایی ۳۸ درجه به دو نیم تقسیم کرد. تا کنون هیچ معاهده صلحی امضا نشده و دو کشور از نظر حقوقی هنوز در جنگ هستند.تاریخ کره
پیش از تاریخ دوره جولمون دوره میومانگوجوسان (جوسان کهن) ۲۳۳۳ تا ۱۰۸ ق.م. استان جیننخستین سه امپراتوری: ۱۰۸ تا ۵۷ ق.م. بویو ، اوکجه ، دونگایی سم‌هان: ما, بایون, جینسه امپراتوری: ۵۷ ق.م. تا ۶۶۸ میلادی گوگوریو ۳۷ ق.م. تا ۶۶۸ میلادی باکجه ۱۸ ق.م. تا ۶۶۰ میلادی سیلا ۵۷ ق.م. تا ۹۳۵ میلادی گایا ۴۲ تا ۵۶۲استان‌های شمالی-جنوبی: ۶۹۸ تا ۹۳۵ سیلا متحد ۶۶۸ تا ۹۳۵ بالهایی ۶۹۸ تا ۹۲۶ آخرین سه امپراتوری ۸۹۲ تا ۹۳۵  گوگوریو جدید, باکجه جدید, سیلاگوریو ۹۱۸ تا ۱۳۹۲جوسان ۱۳۹۲ تا ۱۸۹۷امپراتوری کره ۱۸۹۷ تا ۱۹۱۰سلطه ژاپن ۱۹۱۰ تا ۱۹۴۵ دولت موقت جمهوری کره ۱۹۱۹ تا ۱۹۴۸تقسیم کره ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۸کره شمالی، کره جنوبی ۱۹۴۸–تاکنون جنگ کره ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳فهرست پادشاهانگاه‌شمارتاریخ نظامیتاریخ نیروی دریاییتاریخ علم و فناوریدرگاه کرهاین جعبه: نمایش • بحث • ویرایشسیاست
حکومت این کشور جمهوری است. قوه مقننه از یک مجلس ملی با ۲۳۱ عضو (برای یک دوره شش ساله) تشکیل گردیده‌است. قانون اساسی موجود در سال ۱۹۴۸ تدوین شده و در سال ۱۹۷۲ اصلاحاتی بر آن افزوده گردیده‌است.
احزاب مهم ان عبارت‌اند از: حزب جمهوری دموکراتیک (DRP) حزب دموکراتیک جدید و حزب دموکراتیک عدالت.
کره جنوبی در سال ۱۹۴۵ مستقل شده و روزهای ملی آن ۱ مارس و ۵ اوت است.
علاوه بر عضویت در سازمان ملل، در سازمانهای زیر نیز عضویت دارد: آدب - آسپاک - سی سی دی - اسکاپ - فائو - گات - یااآ - ایکائو - بانک جهانی - ایفک - ایمکو - ایمف - ایتو - اونکتاد - یونسکو - یوپو - وهو - ومو.جغرافیا
کره جنوبی با ۹۸۴۸۴ کیلومتر مربع وسعت (صد و سومین کشور جهان) در نیمکره شمالی نیمکره شرقی در شرق قاره آسیا در کنار دریای زرد (در مغرب) ژاپن (در مشرق) و چین شرقی (در جنوب) و در همسایگی کشور کره شمالی در شمال واقع شده‌است. کره جنوبی کشوری نیمه کوهستانی بوده و ارتفاعات آن عمدتاً در نواحی مرکزی و شمال شرقی واقع شده‌اند (از جمله کوهای تیسماک). جلگه‌ها در آن وسعت فراوانی داشته و مهم‌ترین رودهای آن عبارت‌اند از: سومجینوکوم هان پوکهان و ناکتونگ. دارای جزیره‌های فراوانی بوده و جنگلها در آن وسعت زیادی دارند. آب و هوای آن گرم و مرطوب و پرباران است.تقسیمات کشوریشهرهای مهم
پایتخت این کشور شهر سئول (نه میلیون وششصد هزار نفر در سال دو هزار پنج) بوده و پرجمعیت ترین شهرها عبارت‌اند از: پوسان (۳٬۷۰۰٬۰۰۰), دائجو (۱٬۳۰۹٬۰۰۰), اینچئون (۷۹۷٬۰۰۰) و کوانگجو (۶۰۶٬۵۰۰ نفر).
کرهٔ جنوبی بخش جنوبی [شبه جزیره کره] که تقریباً ۱۱۰۰ کیلومتر طول دارد را اشغال نموده‌است.
این شبه جزیرهٔ کوهستانی از غرب در کنار دریای زرد و از شرق در مجاورت دریای ژاپن (دریای شرق) قرار دارد. در جنوب این شبه جزیره، تنگه کره و دریای جنوب چین واقع شده‌اند.
کل مساحت کشور، ۰۳۲/۱۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد. کره جنوبی را می‌توان به ۴ منطقهٔ کلی تقسیم نمود: منطقهٔ شرقی که دارای رشته کوههای مرتفع و ساحل مسطح است، منطقهٔ غربی با ساحل سطح و وسیع که حوزهٔ آبگیر رودخانه‌ها است و دارای تپه‌های دوار می‌باشد، منطقهٔ جنوب غربی با کوه‌ها و دره‌ها و منطقهٔ شمال شرقی که حوزهٔ وسیع رودخانهٔ Nok dong است.
نوع زمین در کره جنوبی بیشتر کوهستانی است که بیشتر آن قابل کشت نمی‌باشد. زمین‌های پست عمدتاً در غرب و جنوب شرقی این کشور واقع شده‌اند و تقریباً۳۰٪ کل مساحت کشور را تشکیل می‌دهند. تقریباً سه هزار جزیره که بیشتر انها کوچک و غیر مسکون می‌باشند در سواحل غربی و جنوبی این کشور واقع شده‌اند. استان Jeju تقریباً در ۱۰۰ کیلومتری جنوب ساحل کره قرار دارد که بزرگترین جزیرهٔ این کشور می‌باشد و که مساحت آن ۸۴۵/۱کیلومتر مربع است. Jeju همچنین مکان قرار گیری مرتفع‌ترین نقطه کرهٔ جنوبی Hallasa می‌باشد که دارای ارتفاع ۱۹۵۰ متر از سطح دریا است.
جزایر Liancourt Rocks و vlleungdo شرقی‌ترین و Socotra Rock جنوبی‌ترین جزایر کرهٔ جنوبی می‌باشند.
کرهٔ جنوبی دارای ۲۰ پارک ملی و چندین مکان طبیعی ملی مانند Boseon و همچنین پارک اکولوژیکی خلیج Sun cjeon دراستان Jeohha جنوبی می‌باشدبنادر
بنادر مهم کره جنوبی عبارت‌اند از: پوسان در ساحل دریای ژاپن و اینچون در ساحل دریای زرد.
بر اساس آخرین تقسیمات کشوری کره جنوبی از ۹ استان و دو شهر ویژه تشکیل گردیده که زیر نظر فرماندار انتصابی دولت مرکزی اداره شده و مشخصات آن به شرح زیر می‌باشد:شمارهنامنوعمساحت(کیلومتر مربع)مرکز۱سئولشهر ویژه۶۱۴۲پوسانکلان شهر۳۷۳۳دائجوکلان شهر۴اینچئونکلان شهر۵گوانگجوکلان شهر۶دائجونکلان شهر۷اولسانکلان شهر۱۶چجوایالت خودمختار۱۸۲۹چجو۱۳چولای جنوبیایالت۱۲۰۶۰موان۱۲چولای شمالیایالت۸۰۵۰چونجو۱۱چونگچونگ جنوبیایالت۷۸۰۰تائجون۱۰چونگچونگ شمالیایالت۷۴۳۶چونگجو۹کانگوون۱۶۷۱۴چونچون۱۵کیانگسانگ جنوبیایالت۱۱۹۴۸چانگ‌وون۱۴کیانگسانگ شمالیایالت۱۹۸۰۰تائگو۸کیونگیایالت۱۰۹۶۰سوون[نمایش]ن ب وتقسیمات کشوری کره جنوبیاقتصاد
کرهٔ جنوبی دومین رشد سریع اقتصادی دنیا در ۴ دههٔ اخیر را دارا می‌باشد. این پیشرفت قابل توجه که کرهٔ جنوبی را در کمتر از نیم قرن بدل به کشوری پیشرفته و ثروتمند نمود، اغلب معجزهٔ رودخانهٔ هان نامیده می‌شود و در مجامع بین‌المللی صفت "ببر آسیاً را برای این کشور به ارمغان آورده‌است.
امروزه اقتصاد موفق کرهٔ جنوبی الگویی برای بسیاری از کشورهای در حال توسعه‌است. کرهٔ جنوبی اکنون دارای اقتصاد توسعه یافتهٔ چندین هزار میلیارد دلاری است و یکی از اعضای OECD می‌باشد و توسط بانک جهانی جزءاقتصادهای با در آمد بالا و از دیدگاه IMF و CIA به عنوان یکی اقتصادهای پیشرفته طبقه بندی شده‌است و در همین راستا سئول، پایتخت این کشور یکی از ده شهر برجستهٔ اقتصاد ی و مالی جهان است. کرهٔ جنوبی علی‌رغم کمبود منابع طبیعی و دارابودن کمترین مساحت در میان کشورهای گروه G ۲۰ به عنوان یکی از اقتصادهای نیرومند دنیا تلقی می‌شود. اقتصاد کرهٔ جنوبی، چهارمین اقتصاد بزرگ آسیا و سیزدهمین در دنیاست. همانند آلمان غربی و ژاپن، صنعتی سازی سریع از دههٔ ۱۹۶۰ کرهٔ جنوبی را به یکی از بزرگترین کشورهای صادر کننده در جهان تبدیل نمود. این کشور هفتمین شریک بزرگ تجاری آمریکاست. کرهٔ جنوبی دومین میزان ذخایر را درمیان کشورهای توسعه یافته داراست و همچنین ششمین ذخایر ارزهای خارجی را در جهان داراست. با وجود دارا بودن وضعیت توسعه یافته، کرهٔ جنوبی حرکت خودرا به سوی رشد اقتصادی سریع همراه با بالاترین میزان تولید ناخالص ملی، صادرات و تولیدات صنعتی در جهان توسعه یافته را ادامه می‌دهد. در اکتبر سال ۲۰۰۸،IMF پیش بینی کرد که اقتصاد کره جنوبی در سال ۲۰۰۹ از کانادا و در سال ۲۰۱۱ از اسپانیا پیشی خواهد گرفت و سرانهٔ تولید ناخالص این کشور در سال ۲۰۰۹ از نیوزلند، در سال ۲۰۱۲ از ایتالیا و در سال ۲۰۱۳ از اسپانیا بیشتر خواهد شد
در سال ۱۹۹۶ کرهٔ جنوبی یکی از اعضای OECD پیمانی برای رشد اقتصادی بیشتر گشت. کرهٔ جنوبی همانند بسیاری دیگر از همسایه‌های آسیایی خود، متحمل بحران اقتصادی سال ۱۹۹۷ آسیا شد. اما این کشور قادر گشت که دوباره برخیزد و پس از یک ترمیم سریع به رشد خود به سوی یکی از قدرت‌های عمدهٔ اقتصادی ادامه دهد.مردم و فرهنگدر ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔکره جنوبی موجود است.
از سال ۱۹۴۵ که دو کره جدا شدند تغییرات فرهنگی ای را تجربه کرده‌اند ولیکن فرهنگی مشترک داشته‌اند. به نظر تاریخی، کره جزوی از همسایهٔ بزرگترش چین بوده‌است. کره هیچ وقت نتوانسته که از این حیث جدا از چین باشد. در برنامه‌های فرهنگی و آموزشی، وزیر فرهنگ کره هم به هنر سنتی و هم به هنر مدرن افراد را تشویق می‌کنند. هنر سنتی تحت تاثیر کنفسیوسی و تائویسم بوده. سفالگری کره نظیر جوسون، بیکجا، بونچونگ و گوریو در عالم زبان زد است. معماری آنان با توجه به این که کره در تاریخش ویرانی و سازندگی زیادی را تجربه کرده‌است، آمیزه زیبایی از ترکیب طبیعت با معماری به وجود آمده‌است. پشت بام کاهگلی و سامانهٔ دوبنده دار (شبیه هلال) و زمینی آن که توسط اوندول فرا گرفته شده و گرما داده شده‌است. کمال هنرشان را می‌توان در ۹ اثر به ثبت رسیده در یونسکو مشاهده کرد.
اکثریت نژادی این کشور را کره‌ای‌ها تشکیل می‌دهند. ۴۶٫۵٪ ازمردم این کشور بی دیننند[۱] ولی مابقی مردم آن اکثراً پیرو آئین‌های بودائی، کنفوسیوسی، چوندوگیو و مسیحی پروتستان و کاتولیک هستند. زبان رسمی ورایج زبان کره‌ای است.
از ویکی پدیا

چین

چین با نام رسمی جمهوری خلق چین (به چینی: 中华人民共和国)‏، پرجمعیت‌ترین کشور دنیا با بیش از ۱٫۳ میلیارد نفر سکنه‌است. این کشور که در شرق قاره آسیا واقع شده توسط حزب کمونیست چین در قالب نظام تک‌حزبی اداره می‌شود.^[۱] این حزب بر ۲۲ استان، ۵ منطقهٔ خودمختار، ۴ شهر با مدیریت مستقیم (پکن، تیانجین، شانگهای و چونگ‌کینگ) و ۲ منطقهٔ اداری ویژهٔ بسیار خودمختار ِ هنگ کنگ و ماکائو حکومت می‌کند. پایتخت کشور پکن است.

جمهوری خلق چین با حدود ۹٫۶ میلیون کیلومتر مربع سومین یا چهارمین کشور وسیع دنیا و دومین کشور بزرگ دنیا از نظر وسعت خاکی (بدون احتساب آب‌های داخلی) است.^[۲]

چین چشم‌انداز طبیعی متنوعی دارد، از استپ‌های جنگلی و بیابان‌هایی چون گبی و تکله‌مکان در ناحیهٔ خشک شمالی نزدیک به مغولستان و سیبری ِ روسیه گرفته تا جنگل‌های زیرگرمسیری در سرزمین‌های مرطوب جنوبی نزدیک به ویتنام، لائوس و برمه. مناطق غربی کشور ناهموار است و رشته‌کوه‌های هیمالیا و تیان شان مرز طبیعی آن را با هند و آسیای میانه ترسیم می‌کنند. در مقابل، نواحی شرقی این کشور کم‌ارتفاع است و با ساحلی به طول ۱۴٫۵۰۰ کیلومترمربع در جنوب شرقی با دریای جنوب چین و در شرق بادریای شرق چین همسایه‌است که در سوی دیگرش تایوان، کره و ژاپن قرار گرفته‌اند.

تمدن چین باستان یکی از کهن‌ترین تمدن‌های تاریخ است که در سواحل حاصل‌خیز رود زرد که در دشت شمال چین جاری‌ست شکوفا شد.^[۳] نظام سیاسی چین بیش از ۶ هزار سال مبتنی بر سلطنت مطلقهٔ موروثی بود. نخستین دودمان پادشاهی این کشوردودمان شیا در حدود ۲ هزار سال پ. م بود. اما نخستین حکومتی که چین را متحد کرد دودمان چه‌این در ۲۲۱ پ. م بود. آخرین دودمان پادشاهی این کشور هم چینگ بود که در ۱۹۱۱ با تشکیل جمهوری چین به رهبری کومینتانگ حزب ملی چین، نابود شد. چین در نیمهٔ اول سدهٔ بیستم میلادی در دریایی از اختلافات و جنگ‌های داخلی غوطه‌ور بود که کشور را به دو اردوگاه سیاسی عمده تقسیم کرده بود؛ کومینتانگ و حزب کمونیست چین. مخاصمات اصلی در ۱۹۴۹ با پیروزی کمونیست‌ها در جنگ داخلی و تأسیس جمهوری خلق چین در سرزمین اصلی پایان یافت. جمهوری چین به رهبری کومین‌تانگ پایتخت خود را به تایپه در تایوان منتقل کرد و حکومت آن امروزه به تایوان، کینمن، ماتسو و چند جزیره دوردست دیگر محدود شده‌است. از آن هنگام جمهوری خلق چین و جمهوری چین درگیر اختلافات سیاسی شدیدی با یکدیگر در مورد حق حاکمیت و وضعیت سیاسی تایوان بوده‌اند.

از هنگام اجرای اصلاحات اقتصادی در چین برای پی‌ریزی یک اقتصاد مدرن، چین یکی از سریع‌ترین رشدهای اقتصادی دنیا را داشته‌است. این کشور هم‌اکنون بزرگترین صادرکننده و دومین واردکنندهٔ بزرگ کالا است و دومین اقتصاد بزرگ دنیا بر پایهٔ تولید ناخالص داخلیرا در اختیار دارد.^[۴] چین عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل و سازمان‌های چندجانبه‌ای همچون سازمان تجارت جهانی، اپک، سازمان همکاری شانگهای و گروه ۲۰ است.^[۵] چین به عنوان کشوری دارای سلاح هسته‌ای از بزرگترین ارتش دائمی دنیا و دومین بودجه دفاعی بزرگ دنیا برخوردار است. چین همچنین از سوی برخی از دانشگاهیان، تحلیل‌گران نظامی، اقتصادی و سیاسی یک ابرقدرت بالقوه لقب گرفته‌است.

از ویکی پدیا

ایران

یران ( آوا راهنما·اطلاعات، به معنی: سرزمین آریاییان[۶]) با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران ( آوا راهنما·اطلاعات) کشوری در جنوب غربی آسیا و در منطقهٔ خاورمیانه با ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربّع وسعت (۱۸ام درجهان)[۷] و بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۰ دارای حدود ۷۶،۰۹۱،۰۰۰[۸] نفر جمعیت است.[۹] پایتخت، بزرگ‌ترین شهر و مرکز سیاسی ایران، تهران است.
ایران از شمال با جمهوری آذربایجان، ارمنستان و ترکمنستان، از شرق با افغانستان و پاکستان و از غرب با ترکیه و عراق همسایه‌است و همچنین از شمال به دریای خزر و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود می‌شود، که دو منطقهٔ نخست از مناطق مهم استخراج نفت و گاز در جهان هستند.
انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ حکومت مشروطه سلطنتی را در ایران سرنگون کرده و جمهوری اسلامی را جایگزین کرد. این نظام حکومتی که در قانون اساسی مصوّب ۱۳۵۸ (و بازنگری ۱۳۶۸) تشریح شده‌است. مقام رهبری در ایران بالاترین جایگاه رسمی است که از سال ۱۳۶۸ تاکنون در اختیار سیّد علی خامنه‌ای قرار دارد. اسلام دین رسمی، تشیّع مذهب رسمی و فارسی، زبان رسمی این کشور است. ایران به عنوان یک سرزمین و یک ملت، پیشینه‌ای کهن دارد و یکی از تاریخی‌ترین کشورهای جهان به‌شمار می‌رود.
ایران به واسطهٔ قرار گرفتن در منطقهٔ میانی اوراسیا موقعیتی راهبردی دارد. و از اعضای سازمان ملل متحد، جنبش عدم تعهّد، سازمان کنفرانس اسلامی، اوپک، سازمان اکو و چندین سازمان بین‌المللی دیگر است. ایران یک قدرت منطقه‌ای در جنوب غربی آسیا است و جایگاهٔ مهمی را در اقتصاد جهانی به دلیل در اختیار داشتن صنعت نفت، صنعت پتروشیمی، گاز طبیعی و خودروسازی برای خود بدست آورده‌است.واژه‌شناسینوشتار اصلی: نام‌های ایران
در طول تاریخ «ایران» یکی از رایج ترین نام های سرزمین وجغرافیای نامهای ایران بوده‌است. واژهٔ ایران (به پارسی باستان «اَئیریَه‌نا»، به پارسی میانه: ، تلفظ با یای مجهول: ĒRĀNŠAHR)، و برگرفته از کلمه «آریانام خَشَترام» و به معنای «سرزمین آریاییان» است که در گذر زمان به ایرانشهر و سپس در دورهٔ ساسانی به ایران تبدیل شده‌است.[۱۱][۱۲]
واژهٔ «آریا» در زبان‌های اوستایی، پارسی باستان و سانسکریت به ترتیب به شکل‌های «اََئیریه»[پ ۱]، «آریه»[پ ۲]، و «اَریه»[پ ۳] به کار رفته‌است. همچنین در زبان سنسکریت «اریه»[پ ۴] به معنی سَروَر و مهتر و «آریکه»[پ ۵] به معنی مَردِ شایستهٔ بزرگداشت و حرمت است و آریایی به زبان اوستایی «ائیرین»[پ ۶] و به زبان پهلوی و پارسی دری «ایر» خوانده می‌شود و ایرج به زبان آریایی[پ ۷] است.[۱۳] ایر در واژه به‌معنی «آزاده» و جمع آن «ایران» به‌معنی «آزادگان» است.[۱۴]
«ایران» در واژه به معنی «سرزمین آریاییان» است و مدّت‌ها پیش از اسلام نیز نام بومی آن ایران، اِران، یا ایرانشهر بود.ایران در عرصه جهانی تا سال ۱۹۳۵ رسماً «پرشیا» نامیده می‌شد. در آن سال رضا شاه دستور داد تا نام جهانی کشور نیز مانند نام بومی آن، «ایران» بشود. این تصمیم مورد اعتراض گروهی از سیاستمداران و پژوهشگران قرار گرفت که معتقد بودند این کار موجب ایجاد شکاف بین پیشینه تاریخی کشور با ایران امروز می‌شود. در نهایت محمدرضا پهلوی در سال ۱۹۵۹ اعلام کرد که هر دو نام قابل استفاده است. [۱۵]تاریخنوشتارهای اصلی: تاریخ ایران، تاریخ شاهنشاهی ایران، تاریخ ایران پیش از اسلام، تاریخ ایران پس از اسلام، و تاریخ ایران پیش از آریایی‌ها
به دلیل غنی بودن تاریخ ایران، در این بخش فقط خلاصه‌ای از هر دوره قرار داده شده‌است. تاریخ ایران در این جا به چهار بخش اصلی تقسیم شده‌است. با توجه به اینکه هر چه به تاریخ امروز(معاصر) نزدیک می‌شویم، بر اهمیت تاریخ افزوده می‌شود، در اینجا تلاش شده‌است که بیشتر به تاریخ نزدیک پرداخته شود، یعنی طبق یک سیر صعودی، هر چه گفتگو به تاریخ امروز نزدیک تر می‌شود، بیشتر به آن مبحث پرداخته شود.پیش از تاریخدیوارنگاری غار دوشه، خرم آبادلرستان، حدود هزاره هشتم پیش از میلادشماره ۱: ظرف سفالین کشف شده در تل باکون فارس حدود ۴۵۰۰ سال پیش از میلادشماره ۲: جام یا گلدان سفالین کشف شده در شوش، خوزستان کنونی. حدود ۴۰۰۰ سال پیش از میلادظروف متعلق به تمدن جیرفت، هزاره سوم پیش از میلادپرچم برنزی کشف شده در منطقهشهداد نزدیک کرمان، ایران، هزاره سوم پیش از میلادنوشتار اصلی: تاریخ ایران پیش از آریایی‌ها
دوره پیش از تاریخ خود به سه دوره تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از: ۱- دیرینه‌سنگی. ۲- میان‌سنگی. ۳- نوسنگی. دوران پارینه سنگی ایران به سه دوره پارینه سنگی آغازین، میانی، پایانی و یک دوره کوتاه بنام نوسنگی تقسیم می‌شود.[۱۶]دیرینه‌سنگی
فرهنگ‌های مرتبط با دیرینه‌سنگی ایران شامل فرهنگ ساطور ابزار الدوان و فرهنگ تبر دستی آشولی هستند. کهن ترین شواهد این دوره که مربوط به فرهنگ الدوان است در اطراف رودخانه کشف رود در خاور مشهد یافت شده‌است. این شواهد شامل شماری ابزار سنگی ساخته شده از کوارتز است که شامل تراشه و ساطور ابزار هستند. بنا به نظر کاشفین این مجموعه دست کم ۸۰۰ هزار سال پیشینه دارد. از فرهنگ آشولی نیز مدارک بیشتری در شمال غرب و غرب کشور بدست آمده‌است. برخی از مکانهای مهم شامل گنج پر در رستم‌آبادگیلان، شیوه تو در نزدیکی مهاباد، پل باریک در هلیلان لرستان هستند.[۱۶]میان‌سنگی
از دوران میان‌سنگی که فرهنگ ابزار سازی آن موستری گفته می‌شود، شواهد بیشتری در غارها و پناهگاه‌ها یافت شده‌است که بیشتر مربوط به زاگرس مرکزی هستند. این دوره از حدود ۲۰۰ تا ۱۵۰ هزار سال پیش آغاز شده و تا حدود ۴۰ هزار سال پیش ادامه داشته‌است. انسان‌های نئاندرتال در این دوره در ایران می‌زیستند که بقایای اسکلت آن‌ها در غار بیستون یافت شده‌است. مکان‌های مهم این دوره غارهای بیستون، ورواسی، قبه و دو اشکفت در شمال کرمانشاه، غار قمری و گر ارجنه در اطراف خرم‌آباد، کیارام در نزدیکیگرگان، نیاسر و کفتار خون در نزدیکی کاشان، قلعه بزی در نزدیکی اصفهان و میرک در نزدیکی سمنان است.[۱۶]نوسنگی
دوران نوسنگی ایران از حدود ۴۰ هزار سال پیش آغاز و تا حدود ۱۸ هزار سال پیش ادامه یافته که برابر با کوچ انسان هوشمند به ایران است. آثار این دوره در اطراف کرمانشاه، خرم‌آباد، مرودشت و کاشان یافت شده‌است. فرهنگ ابزار سازی این دوره تیغه و ریز تیغه برادوستی است. آثار دوره بعدی فراپارینه سنگی در غرب زاگرس و شمال البرز بدست آمده که فرهنگ زرزی خوانده می‌شود.[۱۶]پیش از مادها (به‌شکل تمدن)
به دلیل تعدد تمدن‌ها، در این بخش فقط به بررسی برخی از تمدن‌های مهم و قابل توجه پرداخته شده‌است.تمدن شهر سوختهنوشتار اصلی: شهر سوختهنمایی از جنوب شهر سوخته
شهر سوخته نام بقایای شهری باستانی است که در فاصلهٔ شهرهای زابل و زاهدان در استان سیستان و بلوچستان کنونی واقع شده‌است. این شهر در ۳۲۰۰ سال پیش از میلاد پایه‌گذاری شده و مردم این شهر در چهار دوره بین سال‌های ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ پیش از میلاد در آن سکونت داشته‌اند.به باور برخی باستان‌شناسان این شهر را باید کهن‌ترین شهر جهان دانست چرا که معدود شهرهای پیش از آن، از نظر امکانات و اصول شهرنشینی با آن قابل مقایسه نیستند.[۱۷]تمدن عیلامنوشتار اصلی: تمدن عیلام
عیلامی‌ها یا ایلامیان یکی از اقوام سرزمین کنونی ایران بودند که از ۳۲۰۰ تا ۶۴۰ پیش از میلاد، بر بخش بزرگی از مناطق جنوب غربی فلات کنونی ایران فرمانروایی می‌کردند. تمدن عیلام یکی از کهن‌ترین و نخستین تمدن‌های جهان است. بر اساس بخش‌بندی جغرافیایی امروز، عیلام باستان سرزمین‌های خوزستان، فارس، ایلام و بخش‌هایی از استان‌های بوشهر، کرمان، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کرمانشاه و در دوران‌هایی تا جنوب دریاچه ارومیه را شامل می‌شد.[۱۸]
فرضیه وجود یک زبان مشترک که زبان‌های دراویدی و ایلامی از آن منشعب شده‌اند، می‌تواند به معنای نیای مشترک ساکنان بومی ایران و هندوستان پیش از ورود آریائیان به این سرزمین باشد.[۱۹]تمدن جیرفتنوشتار اصلی: تمدن جیرفت
تمدن جیرُفت یا شهرنشینی جیرُفت نام یافته‌های باستانشناسی تازه‌ای‌ست که در استان کرمان ایران در نزدیکی جیرفت و هلیل‌رود. این تمدن مربوط به ۷۰۰۰[۲۰][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴][۲۵] سال پیش (پیش از تمدن بین النهرین) است. و به این روش به عنوان کهن‌ترین تمدن خاور شناخته می‌شود که در دشت خوش آب و هوا و حاصلخیز هلیل رود سکنی داشته‌اند. در این محل چند لوح گلی یافت شده و به خطی هندسی روی آن مطالبی نوشته شده که هنوز رمز گشایی نشده ولی در کل روایت‌گر آنست که این مردم سازنده خط و زبان بوده‌اند نهسومریان. پیش از این پنداشته می‌شد نخستین مخترعین خط، در آغاز سومریان (۳۶۰۰ پ. م.) و سپس ساکنان نواحی جنوبی میان‌رودان و تمدن ایلام در خوزستان باشند.[۲۶][۲۷][۲۸][۲۹][۳۰][۳۱][۳۲][۳۳][۳۴]
سایر تمدن‌ها:تپه سیلکتمدن اورارتوکاسی‌هاتمدن تپه گیانپس از مادها (تا پیش از اسلام)نوشتارهای اصلی: مادها، هخامنشیان، و سلوکیان
ماد نام قومی هندواروپایی مرتبط با پارسها بود که در سده ۱۷ پیش از میلاد در سرزمینی که بعدها به نام ماد شناخته شد نشیمن گزدید.[۳۵] بر پایه برخی منابع مادها میان سده‌های ۹ تا ۷ پیش از میلاد حکومتی یکپارچه برای سرزمین‌های مادی‏ تشکیل ندادند[۳۶] همچنین آن چه از متون آشوری - که اسنادی معاصر با دوران مادها هستند - برمی‌آید، آن است که مادها از سدهٔ نهم تا هفتم پ. م. نتوانسته بودند چنان پیش‌رفتی بیابند که سبب هم‌گرایی و یک پارچگی و سازمان‌یافتگی قبایل و طوایف پراکندهٔ ماد بر محور یک رهبر و فرمان‌روای برتر و یگانه - که بتوان وی را پادشاه کل سرزمین‌های مادنشین نامید؛ آن گونه که هردوت «دیوکس» را چنین می‌نماید - شده باشد.[۳۷]پس از مادها، هخامنشیان بودند.پهناوری پادشاهی هخامنشیان (۵۵۹–۳۳۰ پیش از میلاد)
هخامنشیان (۳۳۰-۵۵۰ قبل از میلاد) نام دودمانی پادشاهی در ایران پیش از اسلام است. پادشاهان این دودمان از پارسیان بودند و تبار خود را به «هخامنش» می‌رساندند که سرکردهٔ طایفه پاسارگاد از طایفه‌های پارسیان بوده‌است. هخامنشیان نخست پادشاهان بومی پارسو سپس انشان بودند ولی با شکستی که کوروش بزرگ بر ایشتوویگو واپسین پادشاه ماد وارد ساخت و سپس گشایش لیدیه و بابل پادشاهی هخامنشیان تبدیل به شاهنشاهی بزرگی شد. از این رو کوروش بزرگ را بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی می‌دانند. به قدرت رسیدن پارسی‌ها و سلسله هخامنشی یکی از رویدادهای مهم تاریخ گذشته‌است. اینان دولتی بنیان نهادند که جهان گذشته را به استثنای دو سوم یونان تحت تسلط خود در آوردند. شاهنشاهی هخامنشی را نخستین امپراتوری تاریخ جهان می‌دانند. هخامنشیان ۲۲۰ سال (از ۵۵۰ پیش از میلاد تا ۳۳۰ پیش از میلاد) بر بخش بزرگی از جهان شناخته شده آن روز از رود سند تا دانوب در اروپا و از آسیای میانه تا شمال شرقی آفریقا فرمان راندند. شاهنشاهی هخامنشی به دست اسکندر مقدونی برافتاد. پس از مرگ اسکندر (۳۲۳ (پیش از میلاد)) فتوحاتش میان سردارانش تقسیم شد و بیشتر متصرفات آسیایی او که ایران هستهٔ آن بود به سلوکوس اول رسید. به این ترتیب ایران تحت حکومت سلوکیان در آمد. سلوکیان یا اسالکه نام دولتی بود که در میان سال‌های ۳۱۲ تا ۶۴ پیش از میلاد بر آسیای غربی فرمان می‌راند. پس از مدتی پارتها نفوذ خود را گسترش دادند و سرانجام توانستند عاملی برای نابودی سلوکیان شوند.اشکانیاننوشتار اصلی: اشکانیان
اشکانیان (۲۵۰ پ. م ۲۲۴ م.) که از تیره ایرانی پرنی و شاخه‌ای از طوایف وابسته به اتحادیه داهه از عشایر سکاهای حدود باختر بودند، از ایالت پارت که مشتمل بر خراسان امروزی بود برخاستند. نام سرزمین پارت در کتیبه‌های داریوش پَرثَوَه آمده‌است که به زبان پارتیپهلوی می‌شود. چون پارتیان از اهل ایالت پَهلَه بودند، از این جهت در نسبت به آن سرزمین ایشان را پهلوی نیز می‌توان خواند. قبایل پارتی در آغاز با قوم داهه که در خاور دریای مازندران در آمل می‌زیستند در یک جا سکونت داشتند و سپس از آنان جدا شده در ناحیه خراسان مسکن گزیدند.
این امپراتوری در دوره اقتدارش از رود فرات تا هندوکش و از کوه‌های قفقاز تا خلیج فارس گسترش یافت. در دوران اشکانی جنگ‌های ایران و روم آغاز شد. حاصل عمده فرمانروایی اشکانیان، رهائی کشورایران از سلطهٔ همه جانبهٔ یونانی که هدف نابودی ایران گرائی رادر سر می‌پروراند و پاسداشت تمدن ایران از یورشهای ویرانگر طوایف مرزهای شرقی و نیز، پاسداشت تمامیت ایران در برابر تجاوز خزنده روم به سوی خاور بود. در هر سه مورد، مساعی آنان اهمیت قابل ملاحظه‌ای برای تاریخ ایران داشت. جنگهای فرساینده با روم عامل عمده‌ای در ایجاد نا خرسندی‌هایی شد که میان طبقات جامعه حاصل می‌شد.[۳۸]ساسانیاننوشتار اصلی: ساسانیاننقش رستم؛ والرین امپراتور رومزانو زده در برابر شاپور یکم ساسانی
ساسانیان نام خاندان شاهنشاهی ایرانی است که از سال ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی بر ایران فرمانروایی کردند؛ بنیان این شاهنشاهی یکپارچه را «اردشیر» (یا ارتخشتره؛ از «ارت»: مقدس، و «خشتره»: شهریار)[۳۹] بنا کرد. شاهنشاهان ساسانی که ریشه‌شان از استان پارس بود، بر پهنه بزرگی از آسیای باختری چیرگی یافته، گستره فرمانروایی خود؛ کشور ایران (به پهلوی کتیبه‌ای          ) را برای نخستین بار پس از هخامنشیان، یکپارچه ساخته و زیر فرمان تنها یک دولت شاهنشاهی آوردند.[۴۰] پایتخت ایران در این دوره، شهر تیسفون در نزدیکی بغداد (آن زمان نام روستایی کوچک در نزدیکی تیسفون بوده؛ که نامش به ظاهر، از یکی از نام‌های «بغ داد» یا بخشوده خدا؛ و یا «باغِ داد» دوره ساسانی ریشه گرفته بوده)، در عراق امروزی بود.
نام «ساسانیان» از «ساسان» گرفته شده، که اردشیر از نوادگان اوست و داریوش سوم هخامنشی («دارای دارایان») را از نیاکان او دانسته‌اند.[۴۰] نخست کارنامه اردشیر بابکان[۴۱] به این نسبت گواهی داده و باز هم به نوشته شاهنامه، ساسان پدر اردشیر، چوپانی بود از بازماندگان «دارا» که در پارس می‌زیست.[۴۲] اردشیر در دستگاه بابک که موبد آتشکده آناهیتا، همچنین شهردار و مرزبان پارس بود، پرورش یافت،[۴۳] ولی درباره نسبت او با بابک اختلاف وجود دارد.[۴۳] او به گواهی بسیاری از تاریخی نویسان، مردی نیرومند و دلیر بود که سرانجام بر اردوان پنجم اشکانی در دشت هرمزگان پیروز شده و چیرگی بر سرزمینی که خود به آن «ایران» می‌گفت را آغاز کرد.[۴۴]تاریخ ایراندوران باستاننیا-ایلامی ۳۲۰۰–۲۷۰۰ پ.م.عیلام ۲۷۰۰–۵۳۹ پ.م.منائیان ۸۵۰–۶۱۶ پ.م.شاهنشاهیماد ۶۷۸–۵۵۰ پ.م.  (سکاها ۶۵۲–۶۲۵ پ.م.)هخامنشیان ۵۵۰–۳۳۰ پ.م.سلوکیان ۳۱۲–۶۳ پ.م.اشکانیان ۲۴۷ پ.م.–۲۲۴ پس از میلادساسانیان ۲۲۴–۶۵۱سده‌های میانهامویان ۶۶۱–۷۵۰خلافت عباسیان ۷۵۰–۱۲۵۸زیاریان۹۲۸–۱۰۴۳صفاریان۸۶۷–۱۰۰۲آل بویه۹۳۴–۱۰۵۵سامانیان۸۷۵–۹۹۹غزنویان ۹۶۳–۱۱۸۶سلجوقیان ۱۰۳۷–۱۱۹۴خوارزمشاهیان ۱۰۷۷–۱۲۳۱ایلخانان ۱۲۵۶–۱۳۳۵چوپانیان۱۳۳۵–۱۳۵۷مظفریان۱۳۳۵–۱۳۹۳جلایریان۱۳۳۶–۱۴۳۲سربداران۱۳۳۷–۱۳۷۶تیموریان ۱۳۷۰–۱۴۰۵قراقویونلو۱۴۰۶–۱۴۶۸تیموریان۱۴۰۵–۱۵۰۷آق‌قویونلو۱۴۶۸–۱۵۰۸معاصر اولیهصفویان ۱۵۰۱–۱۷۳۶افشاریان ۱۷۳۶–۱۷۴۷زندیان۱۷۶۰–۱۷۹۴افشاریان۱۷۴۷–۱۷۹۶قاجاریان ۱۷۹۶–۱۹۲۵معاصردودمان پهلوی ۱۹۲۵–۱۹۷۹دولت موقت ایران ۱۹۷۹–۱۹۸۰جمهوری اسلامی ۱۹۸۰–امروزنوشتارهای مرتبط [نمایش]این جعبه: نمایش • بحث • ویرایشپس از اسلامدر دوران حکومت اعراب
ایران در دوران خلیفه دوم، عمر بن خطاب، به تصرف اعراب مسلمان درآمد.
پس از خلافت عمر، عثمان و علی، امویان حکومت کرده و پس از چندی ضعیف شدند و حکومت به عباسیان که از نوادگان عباس بن عبدالمطلب، عموی پیامبر، و از بنی هاشم بودند رسید. عباسیان به کمک ابومسلم خراسانی (بهزادان) و ایرانیان همیار او (سیاه جامگان)، خلافت را به دست آوردند اما بعد ابومسلم را کشتند. بعدها قیام‌هایی از جمله خیزش المقنع نیز علیه عباسیان صورت گرفت که سرکوب شد.[۴۵]طاهریاننوشتارهای اصلی: طاهریان و تاریخ نیشابور
طاهریان(۲۵۹ - ۲۰۵ه/۸۷۲-۸۲۰م) اولین حکومت مستقل ایران بعد از حملهٔ اعراب بودند. در اوایل قرن سوم، طاهر بن حسین، یکی از سرداران مأمون عباسی از طرف او امیر خراسان شد و بدلیل آن که عدم اطاعت خود را از مأمون اعلام کرد، اولین حکومت مستقل ایرانی بعد از اسلام در ایران تشکیل شد و حکومت او به طاهریان معروف شد. در زمان طاهریان نیشابور به پایتختی برگزیده شد. طاهریان در جنگ با خوارج در شرق ایران به پیروزی دست یافتند و سرزمینهای دیگری مانند سیستان و قسمتی از ماوراءالنهر را به تصرف در آوردند و نظم و امنیت را در مرزها بر قرار کردند. گفته می‌شود که در زمان حکومت طاهریان، به جهت اهمیت دادن آنان به کشاورزی و عمران و آبادی، کشاورزان به آسودگی زندگی می‌کردند. در زمان طاهریان قیامهای بابک و مازیار که به ترتیب در آذربایجان و طبرستان (مازندران) رخ داد باعث شد که آنها از توجه به شرق ایران باز دارد. به همین دلیل خوارج دست به شورش زدند. آخرین امیر طاهری محمد بن طاهر نیز فردی مقتدر نبود. در نتیجه حکومت طاهریان رو به ضعف نهاد و سرانجام در میانه‌های سده سوم هجری به دست یعقوب لیث سرنگون شد.[۴۶]صفاریاننوشتار اصلی: صفاریان
صَفّاریان از دودمان‌های ایرانی فرمانروای بخش‌هایی از ایران بودند. پایتخت ایشان شهر زَرَنگ بود. یعقوب لیث نخستین امیر این خانواده بود که دولت مستقل اسلامی صفاریان را بنیاد نهاد. لیث سه پسر داشت بنامهای یعقوب و عمر و علی، هر سه پسران لیث حکومت کردند اما دورهٔ حکومتشان چندان نپایید.[۴۷]سامانیاننوشتار اصلی: سامانیان
سامانیان (۲۶۱ - ۳۹۵ ق / ۸۷۴ - ۱۰۰۴ م) یکی از دودمان‌های ایرانی بودند که تقریباً بر تمامی سرزمین‌های خراسان، هیرکان، مکران، سیستان، خوارزم و کرمان حکومت کردند و باعث رشد و شکوفائی زبان فارسی دری شدند.
خاندان سامانی از مردم بلخ بوده و آیین زردشتی داشتند، سامان خدا بنیان گذار اعلی خانواده از روشناسان محل و فرمانروای بلخ بود. اسد والی عربی خراسان در نیمه قرن هشتم با سامان دوست شد. سامان دین اسلام را برگزید و نام پسر خود را اسد گذاشت. پسران اسد اشخاص با کفایتی بودند و در قرن نهم عهد مامون عباسی به حکمرانی محلی ماورالنهر و هرات برگزیده شدند. مانند: علی در سمرقند، احمد در فرغانه و الیاس در هرات. ابراهیم پسر الیاس بود که بعدها به سپهسالاری دولت طاهری افغانستان رسید. احمد حاکم فرغانه در ۸۷۴ فوت، و نصر پسرش در سمرقند جانشین او گردید. اسمعیل برادر نصر حاکم بخارا شد و همین شخص است که بعدها دولت حسابی سامانی را در سال ۸۹۲ بعد از مرگ نصر گرفت و درسمرقند پایه گذاشت.[۴۸]زیاریاننوشتار اصلی: زیاریان
اسکلیان یا (آل زیار) و بوییان یا (آل بویه) دو خانواده دیلمی از نواحی دیلمستان بودند که توانستند به حکومت ایران غربی برسند.
در غرب و مرکز ایران دو سلسله دیلمی به نام آل زیار (۳۲۰ ه. ق.) و آل بویه که هر دو از مناطق شمال برخاسته‌اند نواحی مرکزی و غربی ایران و فارس را از تصرف خلفا آزاد کردند. دیلمی نام قوم و گویشی در منطقه کوهستانی دیلمستان بود. دیلمیان سخت نیرو گرفتند و مدت ۱۲۷ سال حکومت راندند و چون خلفا در برابر آن‌ها چاره‌ای جز تسلیم ندیدند حکومت بغداد را به آنها واگذاشتند و خود بعنوان خلیفگی و احترامات ظاهری قناعت کردند. در واقع، بعد از حکومت نیمه مستقل طاهریان و پس از صفاریان و در ایام امارت امری سامانی در ماوراءالنهر، خانواده‌های از مازندران و سپس گیلان توانستند بر قسمت عمده ایران غربی، یعنی از خراسان تا بغداد تسلط یابند. حکومت این خانواده‌ها به نام دیلمیان شهرت یافته‌است.[۴۹]بوییاننوشتار اصلی: بوییان
آل بویه یا بوییان یا بویگان، (۳۲۰-۴۴۷ ق / ۹۳۲-۱۰۵۵ م) از دودمان‌های دیلمیان و شیعهٔ ایران پس از اسلام است که در بخش مرکزی و غربی و جنوبی ایران و عراق فرمانروایی می‌کردند.
بوییان دارای تباری دیلمی بودند و به زبانی ایرانی صحبت می‌کردند.[۵۰] سرزمین بوییان دیلمستان بود. این واژه به همه مازندران و گیلان و سرزمین کوهستانی البرز در جنوب گیلان و مازندران گفته می‌شده‌است.[۵۱]غزنویاننوشتار اصلی: غزنویاندو جام پیدا شده درنیشابور متعلق به دوران غزنویان که در موزه متروپولیتن نیویورک نگه داری می‌شود
دولت غزنوی یا غزنویان (۹۷۵-۱۱۸۷ م.) (۳۴۴ ه. ق. - ۵۸۳ ه. ق.) یک دولت ترک نژاد[۵۲]، نظامی و اسلامی بود. دولت غزنوی خاستگاه نژادی و پایگاه ملی خاصی نداشت، اما به عنوان مروج و ناشر اسلام مورد توجه و تایید خلافت عباسی بود. زبان رسمی این حکومت فارسیبود. شهرت این حکومت در جهان، بیشتر به خاطر فتوحاتی است که در هندوستان انجام داده‌است.
از آنجا که غزنویان نخستین پایه‌های شهریاری را در شهر غزنین آغاز نمودند به غزنویان نامدار شدند. بنیانگذار این دودمان کسی به نام سلطان محمود غزنوی بود. پدران او بردگان ترکی بودند که در زمان سامانیان خریداری شده و برای این دودمان ایرانی خدمت می‌کردند. کم‌کم کار ایشان گرفت و به شهریاری هم رسیدند. نام‌آورترین شهریاران این دودمان سلطان محمود و پسرش سلطان مسعود بودند. پس از سلطان مسعود این دودمان رو به ناتوانی گذارد و چندی پستر حوزه فرمانروای‌اش به بخش‌هایی از هندوستان و افغانستان کنونی محدود شد. حکومت غزنویان هند از نظر هنردوستی و توجه به شاعران فارسی‌سرا از اهمیت بالایی برخوردار است.
در اواخر حکومت سامانیان یکی از سپه سالاران ترک به نام الب‌تکین کوشید با همدستی عده‌ای دیگر، یکی از اعضای خاندان سامانی به نام نصربن عبدالملک بن نوح را به حکومت برساند اما نتوانست و پسر عموی وی یعنی منصور بن نوح به جای وی بر تخت نشست. بعد از این ماجرا البتکین راهی شهر غزنه در افغانستان شد و در آنجا حکومت را بر دست گرفت.[۵۳]سلجوقیاننوشتار اصلی: سلجوقیانتندیس سر یک شاهزاده سلجوقی قرن دوازده میلادی که در موزه متروپولیتن نیویورکنگهداری می‌شود
سَلجوقیان یا سَلاجقه، یا آل سلجوق، نام دودمانی است که در قرن‌های پنجم و ششم هجری قمری (یازدهم و دوازدهم میلادی) بر بخش‌های بزرگی از آسیای غربی، شامل ایران کنونی، فرمانروایی داشتند.
سلجوقیان در اصل غزهای ترکمان بودند که در دوران سامانی در اطراف دریاچه خوارزم (آرال)، سیردریا و آمودریا می‌زیستند.
سلجوقیان که به اسلام رو آورده بودند، بعد از ریاست سلجوق بن دقاق، نام سلاجقه را به خود گرفتند و به سامانیان در مبارزه با دشمنانشان بسیار کمک کردند. پسر سلجوق بنام میکاییل که بعد از مرگ او ریاست این طایفه را بعهده داشت، چندین حکم جهاد برای مبارزه با (به قول مورخین) کفار صادر کرد.
میکاییل سه پسر داشت به نامهای یبغو، چغری و طغرل. این قبیله که یک‌بار در زمان سلجوق بن دُقاق به دره سیحون کوچ کرده بودند، بار دگر بعد از مرگ سلجوق به سرکردگی سه پسر زاده‌اش به نزدیکی پایتخت سامانیان کوچ کردند. اما سامانیان از نزدیکی این طایفه به پایتخت احساس خطر کردند؛ بنابراین سلاجقه بار دگر از روی اجبار بار سفر بسته و به بغرا خان افراسیابی پناه بردند. این حاکم از سر احتیاط، طغرل پسر بزرگ را زندانی کرد. ولی طغرل به کمک برادر خود چغری از زندان رهایی پیدا کرد و با طایفه خود به اطراف بخارا کوچ کردند.
در سال ۴۱۶ هجری ترکان سلجوقی به ریاست اسرائیل بن سلجوق برادر میکاییل دست به شورش زدند. اما سلطان محمود او را گرفت و در هند زندانی کرد. از طرف دیگر گروهی از یارانش دست به شورش زدند.[۵۴]خوارزمشاهیاننوشتار اصلی: خوارزمشاهیان
نوشتکین نیای بزرگ خوارزمشاهیان، غلامی بود از اهالی غرجستان که توسط سپهسالار کل سپاه خراسان در زمان سلجوقیان خریداری شد. این غلام رفته رفته در دوران فرمانروایی سلجوقیان به سبب استعداد سرشار و کفایتی که از خود نشان داد به زودی مدارج ترقی را طی کرد و به مقامات عالی رسید تا این که سرانجام به امارت خوارزم برگزیده شد. نوشتکین صاحب ۹ پسر بود که بزرگ‌ترین آنها، قطب‌الدین محمد نام داشت. پس از نوشتکین، فرزندش محمد از جانب برکیارق به ولایت خوارزم رسید «۴۹۱ ق / ۱۰۹۸ م» و سلطان سنجر نیز بعدها او را در آن سمت ابقاء کرد. بدین ترتیب دولت جدیدی بنیانگذاری شد که بیش از هر چیز برآورده و دست پرورده سلجوقیان بود. قطب‌الدین محمد به مدت سی سال تحت قیومیت و اطاعت سلجوقیان امارت کرد. پسرش اتسز هم که بعد از او در ۵۲۲ ق / ۱۱۲۸ م به فرمان سنجر امارت خوارزم یافت، از نزدیکان درگاه سلطان سلجوقی بود. هر چند بعدها کدورتی بین وی و سلطان سنجر پدید آمد که به درگیریهای متعددی هم منجر شد، اما تا زمان حیات سلطان سنجر، اتسز نتوانست به توسعه قلمرو خوارزمشاهیان کمک چندانی بکند. چون اتسز پیش از سنجر وفات یافت، پسرش ایل ارسلان «۵۵۱ ق / ۱۱۵۶ م» امیر خوارزم شد. اما در زمان او که سلطان سنجر نیز وفات یافته بود، نزاع داخلی سلجوقیان، امکانی را فراهم آورد تا ایل ارسلان به قسمتی از خراسان «۵۵۸ ق / ۱۱۶۳ م» و ماوراءالنهر «۵۵۳ ق / ۱۱۵۸ م» که هر دو در آن ایام دچار فترت بودند، دست یابد و به این ترتیب نزدیک به پانزده سال به عنوان خوارزمشاه حکومت کند.[۵۵]ایلخانیاننوشتارهای اصلی: ایلخانیان، ایران در دوره مغول، و حمله مغول به سلطنت خوارزمشاه
ایلخانان ایران نام سلسله‌ای است که از سال ۶۵۴ تا ۷۵۰ ه‍. ق. معادل ۱۲۵۶ تا ۱۳۳۵ میلادی در ایران حکومت می‌کردند و فرزندان چنگیزخان مغول بودند. لشکریان چنگیزخان نخسنین بار در سال ۶۱۸ ه‍. ق. معادل ۱۲۲۱ میلادی به خراسان حمله نمودند. چنگیزخان سال ۱۲۲۵ میلادی به مغولستان بازگشت و در آنجا درگذشت. سال ۱۲۵۱ م. منگو، خان بزرگ یا قاآن، بر آن شد تا با اعزام برادرانش هولاکو و کوبلای خان (قوبیلای) به ترتیب به ایران و چین پیروزی‌های مغولان را تحکیم و تکمیل کند. هولاکو با فتح ایران سلسله ایلخانیان ایران و قوبیلای با فتح چین سلسله یوانچین را بنیاد گذاردند. ایلخانان یعنی خانان محلی می‌گویند و غرض از این عنوان آن بوده‌است که سمت اطاعت ایلخانان را نسبت به قاآنان میرسانند و این احترام همه وقت از طرف ایلخانان ایران رعایت می‌شده‌است. فتح ایران به دست هلاکوخان پیامدهای مهمی چون پایان کاراسماعیلیان و انقراض خلافت عباسیان در پی داشت. ایلخانان در ابتدا دین بودایی داشتند اما به تدریج به اسلام گرویدند. ایلخانان مسلمان خود را سلطان نامیده و نام‌های اسلامی برگزیدند.[۵۶]در دوران ملوک‌الطوایفیسربداراننوشتار اصلی: سربداران
پس از یکصد و بیست سال استیلای قوم تاتار و مغول بر ایران و بسیاری از مناطق آسیا، قیامی مردمی در باشتین و سبزوار علیه ظلم و تعدی حاکمان مغول و عاملان آنان به وقوع پیوست. این نهضت که به قیام سربداران شهرت یافته‌است، از لحاظ وسعت، بزرگ‌ترین، از نظر تاریخی مهم ترین جنبش آزادی بخش خاورمیانه در قرن هشتم هجری بود. تلاش پیگیر رهبران آزاده این قیام، منجر به تشکیل حکومت مستقل ملی و شیعه مذهب ایرانی در خراسان شد. مهم ترین ویژگی‌های این حکومت عبارت بود از: تنفر و انزجار از عنصر مغولی و تثبیت ایدئولوژی تشیع امامی. اولین رهبر آنها یک روحانی به نام شیخ خلیفه بود بعد از وی یکی از شاگردانش بنام شیخ حسن جوری رهبری سربداران برعهده داشت.[۵۷]تیموریانبرگی از کتاب جامی که تاریخ ۱۵۵۳ میلادی کشیده شده، نمونه‌ای از هنر شکوفای دوره تیموریاننوشتار اصلی: تیموریان
تیموریان یا گورکانیان ایران (۷۷۱ – ۹۱۱ ه‍. ق/۱۳۷۰ - ۱۵۰۶ م) دودمانی ترک تبار بودند. بنیان‌گذار این دودمان امیر تیمور گورکانی بود که در آسیای میانه می‌زیست و سمرقند پایتختش بود. تیمور کشوری گسترده و دولتی سترگ ایجاد کرد و سرزمین فرارود (ماوراءالنهر) را به اهمیتی رساند که تا آن زمان هیچگاه بدان پایه نرسیده بود. او مرزهای خود را نخست در سرتاسر آسیای میانه و آنگاه سراسر خراسان و آنگاه به همهٔ بخش‌های ایران و عثمانی و بخش‌هایی از هندوستان گسترش داد. از آنجایی که فتوحات تیمور بیشتر جنبهٔ یورش و هجوم داشت تا تسخیر واقعی، اغلب این مناطق باز به زودی از تصرف تیموریان خارج شد. با این حال ماوراالنهر مدتی مرکز دولتی شد که بیشتر ایران و افغانستان را افزون‌بر ماوراءالنهر دربر می‌گرفت. هنگامی که کشورهای گسترده تیموری تجزیه شد، دورهٔ هرج و مرج پیش آمد. به محض اینکه تیمور مرد، ترکان عثمانی و آل جلایر و ترکمانان درصدد تصرف کشورهای ازدست‌رفتهٔ خود برآمدند. بااین همه، فرزندان تیمور موفق شدند که شمال ایران را کم و بیش به مدت یک سده برای خود نگاه دارند. هرچند آنان بیشتر با یکدیگر در کشمکش بودند. سرانجام شاهرخ موفق شد که مناقشات اقوام خود را تا حدی رفع و قدرت و اعتبار کشور را نگهداری کند. ولی پس از مرگ او تصرفاتش به قسمت‌های کوچک‌تر مجزا شد و به همین سبب صفویان و امرای شیبانی آنها را به متصرفات خود پیوست کردند. با این حال خاندان تیموری از میان نرفت و نوادگان تیمور پس از چندی پستر فرمانروایی خود را به هندوستان بردند و امپراتوری بزرگ گورکانیان هند را بنیاد گذاردند که اروپائیان به اشتباه دوره گورکانیان تیموری را دوره مغولی هند می نامند.[۵۸]مرعشیاننوشتار اصلی: مرعشیان
پس از برافتادن مغول مرعشیان که در مازندران پیدا شده بودند (سادات عرب که به مرعشیان مازندران معروفند) در سال ۷۶۰ ه. ق میر قوم الدین مرعشی، حکومت مرعشیان را در آمل تأسیس کرد. در سال ۷۸۲ ه. ق سید فخرالدین مرعشی فرزند میر قوام‌الدین با تصرف رستمدار قریهٔ واتاسان را در نزدیکی ناتل (پایتخت دشت رستمدار) بنا نهاد و مقر حکومت خود ساخت. اما به زودی امیر تیمور گورکانی (در ۷۸۶ ه. ق) به مازندران و رستمدار لشکر کشید و سادات مرعشی نیز از تیمور شکست خوردند.
امیر تیمور در لشکرکشی دوم خود به مازندران در سال ۷۹۴ه. ق به کلی سادات مرعشی را سرکوب کرد و بر رستمدار (نور) نیز تسلط یافت. مرعشیان به تبعید ماوراءالنهر که امیر تیمور در حقشان روا داشته بود رفتند.[۵۹]کیائیاننوشتار اصلی: کیائیان
کیاییان (آل کیا) دودمانی ایرانی در شمال ایران (گیلان و دیلمستان). از قرن هشتم هجری به بعد تا سال ۱۰۰۰ ق. حکومت کردند.
پس از حمله امیر تیمور گورکانی به شمال ایران و فتح آن، حکومت دودمان‌های محلی ایرانی در شمال ایران کاملاً از بین رفت. در لشکرکشی تیموریان (در ۷۸۶ ق) به مازندران و رستمدار مرعشیان نیز از تیمور شکست خوردند. امیر تیمور در لشکرکشی دوم خود به رستمدار در سال ۷۹۴ق. به کلی بر رستمدار (نور) تسلط یافت.
پس از تیموریان، سید امیر کیای مَلاطی و نوادگان وی (از سادات کیایی) بر گیلان حکومت کردند و تا سال ۱۰۰۰ ق. خاندان کیاییان حکومت داشتند، مقر حکومت سلطان در لاهیجان بود.[۶۰]هزاراسپیاننوشتار اصلی: هزاراسپیانگستره حکومت اتابکان لر
هزاراسپیان که به نام اتابکان لرستان نیز شناخته می‌شود[۶۱] نام سلسله‌ای از نژاد لر است که از (۵۵۰ تا ۸۲۷ هَ. ق.)، (۱۱۴۸ تا ۱۴۲۴) به نواحی لرستان کنونی و بخش‌هایی از استان خوزستان و چهارمحال و بختیاری حکومت کرده‌اند. اتابکان به دو دسته اتابکان لر بزرگ و اتابکان لر کوچک تقسیم می‌شود. پایتخت اتابکان لر بزرگ در شهر ایذه (ایدج) و پایتخت اتابکان لر کوچک در شهر خرم‌آباد بود.[۶۲]قراقویونلوهانوشتار اصلی: قراقویونلو
قراقویونلو واژه‌ای ترکی و به معنی صاحبان گوسفندهای سیاه‌است. این واژه بسته به لهجه محلی گوینده، قره قویونلو هم تلفظ و نوشته می‌شود.
نام قراقویونلوها اولین بار در تاریخ در دوره قبل از سلسله صفویه مطرح گردیده‌است. قراقویونلوها که ترکمن بودند ابتدا دست نشاندگان سلسله مغولی جلایری‌ها در تبریز و بغداد بودند. اما در سال ۱۳۷۵ (میلادی) قرا یوسف رهبر قراقویونلوها در پی شورشی علیه جلایری‌ها استقلال خود را از جلایری‌ها اعلام کرد و کنترل آذربایجان، موصل و بغداد را بدست گرفت. تیموریان در حوالی ۱۴۰۰ قرا یوسف را شکست داده و قرایوسف به مصر متواری شد. وی پس از مدتی و در ۱۴۰۶ با کمک حاکمان وقت مصر، مملوک‌ها، دوباره کنترل تبریز را بدست آورد. دولت شیعی قراقویونلو در بخش مهمی از سرزمین ایران شامل خوزستان، کرمان، فارس و هرات حضور داشت[۶۳] واپسین فرمانروای قره‌قویونلو جهانشاه قراقویونلو نام داشت که اوزون حسن از دودمان آق‌قویونلو او را شکست داد و وی را به همراه پسرش کشت.[۶۴]آق‌قویونلوهانوشتار اصلی: آق‌قویونلو
آق قویونلو سلسله‌ای از ترکمنهای سنی بود که بر قسمت‌های از قفقاز، شرق ترکیه و شمال ایران از ۱۳۷۸ تا ۱۵۰۸ میلادی فرمان می‌راند.
طبق اسناد بیزانسی آق قویونلوها حداقل از سال ۱۳۴۰ میلادی در آناتولی حضور داشتند و اکثر سلاطین آق قویونلو همچنین بانی آن قره عثمان با شاهزاده خانمهای بیزانس ازدواج می‌کردند.
اولین اراضی تحت حاکمیت آق قویونلوها ایالت دیار بکر در آناتولی بود که در سال ۱۴۰۲ میلادی از تیمور به قره عثمان واگذار گردید. مدت زیادی آق قویونلوها قادر به گسترش اراضی خود نبودند، چون رقیبانشان (قره قویونلوها) مانع قدرت‌گیری آنها می‌شدند ولی این وضع با پیروزی اوزون حسن بر جهانشاه قره قویونلو در سال ۱۴۶۷ پایان یافت.[۶۵]در دوران حکومت‌های ملیصفویهنوشتار اصلی: صفویهشاه اسماعیل یکمصفوی
صفوی، صفویه یا صفویان دودمانی ایرانی و شیعه بودند که در سال‌های ۸۸۰ تا ۱۱۰۱ هجری خورشیدی (برابر ۱۱۳۵-۹۰۷ قمری و ۱۷۲۲-۱۵۰۱ میلادی) بر ایران فرمانروایی کردند. بنیانگذار دودمان پادشاهی صفوی، شاه اسماعیل یکم است که در سال ۸۸۰ خورشیدی در تبریز تاجگذاری کرد و آخرین پادشاه راستین صفوی، شاه سلطان حسین است که در سال ۱۱۰۱ خورشیدی از افغانها شکست خورد.
دوره صفویه از مهم‌ترین دوران تاریخی ایران به شمار می‌آید، چرا که پس از نهصد سال پس از نابودی شاهنشاهی ساسانیان، یک فرمانروایی پادشاهی متمرکز ایرانی توانست بر سراسر ایران آن روزگار فرمانروایی کند. به درستی پس از اسلام، چندین پادشاهی ایرانی مانند صفاریان،سامانیان، آل بویه و سربداران ساخته شد، ولی هیچ‌کدام نتوانستند تمام ایران را زیر پوشش خود جای دهند و یکپارچگی میان مردم ایران پدید آوردند.[۶۶]
صفویان، آیین شیعه را دین رسمی ایران جای دادند و آن را به عنوان عامل همبستگی ملّی ایرانیان برگزیدند. شیوه فرمانروایی صفوی تمرکزگرا و نیروی مطلقه (در دست شاه) بود. پس از ساختن پادشاهی صفویه، ایران اهمیتی بیشتر پیدا کرد و از ثبات و یکپارچگی برخوردار شد و در زمینهٔ جهانی نام‌آور شد.[۶۷] در این دوره روابط ایران و کشورهای اروپایی به شوند (دلیل) دشمنی امپراتوری عثمانی با صفویان و نیز جریان‌های بازرگانی (به ویژه داد و ستد ابریشم از ایران) گسترش فراوانی یافت. در دوره صفوی (به ویژه نیمه نخست آن) جنگ‌های بسیاری میان ایران با امپراتوری عثمانی در باختر و با ازبکها در خاور کشور رخ داد که شوند (علت) این جنگ‌ها جریان‌های زمینی و دینی بود.[۶۸][۶۹]افشاریهنادرشاه افشارنوشتار اصلی: ایل افشار
افشارها طایفه‌ای از اوغوزها هستند که در ایران، ترکیه و افغانستان پراکنده‌اند.[۷۰]
اَفشار یا اوشار یکی از ایلهای ترکمان[۷۱][۷۲][۷۳][۷۴][۷۵][۷۶] است که در زمان شاه اسماعیل صفوی همراه با شش ایل بزرگ از آناتولی عثمانی به ایران آمدند و پایه‌های دودمان صفوی را بنیاد گذاردند. این ایل به دو شعبه بزرگ تقسیم می‌شد: یکی قاسملو و دیگری ارخلو یا قرخلو؛ نادر شاه افشار از شعبه اخیر بود. طایفه قرخلو را شاه اسماعیل از آذربایجان به خراسان کوچاند و در شمال آن سرزمین، در نواحی ابیورد و دره گز و باخرز تا حدود مرو مسکن داد؛ تا در برابر ازبکان و ترکمانان مهاجم سدی باشند. تعداد بسیاری از این ایلها در زمان شاه عباس اول در ایلشاهسون ادغام گشتند. ایل افشار ترک زبانند[۷۷][۷۸]
نادرقلی افشار ملقب به نادر شاه رئیس ایل افشار بود که به پادشاهی ایران رسید و بنیانگذار دودمان افشاریه شد. او دوازده سال (از ۱۱۱۴ تا ۱۱۲۶) بر ایران حکومت کرد. پایتخت وی شهر مشهد بود.[۷۹] او از مشهورترین پادشاهان ایران پس از اسلام است. نادرقلی در حدود سال ۱۰۶۶خورشیدی در ایل افشار در درگز در شمال خراسان به دنیا آمد. این ایل به دو شعبه بزرگ تقسیم می‌شد: یکی قاسملو و دیگری ارخلو یا قرخلو؛ نادر شاه افشار از شعبه اخیر بود.. تعداد بسیاری از این ایلها در زمان شاه عباس اول در ایل شاهسون ادغام گشتند.[۸۰]زندیهنوشتار اصلی: زندیانکریم‌خان زند
زندیان یا زندیه یا دودمان زند نام خاندانی پادشاهی از طایفه زند یکی از طوایف لر است. کریم خان زند موسس این سلسله پادشاهی متولد شهرستان ملایر است و قبر مادر وی همچنان در روستای پری از توابع ملایر قابل مشاهده‌است.[۸۱] که میان فروپاشی افشاریان تا برآمدن قاجار به درازای چهل و شش سال در ایران بر سر کار بودند. این سلسله به سردمداری کریم خان زند از طایفه زند از سال ۱۱۶۳ هجری قمری در ایران به قدرت رسید او فردی مدبر و مهربان بود. کریم خان خود را وکیل الرعایا نامید و از لقب (شاه) پرهیز کرد. شیراز را پایتخت خود گردانید و در آبادانی آن کوشش نمود. ارگ، بازار، حمام و مسجد وکیل شیراز از کریمخان زند وکیل الرعایا به یادگار مانده‌است.
کریمخان زند وکیل الرعایا (۱۱۹۳ – ۱۱۶۳ ه. ق.): از سوابق زندگی خان زند تا سال ۱۱۶۳ ه. ق. که جنگ‌های خانگی بازماندگان نادر شاه بی کفایتی آنان را برای مملکتداری آشکار ساخت و به تبع آن عرصه را برای ظهور قدرت‌های جدید مستعد گردانید، خبری در دست نیست. به دنبال اغتشاشات گسترده و عمومی این ایام خان زند به همراه علی مردان خان بختیاری و ابوالفتح خان بختیاری اتحاد مثلثی تشکیل دادند و کسی را از سوی مادری از تبار صفویان بود را به نام شاه‌اسماعیل سوم به شاهی برداشتند. ولی چون هیچ یک از آنان خود را از دیگری کمتر نمی‌شمرد، ناچار به نزاع‌های داخلی روی آوردند. سرانجام کریم خان توانست پس از شانزده سال مبارزه دایمی بر تمامی حریفان خود از جمله محمدحسن خان قاجار و آزاد خان افغان غلبه کند و صفحات مرکزی و شمالی و غربی و جنوبی ایران را در اختیار بگیرد. وی به انگلیسها روی خوش نشان نداد و همواره می‌گفت آن‌ها می‌خواهند ایران را مانند هندوستان کنند. برادر وی، صادق خان، نیز موفق شد در سال ۱۱۸۹ هجری قمری بصره را از حکومت عثمانی منتزع نماید و به این ترتیب، نفاذ اوامر دولت ایران را بر سراسر اروندرود و بحرین و جزایر جنوبی خلیج فارسمسلم گرداند.[۸۲]قاجاریهنوشتار اصلی: قاجارمیرزا تقی خان امیرکبیرمرزهای ایران در اواخر دوره قاجار در نقشه ایران و توران در دوره قاجاریه
قاجار، قاجاریه یا قاجاریان دودمانی ترک نژاد بودند که از حدود سال ۱۱۷۰ تا ۱۳۰۴ بر ایران فرمان راندند. ایل قاجار یکی از طایفه‌های ترکمان بود که بر اثر یورش مغول از آسیای میانه به ایران آمدند. آنان ابتدا در پیرامون ارمنستان ساکن شدند که شاه عباس بزرگ یک دسته از آنان را در استرآباد (گرگان امروزی) ساکن کرد و حکومت قاجاریه نیز از قاجارهای استرآباد تشکیل یافته‌است. بنیانگذار این سلسله آغامحمد خان است که رسماً در سال ۱۱۷۴ در تهران تاجگذاری کرد و آخرین پادشاه قاجار، احمد شاه است که در سال ۱۳۰۴ برکنار شد و رضاشاه پهلوی، جای او را گرفت.[۸۳] قاجارها قبیله‌ای از ترکمان‌ها بودند که بر اثر یورش مغول از آسیای میانه به آسیای صغیر و سپس ایران آمدند. قبیله قاجار یکی از قبایل قزلباش بود که ارتش صفوی محسوب می‌شد.[۸۴]
ایشان تبار خود را به کسی به نام قاجار نویان می‌رساندند که از سرداران چنگیز بود. نام این قبیله ریشه در عبارت آقاجر به معنای جنگجوی جنگل[نیازمند منبع] دارد. قاجار از ریشه کلمه قاچار است که در ترکی به معنای فراری است. پس از حمله مغول به ایران و میان‌رودان، قاجارها نیز به همراه چند طایفه ترکمان و تاتار دیگر به شام و آناتولی کوچیدند.
هنگامی که تیمور گورکانی به این نقطه تاخت، قبایل ترک بسیاری از جمله قاجارها و دیگر کوچندگان را به بند کشید و قصد بازگرداندن آنها به آسیای میانه را داشت. ولی آنها را به خواهش خواجه علی سیاه‌پوش - صوفی خانقاه صفوی - آزاد شدند که این موضوع باعث شیعه شدن و ارادت آنان به خاندان صفوی شد. پس از آن قاجارها یکی از سازندگان سپاه قزلباش شدند.[۸۵][۸۶]پهلویمحمدرضا پهلوی و رضاشاهمحمد مصدق، چهره شناخته شده دوره پهلوی و از پیشتازان استقرار دمکراسی در ایران بود.نوشتار اصلی: سلسله پهلوی
دودمان پهلوی (۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷) سلسله‌ای است که پس از انحلال سلسله قاجار، بر ایران حکومت کردند.
رضاخان میر پنج با کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ به قدرت رسید و وزیر جنگ شد و سید ضیا نخست‌وزیر، سه ماه بعد، سیدضیا برکنار شد و قوام نخست‌وزیر شد و رضاخان وزیر جنگ باقی‌ماند. بعدها وی به مقام ریاست الوزرایی رسید.رضاشاه پهلوی، شاه ایران از (۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰) و بنیانگذار سلسله پهلوی بود.
محمدرضا شاه پهلوی از ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ تا وقوع انقلاب ایران در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ شاه ایران بود. محمدرضاشاه با کودتای ۲۸ مرداد، قدرت خود را تحکیم کرد، او با وقوع انقلاب ایران برکنار شد و از این رو آخرین شاه نظام ۲۵۰۰ ساله سلطنتی در ایران به حساب می‌آید. از جمله فعالیتهای سلسله پهلوی آزادی مردم در شرب خمر، نوع لباس وهمچنین آزادی زنان در ورزش٫حجاب ٫شرکت در مجلس وحق رای؛ همچنین تلاش بسیاری برای مدرنوزاسیون انجام شد.
انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷، انقلابی بود که با شرکت اکثر مردم و احزاب اسلامی، ملی، کمونیستی، و روشنفکران ایران، نظام پادشاهی این کشور را سرنگون، و پیش‌زمینهٔ روی کار آمدن نظام جمهوری اسلامی در ایران را فراهم کرد. ۲۲ بهمن سال ۱۳۵۷ را روز پیروزی این انقلاب می‌دانند. این انقلاب به رهبری خمینی به پیروزی رسید. سلطنت پهلوی با انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ برچیده شد.جمهوری اسلامینوشتار اصلی: جمهوری اسلامیسیّد علی خامنه‌ایاستقبال از ورود سید روح‌الله خمینی به ایران
نظام جمهوری اسلامی ایران حکومت کنونی ایران است که پس از پیروزی انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ و در تاریخ ۱۲ فروردین ۱۳۵۸، طی یک همه‌پرسی با رأی آری ۹۸٫۲٪ درصد از شرکت‎کنندگان تشکیل شد.[۸۷]
به دنبال سرنگونی نظام شاهنشاهی در ۲۲ بهمن در جریان انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ خورشیدی به رهبری روح‌الله خمینی حکومت جمهوری اسلامی در ایران شکل گرفت. این حکومت در ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ مورد همه‌پرسی قرار گرفت که ۹۸٫۲ درصد شرکت‌کنندگان به آن رأی مثبت آری دادند. برابر قانون اساسی ایران، اصول حکومت جمهوری اسلامی ایران بر پایه «جمهوریت و اسلامیت» بنا شده‌است.
ساختار سیاسی ایران شامل اشخاص حقیقی و حقوقی زیر است. رهبر در رأس هرم قدرت قرار دارد. پس از رهبر ساختار سیاسی جمهوری اسلامی بر پایه سه قوه مجریه، قضائیه، مقننه‌است.در کنار این نهادها، مجلس خبرگان،شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز حضور دارند.جغرافیانوشتار اصلی: جغرافیای ایران
ایران در شرق با افغانستان و پاکستان؛ در شمال شرقی با ترکمنستان، در بخش میانی شمال با دریای خزر، در شمال غربی با جمهوری آذربایجان و ارمنستان؛ در غرب با ترکیه و عراق؛ و سرانجام در جنوب با آب‌های خلیج فارس ودریای عمان همسایه‌است.
از دید طبیعی ایران از شمال به رود اترک، دریای خزر و رود ارس، از خاور به کوه‌های هندوکش و کوه‌های باختری دره سند، از باختر به دامنه‌های باختری کوه‌های زاگرس و حوضه آبریز اروندرود و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود است. بیش از نیمی از ایران کویری و نیمه کویری است. حدود یک سوم ایران نیز کوهستانی است و بخش کوچکی از ایران (شامل جلگهٔ جنوب دریای خزر و جلگهٔ خوزستان) نیز از جلگه‌های حاصلخیز تشکیل شده‌است. بلندترین کوه ایران نیز دماوند (۵۶۷۱ متر) می‌باشد. از دید جغرافیایی، غربی‌ترین شهر ایران کلیساکندی؛ شرقی‌ترین شهر جالق؛ شمالی‌ترین شهر پارس آباد؛ و جنوبی‌ترین شهر چابهار است.[۸۸]مقایسهٔ نسبی میزان خطر زمین‌لرزه در نقاط مختلف ایران؛ نقاط قرمزتر نقاطی هستند که شتاب حداکثر جنبش زمین در آن‌ها بیش‌تر است.ایران در شب - برای مشاهده نام شهرها نقشه را در بالاترین تفکیک‌پذیری ببینید.پراکندگی ناهمواری‌ها در ایراننگارخانه جغرافیا و حیات وحش ایران
قله دماوند 
سرو چهار هزارساله ابرکوهنماد پایداری و استقامت 
سبزه زارهای هیر در الموت 
جنگل‌های شمال ایران 
پلنگ ایرانی 
دامنه جنوبی قالی کوهالیگودرز 
بخشی ازکویر لوت در نزدیکیشهداد 
دشت سوسن ایذه در بهارایذه 
پارک ملی خبر در شهرستانبافت ، استان کرمان 
کوه خبر(khabr) در شهرستان بافت ، استانکرماناستان‌هانوشتار اصلی: استان‌های ایراندریای خزرسیستان وبلوچستانخراسان رضویفارسآذربایجانشرقیاصفهانیزدکرمانخراسانجنوبیسمنانهرمزگانخوزستانکردستانمازندرانبوشهرلرستانخراسانشمالیگلستانگیلانچهارمحالو بختیاریکهکیلویهو بویراحمدایلامکرمانشاهمرکزیهمدانزنجانقمالبرزتهرانقزویناردبیلآذربایجانغربیخلیج فارسدریای عمان

بر اساس قانون بخش‌بندی کشوری (مصوب ۱۲۸۶ شمسی) ایران به ۴ ایالت «آذربایجان»، «خراسان»، «فارس»، و «کرمان و بلوچستان» و ۱۰ ولایت (جدا از ایالات) تقسیم شد. این تقسیمات تا سال ۱۳۱۶ با دگرگونی‌های کوچکی به همین گونه ماند.
در سال ۱۳۱۶ خورشیدی با تصویب قانون جدید تقسیمات کشوری، ایران به ۱۰ استان و ۴۹ شهرستان تقسیم شد. به مرور زمان با ایجاد استان‌های جدید، تعداد استان‌های ایران افزایش یافت. برای مدت‌های مدیدی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران همچنان دارای ۲۴ استان بود. در سال ۱۳۷۲ استان اردبیل از استان آذربایجان شرقی جدا شد. همچنین استان قم در سال ۱۳۷۴ از استان تهران جدا شد و قزوین در سال ۱۳۷۳ از استان زنجان جدا و به استان تهران پیوست و در سال ۱۳۷۶ به استان قزوین مبدل شد.[۸۹] پس از آن گلستان از مازندران جدا شدند و در سال ۱۳۸۳، استان خراسان به سه استان: خراسان جنوبی،خراسان شمالی و خراسان رضوی تقسیم شد و در ۱۳۸۹/۴/۲، استان تهران به دو استان تهران و البرز تقسیم شد.[۹۰] به این ترتیب اکنون ایران از ۳۱ استان تشکیل شده‌است.
پایتخت کنونی ایران تهران می‌باشد که بر اساس طرح آمایش سرزمین که در سال ۱۳۸۸ توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب شد، پایتخت ایران باید تا سال ۱۴۰۴ هجری شمسی از تهران به مکانی دیگر انتقال یابد.[۹۱]واحد تقسیمات کشوری ایرانمسئولنهاد مربوطهمرکزکشوروزیر کشوروزارت کشورپایتختاستاناستانداراستانداریمرکز استانشهرستانفرماندارفرمانداری (ویژه)مرکز شهرستانبخشبخشداربخشداریمرکز بخشدهستاندهداردهداریمرکز دهستانشهرشهردارشهردارینداردروستادهیاردهیاریندارد
شهرها[نمایش]ن ب وپرجمعیت‌ترین شهرهای ایرانآب و هوانقشه اقلیمی ایران
██ معتدل خزری بسیار مرطوب
██ معتدل خزری
██ مدیترانه‌ای با باران بهاره
██ مدیترانه‌ای
██ کوهستانی سرد
██ کوهستانی بسیار سرد
██ نیمه‌بیابانی سرد
██ نیمه‌بیابانی گرم
██ بیابانی خشک
██ بیابانی خشک گرم
██ خشک ساحلی گرم
██ خشک ساحلی
ایران از لحاظ آب و هوایی یکی از منحصربه‌فردترین کشورهاست. اختلاف دمای هوا در زمستان میان گرم‌ترین و سردترین نقطه گاهی به بیش از ۵۰ درجهٔ سانتی گراد می‌رسد.
داغ‌ترین نقطهٔ زمین در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ میلادی، در نقطه‌ای در کویر لوت ایران بوده‌است.[۹۲]
ایران از لحاظ بارندگی در سطح نیمه‌خشک و خشک است.
آب و هوای ایران متأثر از چندین سامانه‌است:سامانه پرفشار سیبریایی که با ریزش به عرض‌های جنوبی در نوار شمالی بارش باران و برف و کاهش دما و در سایر نقاط فقط کاهش دما را به همراه دارد.سامانه باران‌زای مدیترانه‌ای که از سمت غرب وارد ایران می‌شود و موجب ریزش باران یا برف در بسیاری از نقاط غربی و میانی و شرق ایران می‌شود.سیستم کم فشار جنوبی که در نوار جنوب و جنوب غرب موجب رگبار باران می‌شود.
میزان بارندگی در ایران بسیار متغیر است. در شمال به بیش از ۲۱۱۳ میلیمتر (رشت، ۱۳۸۳) نیز می‌رسد. در نواحی کویری بارش عمدتاً بسیار کم و در حدود ۱۵ میلیمتر است. بارش نواحی شمال غرب و غرب، دامنه‌های جنوبی البرز و شمال شرق تا حدودی قابل توجه (حدود ۵۰۰ میلیمتر) می‌باشد. در سایر نقاط میزان بارش از ۲۰۰ میلیمتر بیشتر نمی‌شود. ایران با مشکلات کم آبی دست و پنجه نرم می‌کند. پیش‌بینی می‌شود ایران در سال ۲۰۲۵ در وضعیت تنش آبی قرار بگیرد.[۹۳]
اختلاف دمای هوا در ایران در نقاط مختلف زیاد است. در حالی که در فصل زمستان دمای شهرکرد در شب به ۳۰- درجه هم می‌رسد، مردم اهواز هوای تابستانی (۵۰ درجه) را تجربه می‌کنند. هوای سواحل شمالی در تابستان گرم و مرطوب و در زمستان معتدل می‌باشد. نواحی شمال غرب و غرب تابستانهای معتدل و زمستان‌های سرد و نواحی جنوبی تابستان‌هایی به شدت گرم و زمستان‌هایی معتدل دارند.جامعهنژاد
پزوهش‌های تازه ژنتیکی مازیار اشرفیان بناب نشان می‌دهند که عموم اقوام و گروه‌های جمعیتی ایرانی که در ایران امروزی (و حتی فراتر از مرزهای سیاسی فعلی ایران) ساکن هستند، علی‌رغم اینکه دارای تفاوتهای جزئی فرهنگی هستند و حتی گاه به زبانهای مختلف هم سخن می‌گویند، دارای ریشهٔ ژنتیکی مشترکی هستند و این ریشه مشترک به جمعیتی اولیه که در حدود ده تا یازده هزار سال پیش در قسمتهای جنوب غربی فلات ایران ساکن بوده بر می‌گردد.بر پایه این گزارش آریایی‌ها اقوامی مهاجر از سرزمین‌های دیگر که در حدود چهار هزار سال پیش به ایران مهاجرت کرده‌اند نبودند بلکه این اقوام ساکنین بومی ایران بوده و از ایران در حدود ده هزار سال پیش به اروپا مهاجرت کرده‌اند.[۹۴]مردمنوشتار اصلی: مردم ایران
پیشینهٔ تاریخی تمدن در ایران به تمدن‌هایی در عیلام، شهر سوخته، جیرفت و... می‌رسد، ولی شروع تاریخ سیاسی ایرانیان از آغاز حکومت پادشاهی ایران در زمان ماد است. شاهنشاهی ماد، نخسین شاهنشاهی ایران بوده‌است و لذا به عنوان شروع تاریخ شاهنشاهی ایران درنظر گرفته می‌شود.
ایران امروزه از اقوام زیادی از جمله: فارسی‌زبانان، آذری، کرد، لر، بختیاری، بلوچ، مازندرانی، گیلک، قشقایی، عرب، لک، تالشی، ترکمن، خلج، آشوری، کلدانی، مندایی(صائبی)، تات، گرجی، سیستانی، ارمنی، و یهودی تشکیل شده‌است.[۹۵]
ترکیب قومیتی ایران بر اساس داده‌های «کتاب واقعیت‌های جهان سیا» ۶۱٪ پارسی، ۱۶٪ آذری، ۱۰٪ کرد، ۶٪ لر، ۲٪ بلوچ، ۲٪ عرب، ۲٪ ترکمن و ۱٪ از دیگر اقوام است.[۹۶]
تخمین‌های کتابخانه کنگره به این ترتیب هستند: پارسی (۶۵٪)، آذری (۱۶ ٪)، کرد (۷٪)، لر (۶٪)، عرب (۲٪)، بلوچ (۲٪)، ترکمن (۱٪)، گروه‌های ترک‌تبار قبیله‌ای همچون قشقایی (۱٪)، و گروه‌های غیرایرانی و غیرترک همچون ارمنی، آشوری، و گرجی (کمتر از ۱٪). طبق آنها فارسی به عنوان زبان مادری توسط حداقل ۶۵٪ جمعیت و به عنوان زبان دوم توسط بخش بزرگی از ۳۵٪ دیگر گویش می‌شود.[۹۷]
بنابر گزارش سال ۲۰۰۸ دفتر کنترل مواد و جرایم سازمان ملل متحد، نزدیک به سه درصد جمعیّت ۱۵ تا ۶۴ سال ایران مواد مخدر مصرف می‌کنند که این بالاترین درصد مصرف موادّ مخدر در جهان است.[۹۸]
ایران ۳۲٬۲۰۰٬۰۰۰ کاربر در اینترنت دارد.[۹۹]جمعیتمیزان تراکم جمعیت در استان‌های ایران.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، جمعیت ایران را براساس برآوردهای مرکز آمار ایران، ۷۷٫۰۰۰٫۰۰۰ میلیون نفر اعلام کرد.[۱۰۰][۱۰۱][۱۰۲][۱۰۳]بر پایهٔ گزارشی از سوی مجمع جهانی اقتصاد ایران هجدهمین کشور پرجمعیت جهان شناخته شده‌است.[۱۰۴]تغییرات جمعیت ایران بین سال‌های ۱۲۶۰ تا ۱۳۸۵ هجری شمسیشاخص‌های جمعیتیشاخص‌هازیرمجموعه‌هامیزان(تعداد یا سن)درصدرتبهدر دنیاساختار سنی۰ تا ۱۴ سالمرد: ۷٬۳۹۴٬۸۴۱ نفرزن: ۷٬۰۲۲٬۰۷۶ نفر۲۱٫۷ ٪۱۵ تا ۶۴ سالمرد: ۲۴٬۵۰۱٬۵۴۴ نفرزن: ۲۳٬۹۱۴٬۱۷۲ نفر۲۲٫۹ ٪۶۵ سال به بالامرد: ۱٬۷۲۵٬۸۲۸ نفرزن: ۱٬۸۷۰٬۸۲۳ نفر۵٫۴ ٪رشد جمعیت۱٫۵ ٪تراکم جمعیت۴۵٫۳ نفر به ازایهر کیلومتر مربعسن میانه(میانگین)مرد۲۶ سالزن۲۶٫۵ سالکل۲۶٫۳ سالنرخ باروری۱٫۷ زایمان برای هر زن۱۷۱نرخ مرگ و میر۵٫۲ مرگ در هر۱۰۰۰ نغر۱۷۱نرخ مهاجرت۲٫۶۲− در هر۱۰۰۰ نفر۱۴۱نرخ بی‌کاری۱۴٫۶ ٪(در بهار ۸۹)جمعیت فعالکشور۲۴٫۲ میلیون نفر(در بهار ۸۹)جمعیتشهر نشین۵۳٫۶ میلیون نفرجمعیتروستا نشین۲۱٫۱ میلیون نفرنسبت جنسیتیدر هنگام تولد۱٫۰۵ زیر ۱۵ سال۱٫۰۵ ۱۵ تا ۶۴ سال۱٫۰۲ بالای ۶۵ سال۰٫۹۱ کل جمعیت۱٫۰۲ مرگ و میر نوزادان۳۵٫۷۸ مرگ درهر ۱۰۰۰ تولد زنده۷۱امید به زندگیدر هنگام تولدمردان۶۹٫۶۵ سالزنان۷۲٫۷۲ سالکل جمعیت۷۱٫۱۴ سال۱۳۲سهم باروریدر جهان۱۷٫۱۷ تولد درهر ۱۰۰۰ نفر۱۲۰ایدز و اچ‌آی‌ویدرصد شیوع۰٫۲ ٪(برآورد ۲۰۰۷)۱۰۲جمعیت مبتلابه ایدز۸۶۰۰۰ نفر(برآورد ۲۰۰۷)۴۹مرگ بر اثر ایدز۴۳۰۰ نفر(برآورد ۲۰۰۷)۴۷باسوادی (افراد ۱۵ سال به بالا که توانایی خواندن و نوشتن دارند) (برآورد ۲۰۰۲):رتبه درجمعیتنام استانمیزان جمعیتدرصدباسوادیرتبهٔ سواددر کشور۱تهران۱۳۲۸۱۸۵۸۸۳٫۷۳٪۱۲خراسان رضوی۵۵۱۵۹۸۰۷۷٫۱۴٪۱۰۳اصفهان۴۴۹۹۳۲۷۸۰٫۰۸٪۳۴فارس۴۲۲۰۷۲۱۷۸٫۸۹٪۴۵خوزستان۴۱۹۲۵۹۸۷۴٫۶۶٪۱۵۶آذربایجان شرقی۳۵۲۷۲۶۷۷۳٫۹۸٪۱۷۷مازندران۲۸۹۳۰۸۷۷۸٫۲۳٪۶۸آذربایجان غربی۲۸۳۱۷۷۹۶۹٫۵۶٪۲۹۹کرمان۲۵۸۴۸۳۴۷۳٫۵۲٪۲۱۱۰گیلان۲۳۸۱۰۶۳۷۷٫۰۱٪۱۱۱۱سیستان و بلوچستان۲۳۴۹۰۴۹۵۶٫۵۶٪۳۰۱۲کرمانشاه۱۸۴۲۴۵۷۷۴٫۹۸٪۱۴۱۳لرستان۱۶۸۹۶۵۰۷۳٫۴۸٪۲۲۱۴همدان۱۶۷۴۵۹۵۷۵٫۴۷٪۱۳۱۵گلستان۱۵۹۳۰۵۵۷۳٫۶۷٪۲۰۱۶کردستان۱۴۱۶۳۳۴۶۹٫۸۸٪۲۸۱۷هرمزگان۱۳۶۵۳۷۷۷۱٫۹۴٪۲۵۱۸مرکزی۱۳۲۶۸۲۶۷۶٫۵۳٪۱۲۱۹اردبیل۱۲۰۹۹۶۸۷۲٫۴۰٪۲۴۲۰قزوین۱۱۲۷۷۳۴۷۷٫۶۷٪۷۲۱قم۱۰۳۶۷۱۴۷۷٫۲۵٪۹۲۲یزد۹۵۸۳۲۳۷۸٫۷۷٪۵۲۳زنجان۹۴۲۸۱۸۷۳٫۸۲٪۱۹۲۴بوشهر۸۶۶۴۹۰۷۷٫۳۴٪۸۲۵چهارمحال و بختیاری۸۴۳۷۸۴۷۳٫۹۸٪۱۸۲۶خراسان شمالی۷۹۱۹۳۰۷۰٫۶۴٪۲۷۲۷کهگیلویه و بویراحمد۶۲۱۴۲۸۷۲٫۶۳٪۲۳۲۸خراسان جنوبی۶۰۰۵۶۸۷۰٫۹۹٪۲۶۲۹سمنان۵۷۰۸۳۵۸۰٫۳۴٪۲۳۰ایلام۵۳۰۴۶۴۷۴٫۲۴٪۱۶مجموعایران۶۹۲۸۶۹۱۳۷۶٫۴۶٪-مردان: ۸۳٫۵٪زنان: ۷۰٫۴٪زبان
در ایران در مجموع حدود ۷۵ زبان و گویش رواج دارد[۱۰۵] و بزرگ‌ترین گروه‌های زبانی ایران را فارسی، ترکی آذربایجانی، کردی، ترکمنی، گیلکی، مازندرانی، خلجی، تالشی، لری، بختیاری، عربی، بلوچی، لکی، دیلمی، تاتی، ارمنی، آشوری، مندایی، گرجی، عبری، کلدانی و... تشکیل می‌دهند.
تاکنون در هیچیک از سرشماری‌های ایران پرسش‌های مربوط به وابستگی‌های قومی و زبانی مطرح نشده‌است. البته این سؤال در پرسشنامه‌های سرشماری سال ۱۳۶۵ مطرح شده بود ولی به دلیل ملاحظات سیاسی از جمع‌آوری اطلاعات مربوط به آن خودداری شد. با این حال تحقیقات و برآوردهایی در مورد ترکیب قومی و زبانی کشور انجام شده‌است. یکی از این تحقیقات به نمونه‌گیری سازمان ثبت احوال کشور در مرداد ۱۳۷۰ باز می‌گردد که زبان مادری زنانی را که برای دریافت شناسنامه فرزندان خود به دفاتر ثبت احوال مراجعه کرده بودند، مورد پرسش قرار می‌داد. در این نظرسنجی از مجموع ۴۹٬۵۵۸ مادر، ۴۶٫۲٪ بهفارسی، ۲۰٫۶٪ به آذری، ۱۰٪ به کردی، ۸٫۹٪ به لری، ۷٫۲٪ به شمالی، ۳٫۵٪ به عربی، ۲٫۷٪ به بلوچی، ۰٫۶٪ به ترکمنی، ۰٫۱٪ به ارمنی و ۰٫۲٪ به دیگر زبان‌ها تکلم می‌کردند. مشابه این نظرسنجی در سال ۱۳۷۳ هم انجام شد و به نتایج مشابهی رسید. در این نظرسنجی‌ها مشخص شد که سطح باروری و ویژگی‌های جمعیتی بر حسب جامعهٔ زبانی مادران بسیار متفاوت است و تعداد فرزندان زنده به دنیا آورده در گروه‌های مختلف زبانی بین ۲٫۹ تا ۵ قرار داشت اما مطالعه‌ای دیگر نشان داد که این اختلاف بیشتر از تفاوت‌های فرهنگی و اقتصادی این گروه‌ها ناشی می‌شود تا صرف تعلق قومی و زبانی آن‌ها.[۱۰۶]
ترکیب زبانی جمعیت ایران بر اساس «کتاب واقعیت‌های جهان سیا» ۵۳٪ فارسی و گویش‌های فارسی، ۱۸٪ ترکی و دیگر گویش‌های ترکی، ۱۰٪ کردی، ۷٪ گیلکی و مازندرانی، ۶٪ لری، ۲٪ بلوچی، ۲٪ عربی و ۲٪ زبان‌های دیگر است.[۹۶]
زبان رسمی و اداری ایران فارسی است. فارسی یکی از زبان‌های شاخه هند و اروپایی است. براساس اصل پانزدهم قانون اساسی ایران کتابهای درسی باید با این زبان و خط باشد، ولی استفاده از زبان‌های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‌های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.دینسهم نسبی اقلیت های مذهبی در جمعیت ایران (سهم در کل جمعیت ٪۰/۶۲)کیشدرصدمسیحی  ۲۵٫۲۲٪کلیمی  ۱٫۸۸٪زرتشتی  ۵٫۴۱٪سایر  ۱۰٫۵۲٪اظهار نشده  ۵۶٫۹۷٪دورهٔ مهرپرستیدورهٔ مزدیسنی (کیش زرتشت)دورهٔ اسلامی
هم چنین آیین‌های دیگر در برخی دوره‌ها رواج یافته‌اند مانند دین مزدک، مانی و مسیحیت پیش از اسلام. در پانصد سال گذشته، پس از تشکیل دولت صفویان همواره تشیع آیین رسمی ایران بوده‌است. بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰از ۷۵٬۱۴۹٬۶۶۹ نفر سرشماری شده در خصوص نوع دین، ۹۹/۳۸ درصد (۷،۴۶۸۲،۹۳۸ نفر) مسلمان، ۰/۱۶ درصد (۱۱۷٬۷۰۴ نفر) مسیحی، ۰/۰۱ درصد (۸٬۷۵۶ نفر) کلیمی، ۰/۰۳ درصد (۲۵٬۲۷۱ نفر)زرتشتی، ۰/۰۷ درصد (۴۹٬۱۰۱ نفر) سایر ادیان و ۰/۳۵ درصد (۲۶۵٬۸۹۹ نفر) اظهار نشده ثبت شده است. [۱۰۷] برآوردهای خارجی انجام شده از جمعیت ایران، ٪۸۹ شیعه، ٪۹ سنی و ٪۲ مسیحی، زرتشتی، یهودی، بهائی و پیروان سایر ادیان هستند که با آمارهای رسمی اندکی متفاوت است. [۹۶]
در اصل ۱۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اسلام و مذهب جعفری دوازده امامی دین رسمی است و سایر مذاهب اسلامی که در قانون اساسی به آنها تصریح شده شامل مذاهب چهارگانه اهل سنت (حنفی، شافعی، حنبلی،مالکی) و شیعیان زیدی (چهار امامی) نیز قانونی و دارای احترام کامل می‌باشند. هم چنین در اصل ۱۳ قانون اساسی، ایرانیان مسیحی، یهودی و زرتشتی به عنوان اقلیت دینی پذیرفته شده‌اند و می‌توانند در حدود قانون بر اساس کیش خود عمل نمایند.سیاستجمهوری اسلامی ایران
سیاست و حکومت ایرانارکان نظام جمهوری اسلامی ایران[نمایش]رئیس جمهور[نمایش]رهبران[نمایش]رؤسای جمهور[نمایش]رؤسای دولت[نمایش]رؤسای مجلس خبرگان[نمایش]رؤسای مجلس شورا[نمایش]رؤسای قوه قضائیه[نمایش]قوه مقننه[نمایش]قوه قضائیه[نمایش]شوراهای عالی[نمایش]نهادهای انقلابی[نمایش]شوراهای محلی[نمایش]
انتخابات‌ها[نمایش]
 نمایش • بحث • ویرایش نوشتارهای اصلی: سیاست در ایران و نظام جمهوری اسلامی ایران
روابط خارجینوشتار اصلی: سیاست خارجی ایران
ایران یکی از ۱۹۲ کشور عضو سازمان ملل متحد است. همچنین در سازمان کشورهای صادر کنندهٔ نفت (اوپک)، سازمان کنفرانس اسلامی، جنبش عدم تعهد، سازمان اکو نیز عضویّت دارد.
روابط خارجی ایران در دورهٔ جمهوری اسلامی با تنش‌های فراوانی روبرو بوده‌است.
از جمله چالش‌های ایران پس از انقلاب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:ماجرای یورش به سفارت آمریکا و به گروگان گرفتن دیپلمات‌های آمریکاییجنگ ۸ ساله با عراق که با یورش کشور عراق به وقوع پیوست (حدود ۵۰۰ هزار کشته، یک میلیون زخمی و هزار میلیارد دلار خسارت برای ایران)تحریم‌های بلندمدت اقتصادی و فناورانه (تحریم‌های علیه ایران)
راه‌هاآزادراه خرم‌زالپل ورسک از پل‌های مهم راه آهن سراسری ایران
راه آهن سراسری جنوب باختر ایران را به شمال خاور آن، شمال باختر را به شمال خاور، و شمال باختر را به جنوب میانی متصل می‌سازد. خط‌آهنی که جنوب باختر ایران را به شمال خاور آن متصل می‌کند، نخستین خط‌آهن ایران است که در زمان رضا شاه ساخته شده‌است که بندر امام خمینی (شاپور پیشین) را به بندر ترکمن متصل می‌کند. خط‌آهن دیگری از بندرعباس تا بافق و از آنجا به سرخس (به سوی ترکمنستان) و قطور (به سوی ترکیه) اتصال دارد. شمال خاور و شمال باختر ایران نیز با خط‌آهن به هم ارتباط دارند.
همچنین جاده‌های آسفالته و خاکی همه شهرهای ایران را به هم مربوط می‌سازد. راه‌های کشتیرانی در دریای خزر، دریای عمان و خلیج فارس برقرار است. راههای هوایی میان بیشتر کشورهای بزرگ جهان و شهرهای بزرگ ایران برقرار است.
سالانه ۸۰۰ هزار تصادف در ایران روی می‌دهد که از حیث آمار مرگبارترین حوادث جاده‌ای ایران رتبه اول را در جهان دارد.[۱۰۸]اقتصادنوشتار اصلی: اقتصاد ایران
در ۳۰ سال گذشته جمعیت ۳۶ میلیونی ایران به ۷۷ میلیون تن افزایش پیدا کرده و نخستین موج این نسل نو به بزرگسالی رسیده‌است. بر اساس آمارهای رسمی نرخ بیکاری به ۲۲ درصد رسیده‌است اما برخی کارشناسان رقم آن را ۱۲٫۲ درصد برآورد می‌کنند. محمد خاتمی رئیس جمهوری پیشین می‌گوید: «حضور سالانه ۷۰۰ هزار نفر به بازارکار نشانگر فشار شدیدی است که اقتصاد ایران ناگزیر به تحمل آن است.»
در دوره (۱۳۸۳–۱۳۵۳)، نرخ تورم گاه ۷ درصد بوده و گاه به مرز ۵۰ درصد نزدیک شده‌است و نرخ بیکاری زمانی ۳ درصد و گاهی بیش از ۱۶ درصد بوده‌است. در حالی که در زمینه بدهی خارجی، این رقم برای مدت‌ها صفر بوده ولی گاه چنان افزایش یافته که دولت را با بحران بازپرداخت مواجه کرده‌است. خصوصی سازی، رهایی از اقتصاد متکی به نفت و همگام شدن با اقتصاد جهانی پیشنهادهایی است که از سوی تحلیلگران برای بهبود اوضاع اقتصادی ایران مطرح می‌شود.
وابستگی شدید به درآمدهای غیرقابل اعتماد نفتی، برنامه ریزی اقتصادی ایران را همواره شکننده کرده‌است. برنامه دولت این است که وابستگی به درآمدهای نفتی را که ۸۰ درصد درآمدهای ارزی ایران را تشکیل می‌دهد، کاهش دهد اما هر گونه تلاش برای خارج کردن درآمدهای نفتی به معنای آن است که درآمدهای مالیاتی چند برابر شود. در همین راستا دولت اقدام به اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها نموده‌است.
صنعت ایران پس از سال‌ها همچنان زیر پوشش یک رشته قوانین حمایتی دولتی فعالیت می‌کند و اگر در برابر فشارهای رقابتی جهانی قرار گیرد ممکن است بسیاری از کارخانه‌ها تعطیل شود و بیکاری افزایش یابد.
ایران در سالیان مختلف رشد اقتصادی مختلفی را تجربه کرده‌است. بر پایه‌گذارش صندوق بین‌المللی پول در سال ۲۰۰۹ رشد اقتصادی ایران ۱٫۱ بوده که این رقم در سال ۲۰۱۰ به ۱٫۶ درصد رسیده‌است که پس از قرقیزستان کمترین نرخ رشد اقتصادی را در بین کشورهای منطقه داشته‌است. بر پایه پیش بینی صندوق بین‌المللی پول نرخ رشد ایران در سال ۲۰۱۱ به صفر درصد نزول می‌کند و در سال ۲۰۱۲ به ۳ درصد خواهد رسید.[۱۰۹]
بانک جهانی در سال ۲۰۱۰ اعلام نمود ایران ۱۰۰ میلیارد دلار ذخیره ارزی دارد. همچنین رئیس وقت بانک مرکزی ایران در سال ۱۳۸۹ اعلام کرد که ذخیره طلای ایران به صورت میانگین ۱۳۵۰ دلار است.[۱۱۰] همچنین اکونومیست اعلام کرد ذخایر ایران بجز طلا در سال ۲۰۰۹ میلادی ۸۱ میلیارد دلار بوده‌است و این رقم در سال ۲۰۱۰ کاهش شش میلیارد دلاری داشت.[۱۱۱]کشاورزینوشتارهای اصلی: کشاورزی در ایران و پیشینه کشاورزی در ایران
ایران در زمینه کشاورزی و باغداری، در خصوص برخی تولیدات دارای رتبه‌های بالایی است. بنا بر آمار سال ۲۰۰۷، این کشور در تولید خیار در جهان دارای مقام دوم،[۱۱۲] بادام مقام چهارم،[۱۱۳] سیب مقام پنجم[۱۱۴] گیلاس سوم،[۱۱۵] انجیر مقام سوم،[۱۱۶] پسته مقام اول،[۱۱۷] طالبی مقام چهارم،[۱۱۸] گردو مقام چهارم،[۱۱۹] زردآلو مقام دوم،[۱۲۰] خرما مقام دوم،[۱۲۱] نخود مقام چهارم،[۱۲۲] هندوانه مقام پنجم،[۱۲۳] می‌باشد.صنایع
عمده‌ترین صنایع پیشرفته ایران عبارت‌اند از: صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، نساجی، شیمیایی، غذایی، خودروسازی، سدسازی، الکتریکی و الکترونیکی و....
سازه‌های مهم دستی و سنتی ایران عبارت‌اند از: فرش و قالی، گلیم بافی و زیلو، منبت‌کاری، خاتم‌کاری و سفال‌گری.جستار وابسته: فهرست صنایع دستی ایرانمنابع و معادنایران ۱۱٪ ذخایر نفت جهان و ۱۸٪ ذخایر گاز جهان را در اختیار دارد. ایران دومین صادر کنندهاپک و چهارمین تولید کننده نفت جهان است.
مهمترین صنایع و معادن ایران عبارتست از: نفت و گاز. ایران، سومین ذخایر نفتی جهان، یازده درصد ذخایر ثابت شده نفتی زمین معادل ۱۳۰ میلیارد بشکه؛ و نیز دومین ذخایر گازی جهان، هجده درصد ذخایر ثابت شده گاز زمین، معادل ۲۶ تریلیون متر مکعب را در اختیار خود دارد.[۱۲۴][۱۲۵] همچنین ایران دومین صادرکننده بزرگ سازمان اپک است که پتانسیل تبدیل شدن به یک ابرقدرت انرژی را دارد.[۱۲۶] مهم‌ترین منطقه‌های نفتی این کشور مسجد سلیمان، هفتگل، گچساران، آغاجاری و اسلام آباد غرب(شاه آباد پیشین) است. همچنین دریای مازندراننیز اندوخته نفتی بسیاری را در خود نهفته دارد. نفت قم نیز در حال بهره‌برداری است. مهمترین میدان گازی ایران، میدان گازی پارس، شامل: میدان گازی پارس جنوبی در منطقه عسلویه و میدان گازی پارس شمالی در منطقه مندستان هر دو در استان بوشهر واقع است.
بیشترین معادن در حال بهره‌برداری در استان‌های خراسان وجود دارد. دیگر معادن مهم ایران عبارت‌اند از: معادن کانیهای فلزی: آهن، منگنز، کرومیت، مس، سرب، روی، نیکل، کبالت، طلا، نقره و اورانیوم؛ معدنی شیمیایی: گوگرد، نمک؛ سنگهای تزئینی مانند فیروزه؛ شن و ماسه؛ وزغال سنگ.گردشگرینوشتار اصلی: صنعت گردشگری در ایراننمایی از پاسارگادتفرجگاه بوان در نورآباد ممسنی در جنوب ایران و شمال غربی استان فارس
گردشگری در ایران به مجموعه امکانات گردشگری از جمله بناهای تاریخی، مکان‌های تفریحی، طبیعت، حمل و نقل، هتل‌داری و... گفته می‌شود. گردشگری ایران به عنوان یک صنعت از ظرفیت‌های بسیار بالایی برای رشد و توسعه برخوردار است.بر پایهٔ گزارش سازمان جهانی جهانگردی، ایران رتبه دهم جاذبه‌های باستانی و تاریخی و رتبه پنجم جاذبه‌های طبیعی را در جهان دارا است، ولی با این وجود به دلیل محدودیتهای اجتماعی و تفریحی تاکنون چندان در جذب گردشگران خارجی موفق نبوده‌است.[۱۲۷][نمایش]ن ب و میراث جهانی یونسکو در ایرانقره کلیساهنر و فرهنگنوشتار اصلی: فرهنگ ایرانینوشتارهای اصلی: فهرست صنایع دستی ایران، صنایع دستی شمال شرق ایران، و صنایع دستی اصفهاننوشتار اصلی: تاریخ عکاسی در ایران
فرهنگ ایرانی ریشه در تاریخ دارد. برای شناخت فرهنگ ایران باید به کشورهای مستقلی که در پیرامون ایران هستند نیز نگریست. افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، پاکستان، ترکمنستان، جمهوری آذربایجان و حتّی ارمنستان و گرجستان و همچنین کردهای عراق و ترکیه همگی کم یا زیاد گوشه‌ای از فرهنگ ایران را به ارث برده‌اند. حتی سرود ملی پاکستان به زبان پارسی است.
در مجموع می‌توان عناصر فرهنگ ایرانی را که فراتر از مرزهای ایران است را به اختصار چنین برشمرد:زبان پارسی که مهم‌ترین شاخص فرهنگ ایرانی است.اعیاد ملی از جمله نوروزشخصیتهای اسطوره‌ای از جمله رستماساطیر تمثیلی همچون دیو و سیمرغمعماری ایرانی
موسیقی ایرانینوشتار اصلی: موسیقی ایرانی
موسیقی ایرانی به گونه‌های گوناگون بازشناخته می‌شود، موسیقی کلاسیک (یا موسیقی اصیل یا ردیف)، موسیقی محلی (نواحی)، موسیقی آیینی و مذهبی. به دلیل از بین رفتن بسیاری از قطعات و آثار تاریخی موسیقی دقیقاً روشن نیست اینگونه موسیقی در طول تاریخ چگونه اجرا می‌شده ولی در دوره معاصر، موسیقی ایرانی هم به صورت تکنوازی (عمدتاً مبتنی بر بداهه نوازی) و هم به گونه گروهی که دربرگیرنده خواننده، نوازنده و تنبک‌نواز است، نواخته می‌شود. موسیقی ایرانی هنگامی که به گونه تک‌نوازی نواخته می‌شود، مونوفونیک است، هرچند در تک‌نوازی نیز آکوردها برای آرایه‌بندی به کار می‌روند و در برخی فرم‌ها شاید در سراسر یک آهنگ نُت پدال نواخته شود. موسیقی که به گونه گروهی نواخته می‌شود، هته روفونیک است و آهنگی که خواننده آماده می‌کند، نوازنده به آسانی آن را بازتاب می‌دهد و کم و بیش آن را دگرگون می‌سازد.نگارگری ایرانینوشتار اصلی: نگارگری ایرانی
نگارگری ایرانی که به اشتباه مینیاتور نیز خوانده می‌شود شامل آثاری از دوره‌های مختلف تاریخ اسلامی ایران است که بیشتر به صورت مصورسازی کتب ادبی (ورقه و گلشاه، کلیله و دمنه، سمک عیار)، علمی و فنی (التریاق، الادویه المفرده، الاغانی)، تاریخی (جامع التواریخ)، و همچنین، برخی کتب مذهبی، همچون، خاوران نامه می‌باشد. اولین آثاری که بتوان نام نقاشی بر آنها نهاد، در غار دوشه لرستان و با حدود هشت تا ده‌هزار سال قدمت به دست آمده، و در دوره تاریخی آنچه را که بتوان نقاشی نامید در دیوارنگاری‌های اشکانی و ساسانی می‌توان دید. با ورود اسلام به ایران، این کشور تا مدت‌ها به دست امویان و عباسیان اداره شد، و از آن پس، با روی کار آمدن سلسله‌های ایرانی سامانیان، غزنویان، و آل بویه استقلال از دست رفتهٔ ایرانیان تا حدودی به آنها بازگشت. از این پس، زمینه برای احیای هنر و فرهنگ ایرانی به‌خصوص نگارگری ایرانی فراهم شد.قالی بافینوشتار اصلی: قالی ایرانی
قدیمی‌ترین نمونهٔ قالی ایرانی که یافته شده قالیچه‌ای است با نقوش اصیل هخامنشی که در گور یخ‌زدهٔ یکی از فرمانروایان سکایی در درهٔ پازیریک در ۸۰ کیلومتری مغولستان بیرونی پیدا شده و قالی پازیریک نامیده می‌شود. پژوهشگران این قالی را از دست‌بافت‌های پارت‌ها و یا مادها می‌دانند.
قالی ایرانی از دیرباز معروف و مورد استفاده بوده. گزنفون تاریخ‌نگار یونانی در کتاب سیرت کوروش می‌نویسد: «ایرانیان برای این‌که بسترشان نرم باشد قالیچه زیر بستر خود می‌گسترند.»ادبیات فارسینوشتار اصلی: تاریخ ادبیات فارسی
ادبیات فارسی یا ادبیات پارسی به ادبیاتی گفته می‌شود که به زبان فارسی نوشته شده باشد. ادبیات فارسی تاریخی هزار و صد ساله دارد. شعر فارسی و نثر فارسی دو گونه اصلی در ادب فارسی هستند. برخی کتابهای قدیمی در موضوعات غیرادبی مانند تاریخ، مناجات و علوم گوناگون نیز دارای ارزش ادبی هستند و با گذشت زمان در زمره آثار کلاسیک ادبیات فارسی قرار گرفته‌اند.
آوازه برخی شاعران و نویسندگان ایرانی از مرزهای ایران فراتر رفته‌است. شاعران و نویسندگانی نظیر فردوسی، سعدی، حافظ شیرازی، مولوی، عمر خیام و نظامی شهرتی جهانی دارند. در میان چهره‌های شناخته شده ادبیات معاصر فارسی در جهان می‌توان به صادق هدایت در داستان و احمد شاملو در شعر اشاره کرد.معماری در ایراننوشتار اصلی: معماری ایرانیزیگورات چغازنبیل، از شاهکارهای معماری ایرانپیش از اسلامبرج آزادی نماد معماری مدرن ایرانی
کلیه بررسی‌ها و کاوش‌های باستانشناسی حکایت از آن دارد که سابقه معماری ایران به حدود هزاره هفتم قبل از میلاد می‌رسد. از آن زمان تا کنون پیوسته این هنر در ارتباط با مسائل گوناگون، به‌ویژه علل مذهبی، توسعه و تکامل یافته‌است.
معماری ایران دارای ویژگیهایی است که در مقایسه با معماری کشورهای دیگر جهان از ارزشی ویژه برخوردار است، ویژگیهایی چون طراحی مناسب، محاسبات دقیق، فرم درست پوشش، رعایت مسائل فنی و علمی در ساختمان، ایوانهای رفیع، ستونهای بلند و بالاخره تزئینات گوناگون که هریک در عین سادگی معرف شکوه معماری ایران است.خوشنویسی ایرانینوشتار اصلی: خوشنویسی ایرانیقطعه خط شکسته‌نستعلیقاثر سید علی‌اکبر گلستانه
خوشنویسی ایرانی بخشی از خوشنویسی اسلامی است که در ایران و سرزمین‌های وابسته یا تحت نفوذ او همچون کشورهای آسیای میانه، افغانستان و شبه قاره هند به تدریج حول محور فرهنگ ایرانی شکل گرفت. و نه تنها از مفاخر هنر ایرانیبلکه از مفاخر هنر اسلامی و حتا هنر جهان به شمار می‌رود.
درحالی که عمدهٔ تبدیل نگارش معمولی کلمات به خوشنویسی هنرمندانه در جهان اسلام، به‌عهده ایرانیان بوده‌است، رفته رفته ایرانیان سبک و شیوه‌هایی مختص به خود را در خوشنویسی ابداع کردند. هرچند این شیوه‌ها و قلم‌های ابداعی در سایر کشورهای اسلامی هم طرفدارانی دارد اما بیشتر مربوط به ایران و کشورهای تحت نفوذ آن همچون کشورهای آسیای میانه، افغانستان، پاکستان و هند می‌باشد. در این منطقه نیز خوشنویسی همواره به عنوان والاترین شکل هنرهای بصری مورد توجه بوده و دارای لطافتی خاص است.[۱]سینمانوشتار اصلی: سینمای ایران
نخستین دوربین فیلم‌برداری در زمان مظفرالدین‌شاه به ایران آمد. نخستین فیلم صدادار فارسی، فیلم دختر لر بود که در سال ۱۳۱۷ خورشیدی توسط عبدالحسین سپنتا ساخته شد.
ورود نخستین دستگاه سینماتوگراف به ایران در سال ۱۲۷۹ هجری خورشیدی توسط مظفرالدین‌شاه سر آغازی برای سینمای ایران به حساب می‌آید، هر چند ساخت اولین سالن سینمای عمومی تا سال ۱۲۹۱ اتفاق نیفتاد. تا سال ۱۳۰۸ هیچ فیلم ایرانی ساخته نشد و اندک سینماهای تاسیس شده به نمایش فیلم‌های غربی که در مواردی زیر نویس فارسی داشتند می‌پرداختند. نخستین فیلم بلند سینمایی ایران به نام «آبی و رابی» در سال ۱۳۰۹ توسط آوانس اوگانیانس، با فیلمبرداری خان بابا معتضدی ساخته شد. فیلم سینمایی ایرانی جدایی نادر از سیمین در سال ۱۳۹۱ برنده جایزه اسکار شد.ورزش
ورزش اوّل ایران کشتی آزاد است و فوتبال پرطرفدارترین ورزش است.فوتبالورزشگاه آزادینوشتار اصلی: فوتبال در ایران
این ورزش پرطرفدار در جهان، پس از کشتی که در ایران از آن با عنوان‌های «ورزش ملی» و «ورزش اول ایران» نام برده می‌شود،[۱۲۸] ورزش دوم است. با این حال بسیاری از فوتبال به عنوان «ورزش اول» و «پرطرفدارترین ورزش ایران» نام می‌برند.[۱۲۹][۱۳۰] فوتبال در زندگی بسیاری از ایرانیان نفوذ کرده‌است. بیش از ۱۲ روزنامه مربوط به فوتبال، روزانه در ایران منتشر می‌شوند و دیدارهای لیگ‌های معتبر اروپایی نیز به صورت زنده از شبکه‌های تلویزیون به صورت رایگان پخش می‌شود.[۱۳۱] تیم ملی فوتبال بزرگسالان مرد ایران در ۳ دورهٔ جام‌جهانی در سال‌های ۱۹۷۸ آرژانتین، ۱۹۹۸ فرانسه و ۲۰۰۶ آلمان حضور داشته‌است. و در سال 2013 راهی جام جهانی شده است.کشتینوشتار اصلی: کشتی در ایران
کشتی در ایران یکی از پرطرفدارترین ورزشهاست و ریشه در تاریخ و سنت ایرانی دارد بطوریکه معمولاً به عنوان ورزش ملی ایران از آن یاد می‌شود. این ورزش از دوران باستان در ایران تمرین می‌شده و در میان سبک‌های گوناگون ملی و محلی کشتی پهلوانی فراگیرترین سبک آن بوده‌است. در میان سبک‌های بین‌المللی کشتی نیز کشتی آزاد محبوب‌ترین روش به شمار می‌رود.[۱۳۲] در سال ۱۳۱۸ اولین دوره مسابقات کشتی آزاد قهرمانی کشور در ورزشگاه امجدیه تهران برگزار شد. نخستین باشگاه کشتی هم باشگاه سلیمان خان در خیابان شاپور سابق بود. اولین تیم کشتی خارجی که وارد ایران شد تیم ترکیه بود که در سال ۱۳۲۶ به ایران آمد.[۱۳۳]
نخستین حضور بین‌المللی کشتی ایران در المپیک ۱۹۴۸ لندن بود که منصور رئیسی در آنجا به مقام چهارم رسید. اولین حضور تیم ملی کشتی ایران در مسابقات قهرمانی کشتی جهان هم در سال ۱۹۵۱ در هلسینکی فنلاند اتفاق افتاد.[۱۳۴]چوگانیک دختر ایرانی در حال بازیچوگان
بازی چوگان از کهن‌ترین ورزش‌های ایران باستان است. آنچنان که در ادبیات کهن این کشور هم ورود بسیار داشته‌است:
ز چوگان او گوی شد ناپدید
تو گفتی سپهرش همی برکشید. (فردوسی شاعر ایرانی سده چهارم)
چوگان ورزشی تیمی‌است که بازیکنان آن سوار بر اسب، توپ یا گوی را توسط چوب چوگان به طرف دروازه تیم مقابل هدایت می‌کنند، اگر بازی چوگان در فضای باز انجام شود، هر تیم متشکل از چهار نفر است و در صورتی که در سالن سرپوشیده مخصوص چوگان باشد، هر تیم تنها سه بازیکن دارد. بازی در مقاطع زمانی هفت دقیقه‌ای که اصطلاحاً «چوکه» نامیده می‌شوند، انجام می‌گیرد. مدت زمان استاندارد بازی شش چوکه‌است، اما بسته به قوانین مسابقات در برخی از بازی‌ها چهار یا هشت چوکه هم مشاهده می‌شود. در چوگان داخل سالن، چوکه‌ها معمولاً شش دقیقه‌ای هستند[۱۳۵]ورزش زورخانه‌ایتصویری از یک زورخانهنوشتار اصلی: ورزش زورخانه‌ای
ورزش زورخانه‌ای که بهورزش باستانی نیز معروف است، نام مجموعه حرکات ورزشی با اسباب و بی اسباب و آداب و رسوم مربوط به آن‌هاست که در محدوده تاریخی و فرهنگی ایران از گذشته‌های دور رواج داشته‌است.
ورزش‌های زورخانه‌ای نام دیگر آئین پهلوانی و از ورزش‌های سنتی و بنام ایرانیان است. جایی که در آن به ورزش باستانی می‌پردازند زورخانه نام دارد.[۱۳۶]المپیکنوشتار اصلی: فهرست مدال‌آوران ایران در بازی‌های المپیک
از نخستین حضور رسمی ایران در المپیک در بازی‌های ۱۹۴۸ لندن تا ۲۰۱۲ لندن، ورزشکاران ایرانی موفق شدند تا در مجموع ۶۰ مدال برای کشورشان تصاحب کنند. ۱۵ مدال طلا، ۲۰ مدال نقره و ۲۵ مدال برنز حاصل تلاش ۳۹ ورزشکار ایرانی در ۱۵دوره از بازی‌های تابستانی المپیک است.
اولین ایرانی که در مسابقات المپیک مدال گرفت جعفر سلماسی بود که در المپیک ۱۹۴۸ در وزنه برداری برنز گرفت. امامعلی حبیبی اولین طلایی ایران در تاریخ بازی‌های المپیک بود.[۱۳۷]
پس از پیروزی انقلاب ۵۷ در ایران، دولتمردان انقلابی بازی‌های ۱۹۸۰ مسکو و ۱۹۸۴ لس‌آنجلس را تحریم کردند و در عمل یک نسل از ورزشکاران ایرانی از رقابت در این بازی‌ها محروم شدند.[۱۳۸]
بهترین مقام ایران در المپیک رتبهٔ چهاردهم در المپیک ۱۹۵۶ ملبورن است.
تیم المپیک ایران در المپیک ۲۰۱۲ لندن بهترین نتیجه خود را با ۴ مدال طلا، ۵ مدال نقره و ۳ مدال برنز حاصل کرد.

کشورهای جهان

کشورهای مستقلAbkhazia → کشور های غیر مستقل افغانستان – Islamic Republic of Afghanistanبه زبان پارسی: افغانستان – جمهوری اسلامی افغانستان Afgānestān – Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Afgānestānبه زبان پشتو: افغانستان – د افغانستان اسلامي جمهوریت Afghānistān – Afghānistān Islāmī Jumhūrīyat
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. آلبانی – Republic of Albaniaبه زبان آلبانیایی: Shqipëria – Republika e Shqipërisë
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. الجزایر – People's Democratic Republic of Algeriaبه زبان عربی: الجزائر – الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية Al Jazā'ir – Al Jumhūrīyah al Jazā'irīyah ad Dīmuqrāţīyah ash Sha‘bīyah
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. آندورا – Principality of Andorraبه زبان کاتالان: Andorra – Principat d’Andorra
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد آنگولا – Republic of Angolaبه زبان پرتغالی: Angola – República de Angola
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. آنتیگوا و باربودابه زبان انگلیسی: Antigua and Barbuda
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد آرژانتین – Argentine Republic [Note ۱]به زبان اسپانیایی: Argentina – República Argentina
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد ارمنستان – Republic of Armeniaبه زبان ارمنی: Հայաստան – Հայաստանի Հանրապետություն Hayastan – Hayastani Hanrapetut’yun
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. ارمنستان از طرف پاکستان به رسمیت شمرده نمی‌شود استرالیا – Commonwealth of Australiaبه زبان انگلیسی: Australia – Commonwealth of Australia
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد اتریش – Republic of Austriaبه زبان آلمانی: Österreich – Republik Österreich
عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد جمهوری آذربایجان – Republic of Azerbaijanبه زبان آذربایجانی: Azərbaycan – Azərbaycan Respublikası
عضو سازمان ملل متحد می‌باشدB باهاما – Commonwealth of The Bahamasبه زبان انگلیسی: The Bahamas – Commonwealth of The Bahamas
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد بحرین – Kingdom of Bahrainبه زبان عربی: البحرين – مملكة البحرين Al Baḩrayn – Mamlakat al Baḩrayn
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. بنگلادش – People's Republic of BangladeshBengali: বাংলাদেশ – গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ Bāṁlādesh – Gaṇaprajātantrī Bāṁlādesh
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. باربادوسبه زبان انگلیسی: Barbados
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد بلاروس
 – Republic of Belarusبه زبان بلاروسی: Беларусь – Рэспубліка Беларусь Bielarus' – Respublika BielaruśRussian: Беларусь / Белоруссия – Республика Беларусь Belarus' / Belorussiya – Respublika Belarus'
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. بلژیک – Kingdom of Belgiumبه زبان هلندی: België – Koninkrijk Belgiëبه زبان فرانسوی: Belgique – Royaume de Belgiqueبه زبان آلمانی: Belgien – Königreich Belgien
عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد بلیزبه زبان انگلیسی: Belize
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد بنین – Republic of Benin [Note ۲]به زبان فرانسوی: Bénin – République du Bénin
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. پادشاهی بوتان – Kingdom of Bhutanبه زبان دزونگخوا: འབྲུག་ཡུལ་ – འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ Druk Yul – Druk Gyalkhap
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. بولیوی – Plurinational State of Boliviaبه زبان اسپانیایی: Bolivia – Estado Plurinacional de Boliviaبه زبان آیمارا: Wuliwya – Wuliwya Suyuبه زبان گورانی: Volívia – Tetã VolíviaQuechua: Buliwya – Buliwya Mama Llaqta[۱]
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد بوسنی و هرزگوینBosnian and Croatian: Bosna i HercegovinaSerbian: Босна и Херцеговина Bosna i Hercegovina
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد بوتسوانا – Republic of BotswanaTswana: Botswana – Lefatshe la Botswanaبه زبان انگلیسی: Botswana – Republic of Botswana
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. برزیل – Federative Republic of Brazilبه زبان پرتغالی: Brasil – República Federativa do Brasil
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد برونئی – State of Brunei, Abode of PeaceMalay: Brunei – Negara Brunei DarussalamJawi: برني دارالسلام
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد بلغارستان – Republic of BulgariaBulgarian: България – Република БългарияBǎlgarija – Republika Bǎlgarija
عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد. بورکینافاسو [Note ۳]به زبان فرانسوی: Burkina Faso
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. میانمار – Republic of the Union of Myanmar [Note ۴][۲]Burmese:  – Myanma – Pyidaungzu Myanma Naingngandaw
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد بوروندی – Republic of BurundiKirundi: Uburundi – Republika y'Uburundiبه زبان فرانسوی: Burundi – République du Burundi
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.C کامبوج – Kingdom of CambodiaKhmer:  – Kâmpŭchéa – Preăhréachéanachâkr Kâmpŭchéa
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. کامرون – Republic of Cameroonبه زبان فرانسوی: Cameroun – République du Camerounبه زبان انگلیسی: Cameroon – Republic of Cameroon
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. کانادا [Note ۵]به زبان انگلیسی و به زبان فرانسوی: Canada
عضو سازمان ملل متحد می‌باشدCanada is a کشورهای همسود[Note ۶] و a فدراسیون [Note ۷] composed of 10 provinces و 3 territories. کیپ ورد – Republic of Cape Verdeبه زبان پرتغالی: Cabo Verde – República de Cabo Verde
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. جمهوری آفریقای مرکزیبه زبان فرانسوی: République centrafricaineSango: Ködörösêse tî Bêafrîka
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. چاد – Republic of Chadبه زبان فرانسوی: Tchad – République du Tchadبه زبان عربی: تشاد – جمهوريّة تشاد Tshād – Jumhūrīyat Tshād
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. شیلی – Republic of Chileبه زبان اسپانیایی: Chile – República de Chile
عضو سازمان ملل متحد می‌باشدجزیره ایستر و the Juan Fernández Islands are "special territories" of Chile in the Valparaíso Region. Chile claims part of Antarctica as a commune in Antártica Chilena Province, Magallanes و Antártica Chilena Region. Its claim overlaps with those of the UK و Argentina.[Note ۸] چین – People's Republic of China[Note ۹]به زبان چینی: 中国 – 中华人民共和国Zhongguo – Zhonghua Renmin GongheguoMongolian:  [Note ۱۰] Bügüde Nayiramdaqu Dumdadu Arad UlusTibetan: རྒྱ་ནག – ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ། Zhunghua Mimang Jitun GyalkabKazakh: جۇڭگو – جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى Juñgo – Juñxwa Xalıq RespwblïkasıKorean: 중국 – 중화인민공화국 Jungguk – Junghwa Inmin GonghwagukUyghur: جۇڭگو – جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىت Junggo – Jungxua Xelq JumhuriyitiSino-Vietnamese: 中國 – 中華人民共和國 Trung Quốc – Trung Hoa Nhân Dân Cộng Hòa QuốcZhuang: Cunghgoz – Cunghvaz Yinzminz Gunghozgoz[۳][۴]
عضو سازمان ملل متحد می‌باشدChina, Republic of (Taiwan) → کشور های غیر مستقل کلمبیا – Republic of Colombiaبه زبان اسپانیایی: Colombia – República de Colombia
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد کومور – Union of the ComorosComorian: Komori – Udzima wa Komoriبه زبان فرانسوی: Comores – Union des Comoresبه زبان عربی: جمهورية القمر المتحدة – جزر القمر Juzur al Qamar – Jumhūrīyat al Qamar al Muttaḩidah
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد جمهوری دموکراتیک کنگو (Congo-Kinshasa) [Note ۱۱]به زبان فرانسوی: République démocratique du Congo
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. جمهوری کنگو (Congo-Brazzaville)به زبان فرانسوی: République du Congo
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. کاستاریکا – Republic of Costa Ricaبه زبان اسپانیایی: Costa Rica – República de Costa Rica
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. ساحل عاج – Republic of Côte d'Ivoire (Ivory Coast)به زبان فرانسوی: Côte d'Ivoire – République de Côte d'Ivoire
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. کرواسی – Republic of CroatiaCroatian: Hrvatska – Republika Hrvatska
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. کوبا – Republic of Cubaبه زبان اسپانیایی: Cuba – República de Cuba
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. قبرس – Republic of Cyprusبه زبان یونانی: Κύπρος – Κυπριακή Δημοκρατία Kýpros – Kypriakí DimokratíaTurkish: Kıbrıs – Kıbrıs Cumhuriyeti
عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد جمهوری چک [Note ۱۲]Czech: Česko – Česká republika
عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.D دانمارک – Kingdom of DenmarkDanish: Danmark – Kongeriget Danmark
عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] جیبوتی – Republic of Djiboutiبه زبان فرانسوی: Djibouti – République de Djiboutiبه زبان عربی: جيبوتي –جمهورية جيبوتيJībūtī – Jumhūrīyat Jībūtī
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. دومینیکا – Commonwealth of Dominicaبه زبان انگلیسی: Dominica – Commonwealth of Dominica
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. جمهوری دومینیکنبه زبان اسپانیایی: República Dominicanaتائینوها: Quisqueya
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.E تیمور شرقی – Democratic Republic of Timor-Leste [Note ۱۴]به زبان پرتغالی: Timor-Leste – República Democrática de Timor-LesteTetum: Timor Lorosa'e – Repúblika Demokrátika Timor Lorosa'e
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. اکوادور – Republic of Ecuadorبه زبان اسپانیایی: Ecuador – República del Ecuador
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. مصر – Arab Republic of Egyptبه زبان عربی: مصر –جمهوريّة مصرالعربيّة Mişr – Jumhūrīyat Mişr al ‘Arabīyah
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. السالوادور – Republic of El Salvadorبه زبان اسپانیایی: El Salvador – República de El Salvador
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. گینه استوایی – Republic of Equatorial Guineaبه زبان اسپانیایی: Guinea Ecuatorial – República de Guinea Ecuatorialبه زبان فرانسوی: Guinée Équatoriale – République de Guinée équatorialeبه زبان پرتغالی: Guiné Equatorial – República da Guiné Equatorial
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. اریتره – State of EritreaTigrinya:  – Iertra – Hagere Iertraبه زبان عربی: إريتريا –دولة إرتريا Irītrīyā – Dawlat Irītrīyā
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. استونی – Republic of EstoniaEstonian: Eesti – Eesti Vabariik
عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] اتیوپی – Federal Democratic Republic of Ethiopia
ضو سازمان ملل متحد می‌باشدF فیجی – Republic of the Fiji IslandsFijian: Viti – Matanitu ko Vitiبه زبان انگلیسی: Fiji – Republic of the Fiji IslandsHindustani: फ़िजी / فیجی – फ़िजी गणराज्य / فیجی رپبلک Fijī – Fijī dvip samooh ganarajya
عضو سازمان ملل متحد می‌باشد فنلاند – Republic of FinlandFinnish: Suomi – Suomen tasavaltaSwedish: Finland – Republiken Finland
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد فرانسه – French Republicبه زبان فرانسوی: France – République française
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشدG گابون – Gabonese Republicبه زبان فرانسوی: Gabon – République gabonaise
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. گامبیا – Republic of The Gambiaبه زبان انگلیسی: The Gambia – Republic of The Gambia
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. گرجستانGeorgian: საქართველოSak’art’velo
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد آلمان – Federal Republic of Germanyبه زبان آلمانی: Deutschland – Bundesrepublik Deutschland
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد غنا – Republic of Ghanaبه زبان انگلیسی: Ghana – Republic of Ghana
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. یونان – Hellenic Republicبه زبان یونانی: Ελλάδα – Ελληνική Δημοκρατία Elláda – Ellinikí DimokratíaKatharevousa: Ελλάς – Ελληνική Δημοκρατία Ellás – Ellinikí Dimokratía
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد گرنادابه زبان انگلیسی: Grenada
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد گواتمالا – Republic of Guatemalaبه زبان اسپانیایی: Guatemala – República de Guatemala
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. گینه – Republic of Guineaبه زبان فرانسوی: Guinée – République de Guinée
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. گینه بیسائو – Republic of Guinea-Bissauبه زبان پرتغالی: Guiné-Bissau – República da Guiné-Bissau
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. گویان – Co-operative Republic of Guyanaبه زبان انگلیسی: Guyana – Co-operative Republic of Guyana
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدH هائیتی – Republic of Haitiبه زبان فرانسوی: Haïti – République d’HaïtiHaitian Creole: Ayiti – Repiblik d’Ayiti
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدHoly See → Vatican City هندوراس – Republic of Hondurasبه زبان اسپانیایی: Honduras – República de Honduras
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. مجارستان – Republic of HungaryHungarian: Magyarország – Magyar Köztársaság
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳]I ایسلند – Republic of IcelandIcelandic: Ísland – Lýðveldið Ísland
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. هند – Republic of Indiaبه زبان هندی: भारत – भारत गणराज्य Bhārat – Bhāratīya Gaṇarājyaبه زبان انگلیسی: India – Republic of IndiaAssamese: ভাৰত – ভাৰত গণৰাজ্য Bhārôt – Bhārôt GôṇrājẏôBengali: ভারত – ভারতীয় প্রজাতন্ত্র Bhārôt – Bhārôtīyô PrôjātôntrôBhojpuri: भारत – भारत गणराज्य Bhārat – Bhārat GaṇrādzyaGujarati: ભારત – ભારતીય ગણરાજ્ય Bhārat – Bhārat Gaṇrājyaزبان کانارا: ಭಾರತ – ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ Bhārata – Bhārata GaṇarājyaKashmiri: ہِندوستان HindustānKonkani: भारत – भारोत गोणराज Bhārot – Bhārot GoṇrājMaithili: भारत – भारत गणराज्य Bhārat – Bhārat Ganarājyaزبان مالایالم: ഭാരതം – ഭാരത ഗണരാജ്യം Bhārataṃ – Bhārata GaṇarājyaṃMarathi: भारत – भारतीय प्रजासत्ताक Bhārat – Bhāratīy PradzāsattākMeitei: ভারত – ভারত গণরাজ্য Bhārata – Bhārata GaṇarājyaNepali: भारत – भारत गणराज्य Bhārat – Bhārat GaṇrādzyaOriya: ଭାରତ – ଭାରତ ଗଣରାଜ୍ଯ Bhārôt – Bhārôt GôṇrājẏôPunjabi: ਭਾਰਤ – ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ Bhārat – Bhārat Gaṇtãtarزبان سانسکریت: भारतम् – भारत गणराज्यम् Bhārat – Bhāratam GaṇarājyamSindhi: भारत गणराज्य, هندستانڀارت – भारत, ڀارت Bhāratu – Bhārat GanarājyaTamil: இந்தியா – இந்தியக் குடியரசு Intiyā – Intiyak KuṭiyaracuTelugu: భారత్ – భారత గణతంత్ర రాజ్యము Bhārata – Bhārata Gaṇataṃtra Rājyamuزبان اردو: جمہوریہ بھارت – جمہوریہ بھارت Bhārat – Jumhūrīyâ-e Bhārat [۵]
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد اندونزی – Republic of IndonesiaIndonesian: Indonesia – Republik Indonesia
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد ایران – Islamic Republic of Iranبه زبان پارسی: ایران – جمهوری اسلامی ایرانĪrān – Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. عراق – Republic of Iraqبه زبان عربی: العراق – جمهورية العراق Al ʿIrāq – Jumhūrīyat al ʿIrāqKurdish: عێراق – كۆماری عێراق ʿÎraq – Komara Îraqę [۶]
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد جمهوری ایرلند [Note ۱۵]Irish: Éireبه زبان انگلیسی: Ireland
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] اسرائیل – State of IsraelHebrew: ישראל – מדינת ישראל Yisra'el – Medinat Yisra'elبه زبان عربی: اسرائيل – دولة اسرائيل Isrā'īl – Dawlat Isrā'īl
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد ایتالیا – Italian RepublicItalian: Italia – Repubblica Italiana
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشدIvory Coast → Côte d'IvoireJ جامائیکابه زبان انگلیسی: Jamaica
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد ژاپنJapanese: 日本 – 日本国Nihon/Nippon – Nihon-koku/Nippon-koku[Note ۱۶]
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. اردن – Hashemite Kingdom of Jordanبه زبان عربی: الاردن – المملكة الأردنّيّة الهاشميّة Al Urdun – Al Mamlakah al Urdunīyah al Hāshimīyah
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.K قزاقستان – Republic of KazakhstanKazakh: Қазақстан – Қазақстан Республикасы Qazaqstan – Qazaqstan RespūblīkasyRussian: Казахстан – Республика Казахстан Kazahstan – Respublika Kazahstan
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. کنیا – Republic of Kenyaبه زبان انگلیسی: Kenya – Republic of KenyaSwahili: Kenya – Jamhuri ya Kenya
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. کیریباتی – Republic of KiribatiGilbertese: Kiribati – Ribaberiki Kiribatiبه زبان انگلیسی: Kiribati – Republic of Kiribati
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. کره شمالی – Democratic People's Republic of KoreaKorean: 조선 – 조선민주주의인민공화국 Chosŏn – Chosŏn-minjujuŭi-inmin-konghwaguk
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. کره شمالی از نظر ژاپن و کره جنوبی به رسمیت شناخته نمی‌شود کره جنوبی – Republic of KoreaKorean: 한국 – 대한민국 Han’guk – Taehan Min’guk
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد کره جنوبی از طرف کره شمالی به رسمیت شمرده نمی‌شودKosovo → کشور های غیر مستقل کویت – State of Kuwaitبه زبان عربی: الكويت – دولة الكويت Al Kuwayt – Dawlat al Kuwayt
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. قرقیزستان – Kyrgyz RepublicKyrgyz: Кыргызстан – Кыргыз Республикасы Kyrgyzstan – Kyrgyz RespublikasyRussian: Кыргызстан – Кыргызская Республика Kyrgyzstan – Kyrgyzskaya Respublika
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.L لائوس – Lao People's Democratic RepublicLao:  – Lao – Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. لتونی – Republic of LatviaLatvian: Latvija – Latvijas Republika
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] لبنان – Lebanese Republicبه زبان عربی: لبنان –الجمهوريّة اللبنانيّة Lubnān – Al Jumhūrīyah al Lubnānīyahبه زبان فرانسوی: Liban – République libanaise
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. لسوتو – Kingdom of Lesothoبه زبان انگلیسی: Lesotho – Kingdom of LesothoSotho: Lesotho – Mmuso wa Lesotho
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. لیبریا – Republic of Liberiaبه زبان انگلیسی: Liberia – Republic of Liberia
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. لیبی – Great Socialist People's Libyan Arab Jamahiriyaبه زبان عربی: ليبيا – الجماهيرية العربية الليبية الشعبية الإشتراكية العظمى Lībyā – Al Jamāhīrīyah al ‘Arabīyah al Lībīyah ash Sha‘bīyah al Ishtirākīyah al ‘Uz̧má
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. لیختن‌اشتاین – Principality of Liechtensteinبه زبان آلمانی: Liechtenstein – Fürstentum Liechtenstein
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. لیتوانی – Republic of LithuaniaLithuanian: Lietuva – Lietuvos Respublika
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] لوکزامبورگ – Grand Duchy of LuxembourgLuxembourgish: Lëtzebuerg – Groussherzogdem Lëtzebuergبه زبان فرانسوی: Luxembourg – Grand-Duché du Luxembourgبه زبان آلمانی: Luxemburg – Großherzogtum Luxemburg
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳]M مقدونیه – Republic of MacedoniaMacedonian: Македонија – Република Македонија Makedonija – Republika Makedonija
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد ماداگاسکار – Republic of MadagascarMalagasy: Madagasikara – Repoblikan'i Madagasikaraبه زبان فرانسوی: Madagascar – Republique de Madagascar
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد مالاوی – Republic of Malawiبه زبان انگلیسی: Malawi – Republic of MalawiChewa: Malaŵi – Dziko la Malaŵi
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. مالزیMalay: Malaysiaبه زبان چینی: 马来西亚 – Măláixīyàبه زبان انگلیسی: MalaysiaTamil: மலேசியா – Malēciyā[۷]
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد مالدیو – Republic of MaldivesDhivehi: ދިވެހިރާއްޖެ – ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ Dhivehi Raajje – Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. مالی – Republic of Maliبه زبان فرانسوی: Mali – République du Mali
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. مالت – Republic of MaltaMaltese: Malta – Repubblika ta' Maltaبه زبان انگلیسی: Malta – Republic of Malta
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] جزایر مارشال – Republic of the Marshall IslandsMarshallese: Aelōn̄ in M̧ajeļ – Aolepān Aorōkin M̧ajeļ[۸]به زبان انگلیسی: Marshall Islands – Republic of the Marshall Islands
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد موریتانی – Islamic Republic of Mauritaniaبه زبان عربی: موريتانيا – الجمهوريةالإسلامية الموريتانية Mūrītāniyā – Al Jumhūrīyah al Islāmīyah al Mūrītānīyahبه زبان فرانسوی: Mauritanie – République Islamique de la Mauritanie
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. موریس – Republic of Mauritiusبه زبان انگلیسی: Mauritius – Republic of Mauritiusبه زبان فرانسوی: Île Maurice – République de MauriceMauritian Creole: Moris – Repiblik Moris
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد مکزیک – United Mexican Statesبه زبان اسپانیایی: México – Estados Unidos Mexicanos
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد ایالات فدرال میکرونزیبه زبان انگلیسی: Federated States of Micronesia
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد مولداوی – Republic of MoldovaRomanian:[Note ۱۷] Moldova – Republica Moldova
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد موناکو – Principality of Monacoبه زبان فرانسوی: Monaco – Principauté de MonacoMonegasque: Múnegu – Principatu de MúneguItalian: Monaco – Principato di Monaco
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. مغولستانMongolian: Монгол улс Mongol uls
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. مونته‌نگروMontenegrin: Црна Гора Crna Gora
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. مراکش – Kingdom of Moroccoبه زبان عربی: المغرب – المملكة المغربية Al Maghrib – Al Mamlakah al Maghribīyah
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد موزامبیک – Republic of Mozambiqueبه زبان پرتغالی: Moçambique – República de Moçambique
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.Myanmar → BurmaNNagorno-Karabakh → کشور های غیر مستقل نامیبیا – Republic of Namibiaبه زبان انگلیسی: Namibia – Republic of Namibia
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. نائورو – Republic of NauruNauruan: Naoero – Ripublik Naoeroبه زبان انگلیسی: Nauru – Republic of Nauru
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. نپال – Federal Democratic Republic of NepalNepali: नेपाल – संघिय लोकतन्त्रिक गणतन्त्र नेपाल Nepāl – Saṁghīya Loktāntrik Gaṇatantra Nepāl
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد پادشاهی هلند – Kingdom of the Netherlandsبه زبان هلندی: Nederland – Koninkrijk der NederlandenPapiamentu: Hulanda (or Ulanda) – Reino di Hulandaبه زبان انگلیسی: Netherlands – Kingdom of the NetherlandsFrisian: Nederlân – Keninkryk fan de Nederlannen
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد هلند آروبا کوراسائو سنت مارتین نیوزیلندبه زبان انگلیسی: New ZealandMāori: Aotearoa
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد جزایر کوک نیووی
New Zealand also has the dependent territories of: Ross Dependency توکلائو نیکاراگوئه – Republic of Nicaraguaبه زبان اسپانیایی: Nicaragua – República de Nicaragua
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد نیجر – Republic of Nigerبه زبان فرانسوی: Niger – République du Niger
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. نیجریه – Federal Republic of Nigeriaبه زبان انگلیسی: Nigeria – Federal Republic of NigeriaHausa: Nijeriya – Jamhuriyar Taraiyar NijeriyaIgbo: Naigeria – Njíkötá Óchíchìiwù NaíjíríàYoruba: Naìjírìà – Àpapọ̀ Olómìnira ilẹ̀ Nàìjíríà
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدNorthern Cyprus → کشور های غیر مستقلNorth Korea → Korea, Democratic People's Republic of نروژ – Kingdom of NorwayBokmål: Norge – Kongeriket NorgeNynorsk: Noreg – Kongeriket Noreg
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدO عمان – Sultanate of Omanبه زبان عربی: عُمان – سلطنة عُمان ʿUmān – Salţanat ʿUmān
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.P پاکستان – Islamic Republic of Pakistanزبان اردو: پَاکِسْتَان – جَمْهُورْيَة إِسْلامِی پَاکِسْتَان Pākistān – Jamhūryat Islāmī Pākistānبه زبان انگلیسی: Pakistan – Islamic Republic of PakistanPunjabi: پاکستان – اسلامی جمہوریہ پاکستانبه زبان پارسی: پاکستان - جمهوری اسلامی پاکستانSindhi: پاکستان – اسلامی جمہوریہ پاکستان
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد کشمیر آزاد Gilgit-Baltistan پالائو – Republic of PalauPalauan: Belau – Beluu er a Belauبه زبان انگلیسی: Palau – Republic of Palau
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدThe Palestinian National Authority → کشور های غیر مستقل پاناما – Republic of Panamaبه زبان اسپانیایی: Panamá – República de Panamá
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. پاپوآ گینه نو – Independent State of Papua New Guineaبه زبان انگلیسی: Papua New Guinea – Independent State of Papua New GuineaTok Pisin و Hiri Motu: Papuaniugini
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد پاراگوئه – Republic of ParaguayGuarani: Paraguay – Paraguay Retãnبه زبان اسپانیایی: Paraguay – República del Paraguay
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.Persia → Iran پرو – Republic of Peruبه زبان اسپانیایی: Perú – República del Perúبه زبان آیمارا: Piruw – Piruw RepublikaQuechua: Piruw – Piruw Suyu
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. فیلیپین – Republic of the PhilippinesFilipino و Tagalog: Pilipinas – Republika ng Pilipinasبه زبان انگلیسی: Philippines – Republic of the Philippinesبه زبان اسپانیایی: Filipinas – República de Filipinas
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد لهستان – Republic of PolandPolish: Polska – Rzeczpospolita Polska
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] پرتغال – Portuguese Republicبه زبان پرتغالی: Portugal – República PortuguesaMirandese: Pertual – República Pertuesa
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشدPridnestrovie → کشور های غیر مستقل, TransnistriaQ قطر – State of Qatarبه زبان عربی: قطر – دولة قطر Qaţar – Dawlat Qaţar
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.R رومانیRomanian: România
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] روسیه – Russian FederationRussian: Россия – Российская Федерация Rossiya – Rossiyskaya Federaciya
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد رواندا – Republic of RwandaKinyarwanda: Rwanda – Republika y'u Rwandaبه زبان فرانسوی: Rwanda – République du Rwandaبه زبان انگلیسی: Rwanda – Republic of Rwanda
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.SSahrawi Arab Democratic Republic → کشور های غیر مستقل سنت کیتس و نویس – Federation of Saint Christopher و Nevisبه زبان انگلیسی: Saint Kitts and Nevis – Federation of Saint Christopher and Nevis
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد سنت لوسیابه زبان انگلیسی: Saint Lucia
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد سنت وینسنت و گرنادین‌هابه زبان انگلیسی: Saint Vincent and the Grenadines
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد ساموآ – Independent State of SamoaSamoan: Sāmoa – Malo Sa‘oloto Tuto'atasi o Sāmoaبه زبان انگلیسی: Samoa – Independent State of Samoa
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. سن مارینو – Republic of San MarinoItalian: San Marino – Repubblica di San Marino
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. سائوتومه و پرینسیپ – Democratic Republic of São Tomé and Príncipeبه زبان پرتغالی: São Tomé e Príncipe – República Democrática de São Tomé e Príncipe
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد عربستان سعودی – Kingdom of Saudi Arabiaبه زبان عربی: السعودية – المملكة العربيّة السّعوديّة As Su‘ūdīyah – Al Mamlakah al ‘Arabīyah as Su‘ūdīyah
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. سنگال – Republic of Senegalبه زبان فرانسوی: Sénégal – République du Sénégal
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. صربستان – Republic of SerbiaSerbian: Србија / Srbija – Република Србија / Republika Srbija
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد سیشل – Republic of Seychellesبه زبان انگلیسی: Seychelles – Republic of Seychellesبه زبان فرانسوی: Seychelles – République des SeychellesSeselwa: Sesel – Repiblik Sesel
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد سیرا لئون – Republic of Sierra Leoneبه زبان انگلیسی: Sierra Leone – Republic of Sierra Leone
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. سنگاپور – Republic of Singaporeبه زبان انگلیسی: Singapore – Republic of SingaporeMalay: Singapura – Republik Singapuraبه زبان چینی: 新加坡 – 新加坡共和国 Xinjiapo – Xinjiapo GongheguoTamil: சிங்கப்பூர் – சிங்கப்பூர் குடியரசு Chiṅkappūr – Chiṅkappūr Kuṭiyarachu
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. اسلواکی – Slovak RepublicSlovak: Slovensko – Slovenská republikaHungarian: Szlovákia – Szlovák Köztársaság
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] اسلوونی – Republic of SloveniaSlovenian: Slovenija – Republika SlovenijaItalian: Slovenia – Repubblica slovenaHungarian: Szlovénia – a Szlovén Köztársaság
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] جزایر سلیمانبه زبان انگلیسی: Solomon Islands
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد سومالی – Republic of SomaliaSomali: Soomaaliya – Jamhuuriyadda Soomaaliyaبه زبان عربی: الصومال – جمهورية الصومال Aş Şūmāl – Jumhūrīyat aş Şūmāl
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدSomaliland → کشور های غیر مستقل آفریقای جنوبی – Republic of South Africaزبان آفریکانس: Suid-Afrika – Republiek van Suid-Afrikaبه زبان انگلیسی: South Africa – Republic of South AfricaNorthern Sotho: Afrika-Borwa – Rephaboliki ya Afrika-BorwaSotho: Afrika Borwa – Rephaboliki ya Afrika BorwaSouthern Ndebele: Sewula Afrika – iRiphabliki yeSewula AfrikaSwazi: Ningizimu Afrika – iRiphabhulikhi yeNingizimu AfrikaTsonga: Afrika Dzonga – Riphabliki ra Afrika DzongaTswana: Aforika Borwa – Rephaboliki ya Aforika BorwaVenda: Afurika Tshipembe – Riphabuḽiki ya Afurika TshipembeXhosa: uMzantsi Afrika – iRiphabliki yaseMzantsi AfrikaZulu: Ningizimu Afrika – iRiphabliki yaseNingizimu Afrika
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.South Korea → Korea, Republic ofSouth Ossetia → کشور های غیر مستقل اسپانیا – Kingdom of Spainبه زبان اسپانیایی: España – Reino de EspañaAsturian: España – Reinu d’EspañaBasque: Espainia – Espainiako Erresumaبه زبان کاتالان: Espanya – Regne d'EspanyaGalician: España – Reino de EspañaOccitan: Espanha – Reialme d'Espanha[۳][۹]
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد سری‌لانکا – Democratic Socialist Republic of Sri LankaSinhala:  – Shrī Laṁkā – Shrī Laṁkā Prajātāntrika Samājavādī JanarajayaTamil: இலங்கை – இலங்கை சனநாயக சோசலிசக் குடியரசு Ilaṅkai – Ilaṅkai Jaṉanāyaka Choṣhalichak Kuṭiyarachu
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد سودان – Republic of the Sudanبه زبان عربی: السودان – جمهورية السودان As Sūdān – Jumhūrīyat as Sūdānبه زبان انگلیسی: Sudan – Republic of the Sudan
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد سورینام – Republic of Surinameبه زبان هلندی: Suriname – Republiek Suriname
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. سوازیلند – Kingdom of Swazilandبه زبان انگلیسی: Swaziland – Kingdom of SwazilandSwazi: eSwatini – Umbuso weSwatini
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. سوئد – Kingdom of SwedenSwedish: Sverige – Konungariket Sverige
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد.[Note ۱۳] سوئیس – Swiss Confederationبه زبان آلمانی: Schweiz – Schweizerische Eidgenossenschaftبه زبان فرانسوی: Suisse – Confédération suisseItalian: Svizzera – Confederazione SvizzeraRomansh: Svizra – Confederaziun Svizraزبان لاتین: Helvetia – Confoederatio Helvetica
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد سوریه – Syrian Arab Republicبه زبان عربی: سورية – الجمهوريّة العربيّة السّوريّة Sūrīyah – Al Jumhūrīyah al ‘Arabīyah as Sūrīyah
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدTکشور(Taiwan (Republic of China → کشور های غیر مستقل تاجیکستان – Republic of TajikistanTajik: Тоҷикистон – Ҷумҳурии Тоҷикистон Tojikiston – Jumhurii Tojikiston
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد تانزانیا – United Republic of TanzaniaSwahili: Tanzania – Jamhuri ya Muungano wa Tanzaniaبه زبان انگلیسی: Tanzania – United Republic of Tanzania
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد تایلند – Kingdom of ThailandThai: ประเทศไทย – ราชอาณาจักรไทย Prathet Thai – Ratcha Anachak Thai
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.Timor-Leste → East Timor توگو – Togolese Republicبه زبان فرانسوی: Togo – République togolaise
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. تونگا – Kingdom of TongaTongan: Tonga – Pule'anga Tongaبه زبان انگلیسی: Tonga – Kingdom of Tonga
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.Transnistria → کشور های غیر مستقل ترینیداد و توباگو – Republic of Trinidad and Tobagoبه زبان انگلیسی: Trinidad and Tobago – Republic of Trinidad and Tobago
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد تونس – Republic of Tunisiaبه زبان عربی: تونس – الجمهورية التونسية Tūnis – Al Jumhūrīyah at Tūnisīyahبه زبان فرانسوی: Tunisie – République tunisienne
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. ترکیه – Republic of TurkeyTurkish: Türkiye – Türkiye Cumhuriyeti
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. ترکمنستانTurkmenian: Türkmenistan
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. تووالوTuvaluan و English: Tuvalu
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدU اوگاندا – Republic of Ugandaبه زبان انگلیسی: Uganda – Republic of UgandaSwahili: Uganda – Jamhuri ya Uganda
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. اوکراینUkrainian: Україна UkrainaRussian: Украина Ukraina
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد امارات متحده عربیبه زبان عربی: اَلإمَارَات – اَلإمَارَات اَلْعَرَبِيَّة اَلْمُتَّحِدَة Al Imārāt – Al Imārāt al ‘Arabīyah al Muttaḩidah
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد بریتانیا – United Kingdom of Great Britain و Northern Irelandبه زبان انگلیسی: United Kingdom – United Kingdom of Great Britain و Northern IrelandIrish: Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart ÉireannScots: Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Irelandزبان گالیک اسکاتلندی: Rìoghachd Aonaichte na Breatainn Mòire agus Èireann a TuathWelsh: Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon[۱۰]
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا می‌باشد Akrotiri و Dhekelia آنگویلا برمودا قلمرو اقیانوس هند بریتانیا جزایر ویرجین انگلستان جزایر کیمن جزایر فالکند جبل طارق مونتسرات جزایر پیت‌کرن سینت هلینا جورجیای جنوبی و جزایر ساندویچ جنوبی جزایر تورکس و کایکوس قلمرو قطب جنوب بریتانیا
The British monarch has direct sovereignty over three self-governing Crown dependencies: گرنزی, with three dependencies: آلدرنی هرم سارک جزیره من جرسی ایالات متحده آمریکا – United States of Americaبه زبان انگلیسی: United States – United States of Americaبه زبان فرانسوی: États-Unis – États-Unis d'AmériqueHawaiian: ʻAmelika Hui – ‘Amelika Huipū‘ia[۱۱]به زبان اسپانیایی: Estados Unidos – Estados Unidos de América
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد ساموای آمریکا (including Swains Island, disputed by توکلائو) گوآم جزایر ماریانای شمالی پورتوریکو جزایر ویرجین ایالات متحده اروگوئه – Eastern Republic of Uruguayبه زبان اسپانیایی: Uruguay – República Oriental del Uruguay
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. ازبکستان – Republic of UzbekistanUzbek: Ўзбекистон – Ўзбекистон Республикаси O'zbekiston – O‘zbekiston Respublikasi [۱۲]
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدV وانواتو – Republic of Vanuatuزبان بیسلاما: Vanuatu – Ripablik blong Vanuatuبه زبان انگلیسی: Vanuatu – Republic of Vanuatuبه زبان فرانسوی: Vanuatu – République du Vanuatu
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. واتیکان – State of the Vatican Cityزبان لاتین: Civitas Vaticana – Status Civitatis VaticanæItalian: Città del Vaticano – Stato della Città del Vaticanoبه زبان فرانسوی: Cité du Vatican – État de la Cité du Vatican[۱۳] ونزوئلا – Bolivarian Republic of Venezuelaبه زبان اسپانیایی: Venezuela – República Bolivariana de Venezuela
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد ویتنام – Socialist Republic of VietnamVietnamese: Việt Nam – Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدY یمن – Republic of Yemenبه زبان عربی: اليمن – الجمهوريّة اليمنية Al Yaman – Al Jumhūrīyah al Yamanīyah
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشدZ زامبیا – Republic of Zambiaبه زبان انگلیسی: Zambia – Republic of ZambiaBemba: Zambia – Ichalo Ca ZambiaKaonde: Zambia – Kyalo Kya ZambiaLozi: Zambia – Naha Zambia Ye IpusaChewa: Zambia – Dziko La ZambiaTonga: Zambia – Cisi Ca Zambia[۳]
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد. زیمباوه – Republic of Zimbabweبه زبان انگلیسی: Zimbabwe – Republic of ZimbabweNdebele: Zimbabwe – iRiphabliki ye Zimbabwe
به مدت نامحدود عضو سازمان ملل متحد می‌باشد.کشور های غیر مستقلمحتویات:کشورهای مستقل   A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Zکشور های غیر مستقل  آبخاز – Republic of AbkhaziaAbkhaz: Аҧсны – Аҧсны Аҳәынҭқарра Apsny – Apsny AkheyntkarraRussian: Aбхазия – Республика Абхазия Abhaziya – Respublika Abhaziya کوزوو – Republic of Kosovoبه زبان آلبانیایی: Kosova – Republika e KosovësSerbian: Косово / Kosovo – Република Косово / Republika Kosovo قره‌باغ – Nagorno-Karabakh Republicبه زبان ارمنی: Լեռնային Ղարաբաղ – Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն Leṙnalin Ġarabaġ – Leṙnayin Ġarabaġi Hanrapetut‘yun جمهوری ترک قبرس شمالی – Turkish Republic of Northern CyprusTurkish: Kuzey Kıbrıs – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti فلسطینبه زبان عربی: فلسطين Filastīn
 جمهوری دموکراتیک صحرای غربیبه زبان عربی: الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية Al-Jumhūrīya al-`Arabīya as-Sahrāwīya ad-Dīmuqrātīyaبه زبان اسپانیایی: República Árabe Saharaui Democrática سومالی‌لند – Republic of SomalilandSomali: Soomaaliland – Jamhuuriyadda Soomaalilandبه زبان عربی: ارض الصومال – جمهورية ارض الصومال Ard as-Sūmāl – Jumhūrīyat Ard as-Sūmāl
 اوستیای جنوبی – Republic of South OssetiaOssetian: Хуссар Ирыстон – Республикæ Хуссар Ирыстон Khussar Iryston – Respublikæ Khussar IrystonRussian: Южная Осетия – Республика Южная Осетия Yuzhnaya Osetiya – Respublika Yuzhnaya Osetiya جمهوری چین  (Taiwan)[Note ۹]به زبان چینی: 中華民國 Zhōnghuá Mínguó [Note ۱۸] ترانسنیستریا – Transnistrian Moldovan Republic (Pridnestrovie, Trans-Dniester)Russian: Приднестровье – Приднестровская Молдавская Республика Pridnestrovye – Pridnestrovskaya Moldavskaya RespublikaUkrainian: Придністров'я – Придністровська Молдавська Республіка Pridnistrov'ya – Pridnistrovs'ka Moldavs'ka RespublikaRomanian: Транснистрия – Република Молдовеняскэ Нистрянэ Transnistria – Republica Moldovenească Nistreană
از ویکی پدیا

زمین شناسی

زمین‌شناسی دانشی است که ماهیت سیّارهٔ زمین و تاریخ آن و ساختمان پوستهٔ آن و اجزاى درون آن و انواع سنگ‌ها و سنگواره‌ها را بررسی می‌کند. این علم دربارهٔ موادّ سازندهٔ زمین، نیروهای مؤثّر بر مواد مزبور، برآیندهای آن نیروها، پراکندگی سنگ‌های پوستهٔ سیاره، سرگذشت آن و همچنین گیاهان و جانورانی که در دوره‌های گوناگون زمین‌شناسی وجود داشته‌اند گفتگو می‌کند.

از ویکی پدیا

واکنش ماهی مرده به تصویر انسان

واکنش ماهی مرده به تصاوير انسان‌ها!

دانشمندان در یک پژوهش علمی‌از مشاهده واکنش یک ماهی مرده نسبت به تصاویر آدم ها حیرت زده شدند...

دانشمندان در یک پژوهش علمی‌از مشاهده واکنش یک ماهی مرده نسبت به تصاویر آدم ها حیرت زده شدند. این ماهی آزاد مرده پس از این اتفاق به یک چهره شناس علمی‌تبدیل شده است. دانشمند ان می‌گویند در نهایت شگفتی دیدند مغز این ماهی بعد از مرگ وقتی تصاویری از انسان ها به آن نشان داده شد، در طول یک اسکن مغزی واکنش الکتریکی نشان داد و روشن شد، برخی از وبلاگ نویسان علمی‌گزارش دادند احتمالاً این ماهی هنوز در حال فکر کردن بوده یا اینکه این تحقیق شاهدی بر وجود یک روح اثیری است، اما محققان می‌گویند این پژوهش در واقع انجام شده تا نشان دهد اطلاعات حاصل از تکنیک اسکن مغزی fMRI می‌تواند اندکی خطا داشته باشد و اگر به دقت تجزیه و تحلیل نشوند، پژوهشگران را به اشتباه بیندازد.
در حالی که عکس این ماهی روی پوسترها رفته است، برخی از منتقدان می‌گویند هدف از پوستر کردن این ماهی مرده خطاب قرار دادن اقلیتی از محققان است که اطلاعات آماری نادرستی را ارائه می‌کنند تا در رقابت های علمی‌جلو بیفتند، در حالی که اطلاعات غلط به اعتبار علم لطمه خواهد زد.

از سیمرغ

ماهی ماکرو

نام : ماکرو

نام علمی : Labidochromis caeruleus

نام های دیگر : سیچلاید الکتریکی زرد یا آبی ( Electricity cichlid  ) و سیچلاید قناری .

خانواده: سیکلیده (cichlidae)-سیکلیده های آفریقایی

زیستگاه اصلی : دریاچه مالاوی- سیکلیده آفریقایی

خصوصیات فیزیکوشیمیایی : دما = 24-28 درجه سانتیگراد    

  PH = 7.6 - 8.6 (آب سخت و قلیایی)

جایگیری : تمام نقاط آکواریوم

اندازه : ماکروهای نر تا 6 اینچ ( 15 سانتی متر ) و ماکروهای ماده تا 3.5 اینچ ( 9 سانتی متر ) رشد می کنند .

انواع : ماکرو سفید ، ماکرو آبی و ماکرو زرد .

غذا : همه چیزخوار بوده و جلبک روی گیاهان ، حشرات ، حلزون و غذاهای رایج ماهی ها را می خورند . آنها به غذای زیادی احتیاج دارند که بهتر است بخش زیادی از غذای آنها را مواد گیاهی تشکیل دهد . برای این منظور می توان آنها را با نخودفرنگی ، کاهو ، اسفناج و غذاهای خشکی مثل پولکی گیاهی ( نظیر Sera Flora ) تغذیه کرد . هم چنین تخم میگوی زنده یا فریز شده مکمل غذایی خوبی برای آنها محسوب می شود .

نکته: توصیه می شود به آنها کرم فشرده ( توبی فیکس ) و کرم خونی ندهید .

رایج ترین بیماری آنها می تواند نفخ و بادکردن شکم باشد که بیماری خطرناکی بوده و خیلی سخت درمان می شود . برای جلوگیری از آن می شود کیفیت آب را بالا برده و غذاهای سرشار از پروتئین به آنها نداد .

شرایط تانک : در تانک آنها باید چاله ها ، سوراخ ها و مکان های مخفی شدن بسیاری را با سنگ ها تهیه کرد . هم چنین می توان از مرجان در تانک آنها استفاده کرد . حجم آکواریوم آنها باید زیاد بوده و آب تانک کمی سخت و قلیایی باشد .

رفتار : ماکروها ماهی های جذابی هستند و به راحتی نگهداری و تکثیر می شوند . آنها به شرایط دمایی خاصی نیاز نداشته و در دماهای مختلفی قادر به زندگی هستند . ماکرو برای افرادی که مایلند از تانک دسته جمعی نگهداری کنند مناسب بوده و با ماهیان زیادی(از خانواده سیچلاید های آفریقایی) سازگار است . از عادت های آنها هم می توان به جستجوی کنجکاوانه ی آنها بین شن ها و چاله ها اشاره کرد که این کار را توسط دهان و دندان تیز خود انجام می دهند . هم چنین ممکن است ماکروها گیاهان را از ریشه در بیاورند که می توان از گیاهان مقاومی چون cryptocoryne  و Arubias در تانک آنها استفاده کرد .

نکته:بهتر است ماکروها را با سیکلیده های آفریقایی نگهداری کرد.

تشخیص جنسیت : معمولاً نرها از ماده ها بزرگتر بوده و لکه های قهوه ای یا مشکی روی بدن نرها تیره تر از ماده هاست . اغلب رنگ چشم و دهان نرها مایل به قهواه ای می باشد .

 

نحوه تکثیر : برای ترغیب آنها به جفت گیری و آماده سازی آنها برای تکثیر تعدادی ماکرو را به نسبت 1 نر به 3 ماده در یک تانک قرار داده و آنها را با میگوی نمکی یا لارو پشه تغذیه کنید . بعد از چند هفته در صورتی که PH آب بین 7.8 تا 8.2 و دمای آب 77-82 درجه فارنهایت  ( 25-28 درجه سانتیگراد ) باشد به تدریج رفتارهای جفت گیری را در خود نشان می دهند .                                                       

نکته : معمولاً ماکروهایی که اندازه آنها 2.5-3 سانتی متر است به بلوغ رسیده و جفت گیری می کنند .

ابتدا ماکروی نر یک سطح صاف مانند سنگ را انتخاب کرده و ماده را به آن محل جذب می کند . پس از جفت گیری ماکروی ماده تخم ریزی کرده و ماکروی نر تخم ها را بارور می کند . ( تخم ریزی حدود 1 ساعت به طول می انجامد . )

ماکروها دهان پرور بوده یعنی تخم ها و بچه های خود را در دهان خود بزرگ می کنند ، اما این کار ممکن است برای ماکروی ماده مضر باشد ، چرا که در طول دوران نگهداری از بچه ها ( حدود 4 هفته ) ماکروی ماده غذا نخورده یا به مقدار بسیار کمی غذا می خورد که این می تواند موجب تضعیف ماکروی ماده شود . به همین جهت توصیه می شود پس از بارور شدن تخم ها والدین را از تانک خارج کرده و به تانک دیگری منتقل کنید . 

پس از هچ شدن تخم ها والدین را از تانک خارج کرده و به تانک دیگری منتقل کنید . در این مدت بچه ها از کیسه ی چربی زیر شکم تغذیه می کنند ولی پس از چند روز با تمام شدن کیسه ی چربی آنها باید بچه ها را با آرتمیا تغذیه کنید . پس از دو هفته از تولد بچه ماکروها دم و نوک آنها نمایان شده و پس از سه هفته بدن آنها شکل می گیرد .

از:دنیای ماهی

ماهی مولی

نام : مولی

خانواده : poecilidane

انواع : مولی سیاه ، سفید ، نارنجی ، بالن ، مولد ، برفی و ...

اندازه : تا 10 سانتی متر رشد می کند . ( البته مولی مولد تا 20 سانتی متر هم رشد می کند . )

همزیستی : سازگار با تمام ماهیان گیاه خوار

سطح شنا :میان آب

تغذیه : انواع غذاهای خشک

خصوصیات فیزیک و شیمیایی : دما : 28-25 درجه سانتی گراد ، PH=7

رفتار و تولید مثل : صلح جو و زنده زا بوده که به راحتی تکثیر می شود .

تانک مورد نیاز : حداقل 40 لیتر

شرایط تانک : آب تانک نباید کثیف باشد چون آنها به راحتی در آب کثیف خفه می شوند ، هم چنین اگر در آب تانک به ازای هر 10 لیتر یک قاشق چایخوری نمک استفاده شود ، آنها شاداب تر می شوند . 

زندگی گیاهی : بهتر است در تانک آنها از دم گربه ای کمتر و شویدی بیش تر استفاده شود . ( چون آنها علاقه ی زیادی به خوردن برگ های دم گربه ای دارند ولی در مورد شویدی فقط چربی روی آن را می خورند . )


یکی از مناسب ترین ماهی ها برای افراد مبتدی می باشد ؛ چون هم به راحتی تکثیر می شود و هم نیاز به مراقبت خاصی ندارد . هم چنین بسیار صلح جو بوده و با انواع زنده زاها و سایر گیاهخواران به جز گلد فیش و گورامی سازگار است .

به دلیل اینکه آنها به راحتی تکثیر می شوند ، می توان از آنها برای تغذیه ی ماهیانی همچون آنجل هم استفاده کرد .
تشخیص جنسیت : ماهی نر دارای آلت تناسلی بوده و باله های بلند و کشیده تری نسبت به ماده دارد . هم چنین ماده ها جثه ی بزرگتر و کروی تری نسبت به نرها دارند .

نحوه ی تکثیر : برای تکثیر آنها باید تعدادی مولی ( نسبت نرها به ماده ها 3 به 2 ) را در یک تانک قر ار داده تا پس از جفت خوردن با هم و انجام لقاح بچه ها در شکم ماده شکل بگیرند .

البته می توان یک جفت مولی را کنار هم قرار داده تا لقاح راحت تر صورت گیرد .

چون مولی ها در خانواده ی گوپی ها قرار دارند ، آنها هم میل زیادی به خوردن بچه های خود دارند که با استفاده از روش های ذکر شده در معرفی گوپی می توان از این امر جلوگیری کرد . ( چون بچه های مولی نسبت به گوپی ها جثه ی بزرگتری دارند ؛ کمتر توسط والدین خورده می شوند و می توان با استفاده از سنگ های درشت و چند گیاه پناهگاهی برای آنها ساخت که دیگر نیازی به تانک دوم نداشته باشید .

اما اگر زنده زاها را از بچگی بزرگ کنید می توانید به نتیجه ی زیر درباره ی تعداد بچه های آنها دست یابید :

بار اول زایمان = 10- 8 بچه ، بار دوم = 18- 12 بچه ، با سوم : 25- 18 بچه ، بار چهارم = 40 -25 بچه ، بار پنجم = 50 -40 بچه اما در دفعات بعد اگر به خوبی تغذیه شوند و لقاح کاملاً صورت گرفته باشد حداکثر 75 بچه می توان از یک زنده زا در هر بار به دست آورد که برای پرورش آنها بسیار مناسب می باشد . ( هر بار که یک زنده زا زایمان می کند حدود 5 میلی متر به اندازه ی بدنش اضافه می شود . )

غذای بچه مولی ها : برای تغذیه ی آنها می توان از پولکی پودر شده + لوفاک یا کرم فشرده استفاده کرد . البته اگر تعدادی گیاه در تانک آنها قرار داشته باشد سرعت رشد آنها به شدت افزایش می یابد و به جای اینکه در مدت 3 ماه به بلوغ برسند ، در کمتر از دوماه به بلوغ رسیده و قابل تکثیر می باشند

چگونه بفهمیم که ماهی باردار است ؟

وسط شکم مولی ماده در زمان بارداری بسیار متورم شده بطوریکه اگر از بالا به آن نگاه شود ؛ مولی یک بیضی مایل به دایره به نظر می آید .


اما از یک ساعت قبل و یک ساعت بعد از زایمان مخرج ماده تورم کرده و به صورت لوله در می آید که می توان به سرعت آنرا به تانک دیگر و یا زایشگاه منتقل کرده تا در آنجا زایمان کند . زایمان هم عموماًً یک ساعت تا یک ساعت و نیم طول می کشد .

از ایران ویج

ستاره دریایی

ستاره دریایی جانوری آبزی است از شاخه خارپوستان و رده ستاره‌سانان (Asteroidea). این نام همچنین به خانوادهای از آبزیان خویشاوند با ستاره‌های دریایی که از رده Ophiuroidea هستند استفاده شده است.

اطلاعات اولیه

عمومی‌ترین صفات جانوران که طی مراحل رشد نیز قبل از همه ظاهر می‌شود، تراز ساختمانی آنهاست. همه جانوران زندگی را از یک یاخته آغاز می‌کنند و برخی از تراز بافت بالاتر نمی‌روند، اما بقیه آنها از این تراز می‌گذرند و بدن پیچیده‌تری می‌یابند. بدین ترتیب جانوران (متازوآ) را صاحب دو شعبه رده بندی در نظر می‌گیرند. در شعبه پارازوآ، بالاترین تراز ساختمانی را بافت تشکیل می‌دهد. این شعبه فقط شاخه اسفنجها را شامل می‌شود. همه جانوران دیگر که به شعبه یومتازوآ تعلق دارند، با داشتن اندام و دستگاه مشخص می‌شوند.

دومین صفت عمومی که بعد از تراز ساختمانی در حین رشد جانوران ظاهر می‌شود، نوع تقارن آنهاست. در ابتدا جنین همه جانوران دارای تقارن شعاعی یعنی به صورت کره‌ای توپر و یا توخالی و متشکل از تعدادی سلول است. بعضی از گروههای جانوری مانند عروس دریایی این تقارن شعاعی را تا مرحله بلوغ حفظ می‌کنند، اما در بقیه پس از مدتی جنین تقارن شعاعی ثانویه (مانند ستاره دریایی) و یا تقارن دو طرفی می‌یابد و کرمک و جانور بالغ حاصل از آنها نیز معمولاً همین نوع تقارن را نگه می‌دارند. بر همین اساس شعبه یومتازوآ را می‌توان به دو دسته دارای تقارن شعاعی (Radiata) و دارای تقارن دو طرفی (Bilateria) تقسیم بندی می‌کنند.

وضعیت حفره در ستاره دریایی

هر گونه فضا یا حفره عمومی که کاملاً توسط بافتهای میانپوستی و به ویژه توسط پرده‌های صفاقی احاطه شده باشد، سلوم (Coelom) نام دارد. بنابراین جانوران دارای سلوم را متعلق به گروه سلوماتها، می‌دانند. سلوم دارای اقسام مختلفی است که یکی از انواع آنها آنتروسلها هستند و در فوق شاخه‌ای که خارتنان و طنابداران را شامل می‌شود، دیده می‌شوند. در این حالت مزودرم به صورت یک کیسه جانبی در می‌آید که از آندودرم منشا می‌گیرد.

این کیسه‌ها بعداً از درون‌پوست (آندودرم) جدا و مستقل می‌شوند، اما بخش درونی آنها هنوز به دستگاه گوارش متصل است و بخش بیرونی آنها در امتداد دیواره بدن واقع می‌شود. از آنجا که میانپوست (مزودرم) و سلوم از لوله گوارش بعدی (آنترون) مشتق می‌شود، حفره عمومی را آنتروسل و جانور صاحب چنین حفره‌ای را آنتروسلومات می‌نامند.

نوع تقارن در ستاره دریایی

بیشتر با داشتن دستگاه و تقارن دو طرفی بعد از طی مراحل جنینی، مشخص می‌شوند. بیشتر جانوران دارای تقارن دو طرفی، این نوع تقارن را حفظ می‌کنند، اما در چند گروه مانند ستاره دریایی، در حین تغییر شکل و تبدیل شدن به به حالت بالغ، صاحب تقارن شعاعی ثانویه می‌شوند. پنج یا بیش از پنج بازو که از بخش مرکزی بدن این ماهی بیرون زده‌اند، تقارنی شعاعی را در بدن را این جانور بوجود آورده‌اند. در حقیقت گفته می‌شود که بدن نیاکان ستاره ماهیها تقارن دو طرفه‌ای داشته‌اند که ستاره‌های دریایی امروز هم بقایایی از همان ساختار بدنی را حفظ کرده‌اند. چنین جانوران بالغی همانند جانوران دارای تقارن شعاعی، کم تحرک، ساکن و بدون سر می‌شوند.

شاخه خارپوستان

این جانوران دریازی هستند. لارو تقارن دو جانبی دارد. در مراحل نخستین رشد، دارای پروتوسل، مزوسل و متاسل هستند. جانور بالغ تقارن ۵ شعاعی دارد. اسکلت داخلی آهکی و دستگاه گردش آب سلومی دارند. دارای ۶۰۰۰ گونه هستند. جز دوتروستومها طبقه بندی می‌شوند. دوتروستومها، جانورانی هستند که در آنها نخستین سوراخ حفره گوارشی جنینی، مخرج را تشکیل می‌دهد و سوراخ دومی و بعدی دهان را می‌سازد.

در طی تکامل، خارپوستان، شکل ستاره مانند به خود گرفتند و دارای بازوهایی شدند که در گرفتن غذا به آنها کمک می‌کرد. گذشته از آن تمام بدن توسط صفحات اسکلت داخلی می‌توانست پوشانده شود و بدین ترتیب، جانور چسبیده و آسیب‌پذیر مورد محافظت واقع می‌شد. این اسکلت داخلی، قاعدتا تحرک و توانایی کسب غذای بازوها را محدود می‌کرد که این مساله با پدید آمدن دستگاه گردش آب، حل شد.

بدن ستاره ماهی هیچگونه استخوان بندی ندارد ولی در عوض یک سیستم آوند آبی هیدرولیکی دارد. سیستم آوند آبی دارای تعداد زیادی برآمدگی در قسمت شکمی بازوهای ستاره دریایی است که به آنها پاهای لوله‌ای می‌گویند و وظیفه آنها حرکت و غذا رسانی است. دستگاه گردش آب، دارای بازوهای کوچک متحرک و کناری، یا پاهای لوله‌ای است که روی بازوهای اصلی پوشیده از صفحات اسکلت داخلی قرار دارند. همچنین شیارهایی که در فاصله ردیف پاهای لوله‌ای در طول بازوهای اصلی قرار دارند و به شیارهای آمبولاکرال معروفند، می‌توانستند در انتقال دادن غذا از پاهای لوله‌ای به دهانی کمک کنند که در مرکز بدن ستاره‌ای شکل قرار دارد.

رده بندی خارپوستان

• رده لاله‌وشان مانند لاله‌های دریایی و ستارگان پری
• رده خیارسانان مانند خیارهای دریایی
• رده ستاره‌سانان مانند ستاره دریایی
• رده مارسانان مانند ستاره‌های شکننده
• رده خارداران مانند توتیای دریایی

رده ستاره‌سانان از این رده، ستاره دریایی را می‌توان به عنوان بهترین نمونه نام برد. بدن، ستاره مانند است. شیارهای آمبولاکرال باز هستند، پاهای لوله‌ای وسیله حرکت بوده و از میان صفحات اسکلت داخلی بیرون می‌آیند. همه این موجودات بی مهره هستند پس در حقیقت ماهی نیستند، اکثر زیست‌شناسان دریایی تلاش می‌کنند که واژه ستاره دریایی را کاملاً جایگزین ستاره ماهی کنند.

ساختار بدن ستاره دریایی

صفات اساسی خارپوستان در ستاره دریایی به خوبی پدیدار است. بدن چنین جانوری شامل یک صفحه مرکزی و ۵ بازو است، اما در این گروه تا ۲۰ بازو و بیشتر نیز ممکن است، مشاهده شود. در زیر بشره، یک اسکلت داخلی وجود دارد. صفحات آهکی دارای برآمدگیهای کوچک است. این صفحات توسط بافت پیوندی و عضله به هم متصل نگه داشته می‌شوند. دیواره بدن در نقاط مختلف به سمت بیرون تاخوردگی یافته و به صورت زایده‌های انگشت مانند یا آبششهای پوستی در آمده است. فضاهای میان اندامهای تنفسی، دنباله حفره عمومی بدن است که از فاصله صفحات اسکلتی مجاور می‌گذرد.

دستگاه گردش آب

دستگاه گردش آب، از طریق یک سری مجاری سلولی پر از آب دریا عمل می‌کند و در حرکت و تغذیه نقش دارد. این دستگاه توسط صفحه‌ای آبکش مانند که در سطح فوقانی بدن و نزدیک زاویه میان دو بازو واقع شده، با آب اطراف در ارتباط است. یک مجرای ویژه، آب را از صفحه آبکشی به یک مجرای حلقوی در داخل بدن منتقل می‌کند و از این مجرا هم ۵ مجرای شعاعی خارج می‌شوند که هر کدام به درون یک بازو می‌روند.

پاهای لوله‌ای با دریافت آب از طریق مجراها، می‌توانند به عنوان پاهای حرکتی بکار آیند. همین پاها هنگامی که بر سطحی جامد فشرده شوند، مانند بادکش عمل می‌کنند که می‌تواند فشاری یکنواخت و مداوم بر صدف دو کفه‌ایها وارد آورد و پس از خسته شدن جانور، دو کفه آن را از هم بگشاید. بدین سبب وجود ستاره دریایی در محلهای پرورش صدفهای خوراکی، مضر است. پاهای لوله‌ای موجود در طول هر بازو، طوری ردیف شده‌اند که حاشیه شیار آمبولاکرال را می‌گیرند. این شیارها به دهان که در مرکز سطح زیرین واقع است، منتهی می‌شوند.

دستگاه گوارش و دستگاه عصبی

دهان از طریق یک مری کوتاه، به معده‌ای وسیع مرتبط است که می‌تواند از دهان خارج شود و به بافتهای نرم صدف برسد. ذرات غذایی و غذاهای مایع از مسیر روده‌ای کوتاه می‌گذرند و سپس به ۵ جفت غدد بزرگ گوارشی می‌رسند که هر جفت آنها بیشتر فضای خالی درون یک بازو را اشغال می‌کند. گوارش ستاره ماهی در یک شکم کیسه مانند واقع در مرکز بدن این ماهی انجام می‌شود این شکم برگردارنده می‌شود و از بدن ارگانیسم بیرون می‌رود و غذا را در بر می‌گیرد بعضی گونه‌ها از تحمل بالای سیستم‌های آوندی آبی خود برای باز کردن صدف نرم‌تنان و تزریق شکم خود به داخل این صدفها استفاده می‌کنند. دستگاه گوارش به یک سوراخ دفعی کوچک در مرکز سطح فوقانی ختم می‌شود.

یک حلقه عصبی هم دور مری را فرامی‌گیرد و به مجرای حلقوی نزدیک است. از این حلقه ۵ عصب شعاعی منشعب می‌شوند و به درون بازوها می‌روند. این اعصاب در ته شیارهای آمبولاکرال قرار دارند و در نوک هر بازو، به یک کله چشمی منتهی می‌شوند.

دستگاه گردش خون و عمل دفع

دستگاه گردش خون شامل یک سری مجاری خونی سلومیک است که بعضی از آنها خاصیت انقباض دارند. گذشته از آن مایعی که حفره عمومی را پر می‌کند، به مقدار قابل توجهی کار ترابری مواد را در درون بدن نیز بر عهده دارد. قسمتی از عمل دفع، از طریق انتشار از سطح بدن و قسمتی توسط یاخته‌های آمیبی شکل صورت می‌گیرد که در مایع سلومیک قرار دارند. این یاخته‌ها مواد دفعی را جذب می‌کنند و آنها را از راه آبشش‌های پوستی به خارج از بدن می‌ریزند.

تولید مثل در ستاره دریایی

ستاره‌های دریایی دارای ۵ جفت اندام جنسی هستند که هر جفت درون یک بازو واقع است. در بیشتر موارد، عمل لقاح در درون آب دریا صورت می‌گیرد و حاصل رشد تخم، ایجاد کرمکی شناگر و آزاد به نام بی پیناریا است که تقارن دو طرفی دارد. این کرمک (لارو) سرانجام مراحل دگردیسی بسیار پیچیده‌ای را طی می‌کند و مبدل به موجود بالغ جوانی با تقارن شعاعی ثانویه می‌شود.

چنین الگوی رشدی را عموماً در سایر راسته‌های خارپوستان هم می‌توان دید، اما کرمک آنها در ظاهر اندکی با یکدیگر تفاوت دارند و نامهای مختلفی را به خود می‌گیرند.

از ویکی پدیا

اسفنج دریایی

اِسفَنج‌های دریایی از جانوران آبزی هستند.

سه ویژگی مهم اسفنج‌ها اینست که وسیله حرکتی ندارند، همیشه به یک جا چسبیده‌اند و شکل معینی ندارند.

مقدمه

اسفنج‌ها، موجوداتی بی‌مهره هستند که در دریا زندگی می‌کنند. تا قرن گذشته بعضی از مردم اسفنج‌ها را به اشتباه جزو گیاهان می‌دانستند، امّا در اصل اسفنج غذا سازی نمی‌کند و بنابراین اسفنج‌ها در دستهٔ جانوران محسوب می‌شوند. این جانوران از هر لحاظ ساده هستند. اسفنج‌ها به طور کلّی توانایی حرکت ندارند امّا در نمونه‌های نادر توانایی خزیدن دیده می‌شود. این جانوران نه اندامی برای بینایی دارند و نه اندامی برای شنوایی امّا باز هم در نمونه‌های نادر توانایی عکس العمل در برابر نور و روشنایی را دارند.

تولید مثل

اسفنج‌ها هم از راه جوانه زدن و هم از راه جنسی تولید مثل می‌کنند.^[۱]

نوع تغذیه

اسفنج‌ها، دستگاهی برای گوارش غذا وبه طور کلّی دستگاهی در بدن ندارند. بر روی پوست سخت بدن اسفنج سوراخ‌هایی وجود دارد که به طریق آن‌ها آب به داخل اسفنج وارد می‌شود. این سوراخ‌ها را سلّول‌هایی به نام اسپیکول ساخته‌است. درون سوراخ‌ها را سلّول‌هایی به نام یقه‌دار فرش کرده‌اند. این سلّول‌ها باعث جریان آب در سوراخ‌ها می‌شوند. آبی که به وسیله این سوراخ‌ها و جریان‌ها وارد بدن اسفنج می‌شود، حاوی مواد ریز غذایی و اکسیژن محلول درآب دریا است. وقتی سلّول‌های یقه‌دار غذا را جذب خود کردند، آن را به سلّول‌های آمیب شکل که سرگردان هستند تحویل می‌دهند. این سلّول‌های آمیبی شکل همانطور که گفتیم سرگردان هستند. وقتی مواد غذایی ریز را دریافت کردند به نقاطی از بدن اسفنج که نیاز به غذا دارند می‌رساند. مواد زائد این آب که استفاده غذایی ندارند، از سوراخ بزرگ بالای اسفنج خارج می‌شوند. این سوراخ بزرگ اسکولوم نام دارد.

شکل خارجی بدن

اسکلت خارجی این جانوران به طور معمول از جنس آهک است. امّا رنگ‌های اسفنج‌ها رنگ‌های گوناگونی دارند و در یک یا دو رنگ منحصر نمی‌شوند. البتّه این رنگ‌ها بستگی به زیستگاهشان هم دارد. مثلاً اسفنج دریاهای مناطق گرمسیر رنگ‌های بسیار درخشانی دارند.

نکاتی جالب دربارهٔ اسفنج‌ها

• اکثر مردم اسفنج و مرجان را با هم اشتباه می‌گیرند. تفاوت عمده اسفنج با مرجان نرم بودن اسفنج و سفت و سخت بودن مرجان است.
• از اسفنج برای مصارف بهداشتی مثل لیف حمّام هم استفاده می‌شود. برای لیف حمّام اوّل صیّادان اسفنج را گرفته، سپس آن را آن قدر لِه می‌کنند تا همه سلّول‌هایش بمیرند تا فقط اسکلت خارجی آن بماند.
• اگر شما یک سلّول زندهٔ اسفنج را در آب بیندازید، هفته آینده‌اش شما به اندازهٔ یک نخود اسفنج خواهید داشت! این امر قدرت رشد و ترمیم‌پذیری اسفنج را نشان می‌دهد.
• اگر اسفنج را تکه تکه کنیم و حتی از صافی عبور دهیم،بعد از مدتی فقط یک اسفنج خواهیم دید؛این نشان دهنده‌ی قابلیت زیاد ترمیم اسفنج‌هاست.

طبقه‌بندی اسفنج‌ها

اسفنج‌ها، از روی ظاهرشان به سه دستهٔ شیشه‌ای، آهکی و شاخی تقسیم می‌شوند. اکثراً دستهٔ شاخی که به صورت شاخه شاخه‌است با مرجان‌های شاخه‌ای اشتباه گرفته می‌شوند.

رده‌ها

• اسفنج‌های آهکی (Calcarea)
• اسفنج‌های شاخی، چنداسفنجی‌ها (Demospongiae)
• اسفنج‌های شیشه‌ای (Hexactinellid)

از ویکی پدیا

هشت پا(اختاپوس)

هَشت‌پا یا اُختاپوس^[۱] یک جانور آبزی از رده سرپایان است که در بخش‌های گوناگونی از اقیانوس‌های جهان، به‌ویژه در آب‌سنگ‌های مرجانی زندگی می‌کند.

۳۰۰ گونه از هشت‌پا شناسایی شده که این تعداد، یک‌سوم از تمامی گونه‌های سرپایان را تشکیل می‌دهد.

هشت‌پاها از زیرردهٔ نیام‌داران (Coleoidea)، بالاراستهٔ هشت‌پاشکلان (Octopodiformes) و راستهٔ هشت‌پایان (Octopoda) است.

ریخت‌شناسی

هشت‌پاها دارای هشت بازو هستند که بر روی آن‌ها دو ردیف کلاهک مکنده وجود دارد. بر خلاف بیشتر سرپایان، هشت‌پاها تقریباً هیچ اسکلت درونی ندارند و بدنشان کاملاً نرم است. آن‌ها نه مانند ناتیلوس صدف بیرونی دارند و نه مانند سرپاور (ماهی مرکب) استخوان درونی دارند. یک منقار، شبیه به منقار طوطی، تنها قسمت سفت در بدن هشت‌پاها است. این منقار به هشت‌پا توانایی رفتن به لای شکاف‌های باریک بین صخره‌های زیرآبی به هنگام گریختن از دست مارماهی موری و دیگر ماهیان شکارچی را می‌دهد.هشت پاها در دو نوع سمی و غیر سمی هستند

از ویکی پدیا

خرچنگ

خرچنگ‌ها از خانواده سخت پوستان هستند.شکمشان کاملا در زیر بدنشان پنهان است. روی بدن از پوسته‌ای سخت پوشیده شده‌است. همچنین آنها دارای یک جفت چنگال هستند.خرچنگ‌ها در تمام اقیانوس‌های جهان یافت می‌شوند اما برخی نیز در آب‌های شیرین و همچنین درون خشکی به ویژه در مناطق گرمسیری نیز زیست می‌کنند.اندازه خرچنگ‌ها بسیار متنوع است از خرچنگ نخودی که تنها چند میلیمتر اندازه دارد تا خرچنگ عنکبوتی ژاپنی که طول پاهایش بیشتر از ۴ متر است.

خرچنگ‌ها همه چیز خوار هستند آنها به ویژه از جلبک و سایر غذاها دیگر شامل نرم‌تنان ٬کرم‌ها‏ ٬سخت پوستان دیگر ٬ قارچ‌ها‏ و باکتری‌ها‏ و خرده غذاهایی که در دسترسشان باشد تغذیه می‌کنند.برای بسیاری از خرچنگ‌ها یک رژیم غذایی حاوی مواد گیاهی و حیوانی باعث رشد سریعتر و بیشتر زنده ماندن آنها می‌شود.

از ویکی پدیا

عروس دریایی

عروس دریایی گونه‌ای از بی‌مهرگان است که در شاخه کنیداریا طبقه بندی می شود. این موجودات قادر به شنا کردن می باشند . گونه‌های متفاوتی از این جاندار وجود دارد از جمله Scyphozoa ( بیش از ۲۰۰ گونه ) ، Staurozoa (در حدود ۵۰ گونه) ، Cubozoa (در حدود ۲۰ گونه) و Hydrozoa (در حدود ۱۰۰۰-۱۵۰۰ گونه ) . عروس دریایی در همه اقیانوس‌ها یافت می‌شود . گونه‌ای از آنها در آب شیرین زندگی می کن که اندازه‌ای کمتر از نیم اینچ و رنگی سفید و روشن دارد . این گونه نیش ندارد .

در بسیاری از مناطق عروس دریایی‌ها را در آکواریم نگهداری می کنند .

اطلاعات اولیه

عمومی‌ترین صفات جانوران که طی مراحل رشد نیز قبل از همه ظاهر می‌شود، تراز ساختمانی آنهاست. همه جانوران زندگی را از یک سلول آغاز می‌کنند و برخی از تراز بافت بالاتر نمی‌روند، اما بقیه آنها از این تراز می‌گذرند و بدن پیچیده‌تری می‌یابند. بدین ترتیب جانوران (متازوآ) را صاحب دو شعبه رده بندی در نظر می‌گیرند. در شعبه پارازوآ، بالاترین تراز ساختمانی را بافت تشکیل می‌دهد. این شعبه فقط شاخه اسفنجها را شامل می‌شود. همه جانوران دیگر که به شعبه یومتازوآ تعلق دارند، با داشتن اندام و دستگاه مشخص می‌شوند.

دومین صفت عمومی که بعد از تراز ساختمانی در حین رشد جانوران ظاهر می‌شود، نوع تقارن آنهاست. در ابتدا جنین همه جانوران دارای تقارن شعاعی یعنی به صورت کره‌ای توپر و یا توخالی و متشکل از تعدادی سلول است. بعضی از گروههای جانوری مانند عروس دریایی این تقارن شعاعی را تا مرحله بلوغ حفظ می‌کنند، اما در بقیه پس از مدتی جنین تقارن شعاعی ثانویه (مانند ستاره دریایی) و یا تقارن دو طرفی می‌یابد و لارو و جانور بالغ حاصل از آنها نیز معمولاً همین نوع تقارن را نگه می‌دارند. بر همین اساس شعبه یومتازوآ را می‌توان به دو دسته دارای تقارن شعاعی (Radiata) و دارای تقارن دو طرفی (Bilateria) تقسیم بندی می‌کنند. هر گونه فضا یا حفره عمومی که کاملا توسط بافتهای مزودرمی و بویژه توسط پرده‌های صفاقی احاطه شده باشد، سلوم (Coelom) نام دارد. بنابراین جانوران دارای سلوم را متعلق به گروه سلوماتها، می‌دانند. معنای اصطلاحات آسلومات و پزدوسلومات نیز به همین ترتیب روشن می‌شود. آسلوماتها جانوران فاقد سلوم و در واقع فاقد هر گونه حفره عمومی هستند. پزدوسلوماتها دارای پزدوسل یا سلوم کاذب یعنی حفره عمومی هستند که پوشش آن را مستقیما اکتودرم و آندودرم تشکیل می‌دهند نه صفاق. چنین حفره‌ای در ظاهر به سلوم واقعی می‌ماند. عروس دریایی جز آسلوماتها می‌باشد.

ساختار عروس دریایی

این موجودات دارای ساختار زیبایی هستند، به همین جهت عروس دریایی نامیده می‌شوند. عروس دریایی، در اعماق متوسط دریا زندگی می‌کند و بین ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر قطر دارد و بدنی چتر مانند و شفاف ژلاتینی دارد. قطر بدن در مرکز چتر و در حاشیه لبه‌ها، نازک است و تعدادی تانتاکول در لبه دارد.

دهان چهار گوش در قسمت وسط بدن قرار دارد که به یک حلق لوله‌ای با مقطع ۴ گوش وصل می‌شود و انتهای حلق به معده ختم می‌گردد که دارای ۴ جیب شعاع است. معده چهار قسمتی است و از این قسمتها، لوله‌های گوارشی یا معدی منشا گرفته و به صورت مجرای شعاعی حلقوی قرار گرفته و مواد غذایی را به قسمتهای مختلف می‌رسانند. در اطراف دهان ۴ بازوی دهانی وجود دارد. در لبه چتر عروس دریایی، تعداد ۸ عدد برآمدگی به فواصل مناسب با هم قرار دارند که این برآمدگی‌ها دارای ساختار حسی هستند و حاوی ذرات شعاعی یا استاتولیتها بوده و نیز ۲ چشم ساده در جدار عضو تعادلی خود دارند.

حداقل دو شبکه عصبی وجود دارد که یکی از آنها تمامی سطح روی و زیر چتر و تانتاکولها را عصب‌دار کرده و جریانات عصبی را به آرامی منتقل می‌کند و در تنظیم حرکات موضعی و متمرکزی نظیر تغذیه دخالت می‌کند. دومین شبکه عصبی، به نواحی زیر چتر محدود شده و جریانات عصبی را به سرعت منتقل می‌کند و باعث تنظیم انقباضات چتر هنگام شنا می‌شود.

سیستم تناسلی و تولید مثلی در عروس دریایی

چرخه زندگی در اورلیا شامل دو مرحله جنسی و غیر جنسی است. در ضمن جنسها جدا از هم هستند. در مرحله جنسی، غدد جنسی نعل اسبی شکل، به تعداد ۴ عدد در قسمت زیر چتر در کنار کیسه‌های معدی قرار دارند و از قسمت بیرون اورلیا می‌توان آن را دید. در مدوز نر یا اورلیای نر، اسپرمها از غدد تناسلی آزاد شده، وارد حفره گوارشی شده و از راه دهان در آب دریا آزاد می‌شوند و در جستجوی مدوز ماده خواهند بود.

اسپرمها از طریق دهان اورلیای ماده، وارد حفره گوارشی شده و در آنجا با تخمکهای آزاد شده از غدد جنسی ماده ترکیب می‌شوند. لقاح که صورت گرفت، تخمهای حاصل از لقاح، حفره گوارشی را ترک کرده و در کیسه‌های پرورشی مخصوصی که در شیار بازوها بوجود می‌آید، جای می‌گیرند.

تخمها بعد از طی مراحل رشد و نمو، هر کدام به صورت لاروی مژک‌دار درمی‌آیند و سپس این قسمت را ترک کرده و به صورت وارونه روی سطح سخت دیگر متصل می‌شوند. در این حالت لارو، مژکها را از دست داده و ساکن می‌شود و حدود ۱۲ سانتیمتر اندازه دارد و در این حالت به صورت پولیپ است.

لارو بدون مژک ممکن است برای ماهها یا سالها به این شکل باقی بماند. در اواخر پاییز و با شروع سرما، پولیپ رشد کرده و بطور عرضی تقسیم می‌شود، قطعه قطعه شده و قطعات عمیق‌تر می‌گردند و پولیپ به صورت مجموعه‌ای از قطعات نعلبکی شکل درمی‌آید که لبه آنها دندانه‌دار است و این قطعات بوسیله لوله مرکزی با هم ارتباط دارند.

به تدریج قطعات از هم جدا شده و یکی پس از دیگری، پولیپ را ترک کرده و مدوزهای تقریبا ۸ لبی شناور را بوجود می‌آورند که این مدوزها رشد کرده و مدوز بالغ را ایجاد می‌کنند و هر کدام زندگی مستقل خود را به صورت یک عروس دریایی، ادامه می‌دهند.

از ویکی پدیا

کوسه

کوسه یکی از آبزیان نسبتاً بزرگ است. اقیانوس‌ها بیش از ۲۰ هزار گونه از ماهی‌ها را در خود جای داده‌اند که از این تعداد نزدیک به ۳۷۰ گونه، کوسه هستند. مدت‌ها پیش از به وجود آمدن دایناسورها، کوسه‌ها فرمانروای آب‌ها بودند. آنها نخستین بار بیش از ۴۰۰ میلیون سال پیش شکل گرفتند و در ۱۰۰ میلیون سال اخیر به ندرت دستخوش تغییر و دگرگونی شده‌اند. امروزه کمتر گونه‌ای از موجودات کرهٔ زمین چنین احترام و ترسی را بر می‌انگیزد.

این شکارچیان حیرت‌انگیز با خوردن موجودات ضعیف و زخمی، در بالای چرخه غذایی دریایی قرار می‌گیرند. آنها با این کار به حفظ تعادل در سیستم طبیعت کمک می‌کنند.از معروفترین کوسه‌ها می‌توان به کوسه بزرگ سفید، کوسه ببری و کوسه سرچکشی اشاره کرد.

شنوایی و بویایی

کوسه‌ها ماشین‌های هستند که برای شکار تنظیم شده‌اند. آنها که متکی به حس شنوایی مخصوصشان برای گرفتن شکار هستند، می‌توانند ارتعاش صدا را در فاصله‌ای بیش از ۳,۰۰۰ پا تشخیص دهند. کوسه‌ها مخصوصاً به ارتعاشات با بسامد پایین که از طرف شکار منتشر می‌شوند، حساسند. ارتعاش صدای بلندگوها که شبیه صدای ماهی زخمی است، کوسه‌ها را به حالت جنون و از خود بیخودشدگی می‌برد. هرچه که کوسه به شکار نزدیک‌تر می‌شود، حس بویایی‌اش بیشتر به کار می‌افتد. کوسه‌ها می‌توانند یک قطرهٔ خون را در ۲۵ گالن آب تشخیص دهند.^{[نیازمند منبع]}

آب، درون سوراخ‌های بینی کوسه‌ها که در بخش تحتانی حلزونی شکل قرار گرفته است جاری می‌شود. همچنین کوسه‌ها منافذی کوچک برای جذب سیگنال‌های الکتریکی، که در هنگام حرکت حیوانات ایجاد می‌شود، دارند. این منفذها مانند یک حس اضافی می‌مانند که به کوسه‌ها در یافتن شکار کمک می‌کند، حتی اگر این موجود بداقبال در زیر شن‌ها مخفی شده باشد.همچنین دارای یک بخشی به نام آمپول لورنزینی نیز هستند که یک سیستم حسی بسیار قوی محسوب می‌شود که در قسمت پشتی و تحتانی پوزه حیوان قرار می‌گیرد.^{[نیازمند منبع]}

دندان‌ها

دندان‌های یک کوسه

کوسه‌ها به طور مداوم دندان‌هایشان را استفاده می‌کنند و از دست می‌دهند. برخی از گونه‌ها در طول عمر خود نزدیک به ۳۰ هزار دندان درمی‌آورند. عمل جایگزینی دندان در این جانوران دریایی همیشه رخ می‌دهد. هریک از دندان‌های کوسه در ردیفی واقع شده است که با شکستن یکی، دیگری جایگزین آن می‌شود. وجه تمایز کوسه‌ها از دیگر حیوانات به جز دندان‌های آن‌ها در اسکلتشان است. اسکلت کوسه‌ها به جای استخوان، از مادهٔ غضروفی انعطاف پذیری است و چون غضروف از استخوان سبکتر است، بنابراین کوسه‌ها برای شنا کردن نسبت به یک ماهی استخوانی انرژی کمتری مصرف می‌کنند. پوست سختی تمام بدن کوسه را پوشش داده است و فلس‌های خمیده‌ای که جهت آن‌ها به عقب است، پوست را به سختی یک ورق سمباده می‌کنند که کوسه را از آسیب محافظت می‌نمایند. همچنین این فلس‌ها هنگامی که کوسه در حال شنا کردن است نیروی مقاوم آب را کاهش می‌دهند.^{[نیازمند منبع]}

اندام جنسی

غدد جنسی کوسه‌ها در بالای سینه و پشت کبد آن‌ها واقع شده‌است. اندام جنسی کوسه‌ها، هم‌چون سایر ماهیان در سینه آن‌هاست.^[۱]

خطر برای انسان

ماجرای حمله کوسه‌ماهی در بندر هاوانا به ملوانبروک واتسون، موضوع تابلوی نقاشی مشهورواتسون و کوسه، اثر جان سینگلتون کاپلی است. حمله کوسه‌ماهی به بروک واتسون در سال ۱۷۴۹میلادی، اولین حمله ثبت‌شده کوسه‌ماهی به انسان‌ها در تاریخ مدرن است.

مزایای فراوانی، کوسه را یکی از نادرترین شکارچیان کره زمین کرده‌است. بسیاری از کوسه‌ها برای حمله آفریده شده‌اند اما همه آنها حمله نمی‌کنند. در واقع بیشتر کوسه‌ها برای انسان بی‌ضرر هستند (مانند کوسه نهنگی) و فقط گونه‌های محدودی هستند که تا کنون خطرناک شناخته شده‌اند. این آبزیان زیبا و سلاطین اقیانوس‌ها منبعی پر درآمد نیز برای صنعت اکوتوریسم غواصی می‌باشند.

دشمن طبیعی

کوسه بجز انسان دشمن دیگری در طبیعت ندارد.^{[نیازمند منبع]} سالانه ۷۳ میلیون کوسه توسط انسان شکار می‌شوند.این کار باعث گردید که جمعیت کوسه‌های سرچکشی در اقیانوس ۹۸٪ کم شود.^[۲]

راسته‌های کوسه

کوسه از بالاراستهٔ غضروفی شکلان (Selachimorpha) است و دارای راسته‌های زیر است:

• شش‌کمان‌سانان (Hexanchiformes)
• خاردارکوسه‌سانان (Squaliformes)
• اره‌کوس سانان (Pristiophoriformes)
• فرشته‌کوسه‌سانان (Squatiniformes)
• شاخدارکوسه‌سانان (Heterodontiformes)
• کوسه‌نهنگ‌سانان (Orectolobiformes)
• زمین‌کوسه‌سانان (Carcharhiniformes)
• کوسه‌سانان (Lamniformes)
• سیموریدا (Symmoriida) (منقرض‌شده)

از ویکی پدیا

نهنگ یا وال

نهَنگ یا وال (به انگلیسی: Whale)‏، پستانداری آبزی است از رده آب‌بازسانان دمی بلند دارد. پشتش پهن و گوشتالو است و زندگیش را در اقیانوس‌ها می‌گذراند، اگر او را به ساحل بیاورند آن‌قدر به او فشار می‌آید که می‌میرد. نوزاد او وقتی به دنیا بیاید بزرگ است. نهنگ هم مثل بقیه پستانداران شیر می‌مکد. بدنش مو ندارد. هنگامی که می‌خواهد نفس بکشد، از بالای سرش آب فواره می‌زند.

نام

این نام معمولاً به دو خانواده از راسته آب‌بازسانان یعنی نهنگ‌های دندان‌دار و همینطور بالنها اطلاق می‌شود.

کاربرد در متون

در متون قدیمی ادبیات فارسی، نهنگ به معنای تمساح به کار رفته است^[۱]. برای اشاره به این پستاندار آبزی تنومند، همان واژهٔ ماهی به کار می‌رفته است (مانند ماهی عنبر یا داستان «یونس و ماهی»). در نوشتارهای کهن فارسی برای نامیدن این جانور همان واژه وال بکار برده می شده است.^[۲].
يکي مرده ماهي همان روزگار
برافکند موجش به سوی کنار
که گز سيصدی بود بالای او
فزون از چهل بود پهنای او
کشيدند از آب اندرون هم گروه
به کشتی به خشکی مر آن پاره کوه
بسي گوهر و زر بد اوباشته
همه سينه اش عنبر انباشته
دگر هرچه ماند از بزرگان و خرد
ز بهر خورش پاره کردند و برد
بماند از شگفتي سپهبد به جای
بدو گفت مهراج فرخنده رای
که آن ماهي است اين که خوانند وال
وزين مه بس افتد هم ايدر به سال. (اسدی توسی)

تغذیه

دو گروه عمده نهنگ‌ها یعنی نهنگ‌های دندان‌دار و نهنگ‌های بی‌دندان روش و رژیم‌های متفاوتی برای تغذیه دارند. نهنگ‌های دندان‌دار اغلب از ماهی و ماهی مرکب تغذیه می‌کنند. آن‌ها همچنین سخت‌پوستان دریایی را شکار می‌کنند. بعضی گونه‌ها همچون نهنگ خلبان اغلب تنها از ماهی مرکب تغذیه می‌کند. این نهنگ‌ها دارای تعداد کمتری دندان (۷ تا ۱۲ جفت در هر فک) هستند. نهنگ‌های عنبر نیز که متخصص شکار ماهی مرکبند در فک پایینی خود ۲۰ تا ۲۵ دندان در فک پایینی دارند که در فک بالایی دندان‌ها وستیجیال هستند و از درون لثه بیرون نمی‌آیند.^[۳]

یکی از شناخته شده ترین روش‌های تغذیه در نهنگ‌های بی‌دندان، روشی است که با نام «شکار حبابی» شناخته می‌شود. در این روش، هر نهنگ حباب‌های هوا را در زیر دریا آزاد می‌کند و دیوارهایی از هوای بالارونده در آب پدید می‌آورد. کریل‌ها و ماهیانی که درون دیوار هوایی هستند از ترس به مرکز محدوده دایره‌شکل حبابی می‌روند و در این هنگام نهنگ با باز کردن دهان خود تعداد بسیاری از آن‌ها را در یک بار بالا آمدن از آب می‌بلعد.^[۴]

رفتار

رفتارهای فرهنگ‌گونه در میان نهنگ‌ها وجود دارند. بعضی گونه‌های نهنگ دارای روش‌های پیچیده و گاه مبتکرانه‌ای برای تغذیه هستند و این رفتارها از مادر به فرزندانش منتقل می‌شود و آن‌ها آن را فرا می‌گیرند. بررسی‌ها بر روی نهنگ‌های گوژپشت خلیج مین نشان داده‌اند که روش‌های ابتکارآمیز شکار نه تنها توسط نهنگ‌ها ابداع می‌شوند، که به سرعت به دیگر نهنگ‌های دسته‌شان منتقل می‌شود.^[۵]

نهنگ‌های نیزه‌ای می‌توانند با تشخیص مکان تجمع مرغان دریایی، به جایی که ماهیان و کریل‌ها تمرکز کرده‌اند بروند.^[۵]

زایش و رفتار جنسی

بعضی نهنگ ها در هنگام نگهداری از بچه ها نیاز دارند تا برای تغذیه به ژرفای دریا بروند. در این هنگام، دیگر نهنگ های گروه از بچه ها مراقبت می کنند و به عبارتی «پرستاری بچه» می کنند.^[۶]

شکار و وضعیت بقا

به استثنای نهنگ شکار کوتوله، همه دیگر نهنگ‌های بزرگ‌جثه قربانی شکار گسترده توسط صنعت شکار نهنگ بوده‌اند. بیش از ۲ میلیون نهنگ توسط ابزارهای پیشرفته شکار در قرن ۲۰ام شکار شدند و این باعث شد که نهنگ‌های شکار و خاکستری و قطبی تا سال ۱۹۰۰ به شدت کاهش جمعیت پیدا کنند و تا مرزانقراض پیش بروند.

با آنکه امروزه به نظر می‌آید که جمعیت بسیاری از این گونه‌ها در حال بهبود و بازیابی خود است، بعضی هنوز بسیار تهدیدپذیر باقی مانده‌اند. در میان بیشترین تهدید شده‌ها می‌توان به نهنگ شکار اطلس شمالی، نهنگ شکار آرام شمالی، جمعیت‌های نهنگ قطبی ساکن شمال اقیانوس اطلس، جمعیت‌های نهنگ خاکستری ساکن غرب اقیانوس آرام، بیشتر جمعیت‌های نهنگ آبی اشاره کرد.^[۷]

در تبعید

نهنگ‌ها گاه به منظور نمایش و انجام حرکات نمایشی در جلوی بازدیدکنندگان، به پارک‌های نمایشی پستانداران دریایی برده می‌شوند. نهنگ‌هایی همچون بلوگا از پر هوادارترین نمونه‌های نهنگ در پارک‌هایی همچون سی ورلد هستند.

کنشگران محیط زیست و هواداران حقوق جانوران تاکنون پویش‌های بسیاری را در زمینه جلوگیری از بهره‌گیری نمایشی از این جانوران انجام داده‌اند. در یک نمونه از چنین اقدام‌هایی، کنشگران با ارایه شکایتی به دادگاه بهره‌کشی از نهنگ‌ها در پارک‌های آبی شهرهای اورلاندو و سن دیگو را مخالف با ماده منع بردگیدر قانون اساسی آمریکا است. این مبارزه با رای دادگاه مبنی بر آنکه آن ماده درباره انسان‌ها است و نه جانوران، ناکام ماند.

از ویکی پدیا

ماهی بتا

بتا (Betta) سردهای از ماهی‌های کوچک رنگی آب شیرین از خانواده گورامیان می‌باشد.

۲۸ نوع ماهی بتا وجود دارد. از جمله بتا پیکتا، بتای خالدار، بتا اسپیسی، بتای رزمجو و ماهی جنگجوی سیامی میباشند.

مشخصات

همهی ماهیهای بتا کوچک سایز هستند اما تنوع قابل ملاحظهای در اندازههای گونههای آن وجود دارد. اندازهی آنها از 2.5 سانتیمتر (=1 اینچ) برای گونهی بتا چانوید فلسدار (B. chanoides) تا 12.5 سانتیمتر (=5 اینچ) برای گونهی بتا آکار (B. akarensis) میرسد.

از ویکی پدیا

ماهی قرمز

ماهی قرمز (نام علمی: 'Carassius auratus auratus')، که به نام‌های ماهی طلایی، ماهی گلی، ماهی حوض نیز خوانده می‌شود، گونه‌ای ماهی از سردهٔ کپورچه‌ها است.

این ماهی همه‌چیزخوار است. زیستگاه اصلی آن معمولاً در سیبری و جنوب شرقی آسیا است. اهلی‌سازی آن نزدیک به هزار سال پیش در چین صورت گرفت. انتشار این ماهی توسط انسان صورت گرفته و به این علت در رودخانه‌های اروپا دیده می‌شود. از این ماهی،ماهیان حوض طلایی و سایر انواع آن مانند دم چادری، سر شیری، و چشم تلسکوپی که در چین و ژاپن پرورش داده می‌شوند، به وجود آمده‌اند. در قرن ۱۷ این ماهی یه عنوان ماهی تزئینی وارد اروپا گردید و از آن هنگام پرورش این ماهی در ایتالیا، جنوب فرانسه و پرتغالمعمول گشته‌است. به علاوه این ماهی به طور وحشی نیز در رودخانه‌های جنوب اروپا پراکنده و انتشار یافته‌است. در ایران نیز این ماهی در حوضه‌های دریای خزر، دریاچه ارومیه، هامون و رودخانه کارون یافت می‌شود.

توصیف ظاهری

یک نژاد از ماهی قرمز که چشم حبابینام دارد.

یکی از انواع ماهی طلایی

مینگین طول ماهی‌های قرمز ۱۸ سانتی‌متر است؛ با بیشینه درازایی برابر با ۳۵ سانتی‌متر. آن‌ها اغلب وزنی نزدیک به ۲۰۰–۱۹۷ گرم دارند؛ اگرچه وزن بعضی نمونه‌ها به بیشینه ۲٫۵ کیلوگرم نیز می‌رسد. آن‌ها دارای دندان حلقی یک ردیفی (۴–۴) هستند.

بدن این ماهی از نظر شکل ظاهری شبیه ماهی کپور و ماهی برکه‌ای است. شکم و پهلوها نقره‌ای فام و باله دمی فاقد خال‌های سیاه است. تعداد فلس بر روی خط جانبی آن ۳۲–۲۸ عدد و نخستی کمان آبششی در انواع رشد یافته دارای ۵۰–۳۹ عدد خار است. دهان این ماهی نیمه تحتانی است و فلس‌های بدنش بزرگ و ضخیم و دندانه‌دار هستند. پرده صفاق در این گونه از ماهی‌ها تیره‌است.

زندگی

ماهی قرمز به صورت طبیعی در آب‌های ساکن و تقریباً ساکن با سرعت ناچیز که پوشیده از گیاهان آبزی و دارای بستر نرمی می‌باشند، زندگی می‌کند و غالباً همراه ماهیان برکه‌ای دیده می‌شوند. این ماهی می‌تواند از تخم‌های لقاح نیافته نیز به وجود آید. در واقع بعد از تخم‌ریزی، اسپرم وارد تخم می‌شود ولی با آن ترکیب نشده، از بین می‌رود و تنها باعث تحریک تخم شده و شروع به تقسیم می‌کند. این اسپرم می‌تواند متعلق به ماهیان نر همین زیرگونه یا اسپرم سایر کپورماهیان باشد. از تخم‌هایی که عمل لقاح در آن‌ها انجام نگرفته‌است فقط ماهیان ماده به وجود می‌آیند. چنین تولید مثلی نوعی بکرزایی است، بنابر این ماهیان ماده نیز قادر به حفظ و بقای نسل خود می‌باشند.

رشد ماهی حوض نقره‌ای در کشورهای اروپای شرقی، سریع بوده و در بعضی نقاط پرورش این ماهی معمول است. این ماهی هنگامی که در سن ۴–۳ سالگی به بلوغ می‌رسد و دارای طول ۲۰–۱۵ سانتی‌متر می‌گردد. هنگامی که مواد غذایی فراوان باشد، این ماهی در اواخر سن ۲ سالگی بالغ می‌شود. ماهیان قرمز از جمله گونه‌های غیر بومی بسیاری مناطق جهان هستند و در مقابل شرایط نامساعد محیطی مقاومند.

زمان تخم‌ریزی بر حسب دمای آب ماه‌های فروردین و اردیبهشت و دمای اّب مناسب برای تخم ریزی ۲۲–۱۸ درجه سانتی گراد است. تعداد تخم‌ها ۳۸۰–۱۶۰ هزار عدد است که در سه مرحله افشانده می‌شوند و دوره نهفتگی آن‌ها ۷-۵ روز می‌باشد. لاروها دارای بدنی شفاف هستند به طوری که به آسانی می‌توان اندام‌های داخلی آن‌ها را مشاهده نمود. لاروها توسط غده‌هایی که در سر دارند خود را به گیاهان آبزی می‌چسبانند و پس از طی دوره آرامش و جذب کیسه زرده، شروع به تغذیه از پلانکتون‌ها می‌کنند. رنگ بدن این ماهیان ابتداخاکستری یا سبز زیتونی است، ولی پس از چند ماه و برخی از آن‌ها پس از ۲ سال تغییر رنگ می‌دهند. تغییر رنگ در بعضی از آن‌ها کم و در برخی اصلاً دیده نمی‌شود.

در آکواریوم

انواع گوناگون ماهی قرمز در آکواریوم

ماهی قرمز برای تزئین حوض و آکواریوم‌ها مناسب است و از این نظر مورد توجه قرار گرفته و به همین دلیل، تعداد زیادی از آن‌ها هر ساله در آکواریوم‌ها و حوض‌های مردم سراسر جهان نگهداری می‌شوند.

همانند اکثر ماهی‌های کپور، ماهی قرمز مقادیر زیادی مواد زائد از طریق دفعی و از طریق آبشش‌ها بداخل آب دفع می‌کند. تجمع این مواد زائد تا حد سمی در مدت زمان نسبتا کوتاهی رخ می‌دهد و ممکن است به سرعت ماهی قرمز را بکشد. برای گونه‌های ماهی قرمز از نوع معمول و از نوع ستاره دنباله‌دار، هر ماهی نیاز به حدود ۷۶ لیتر آب دارد. ماهی تزئینی که کوچکتر است نیاز به حدود ۳۸ لیتر آب برای هر ماهی دارد. میزان سطح آب تعیین می‌کند که چه مقدار اکسیژن در داخل آب حل و منتشر می‌شود. هوا دادن فعال بوسیلهٔ پمپ آب، فیلتر یا فواره بطور موثری میزان سطح را افزایش می‌دهد.^[۱]

ماهی قرمز در ردهٔ ماهی‌های آب سرد قرار می‌گیرد و می‌تواند در آکواریوم‌های گرم نشده و در دمایی که برای انسان راحت است، زندگی کند. با این وجود، تغییر دمای سریع (برای مثال در یک ساختمان اداری در زمستان که شب‌ها بخاری خاموش می‌شود) می‌تواند آن‌ها را سریعا بکشد، به ویژه اگر آکواریوم کوچک باشد. در هنگام اضافه کردن آب به آکواریوم نیز باید مراقب بود، زیرا ممکن است آب اضافه شده دمای متفاوتی داشته باشد. دماهای زیر ۱۰ درجهٔ سانتی‌گراد برای گونه‌های تزئینی خطرناک هستند، با این حال، گونه‌های معمول و ستارهٔ دنباله‌دار می‌توانند در دماهای مختصر پایین‌تر نیز زنده بمانند. دمای خیلی بالا (بیش از ۳۰ درجهٔ سانتی‌گراد) نیز می‌تواند به ماهی قرمز آسیب برساند. با این وجود، دماهای بالا ممکن است با تشدید چرخهٔ زندگی انگل‌ها، برای مبارزه با آلودگی تک‌یاختگان کمک کننده باشد و بدین طریق این آلودگی‌ها سریع تر برطرف شوند. دمای ایده آل برای ماهی قرمز میان ۲۰ درجه تا ۲۲ درجهٔ سانتی‌گراد است.

مانند دیگر ماهی‌ها، ماهی قرمز علاقه‌ای به زندگی با انسان‌ها ندارد. در حقیقت، دست زدن به ماهی قرمز می‌تواند برای آن خطرناک باشد، زیرا می‌تواند باعث آسیب دیدن یا برداشته شدن پوشش محافظتی نازک ماهی شود و می‌تواند پوست ماهی را در معرض آلودگی با باکتری‌ها یا انگل‌های آبی قرار دهد. با این حال، ماهی قرمز می‌تواند با شنا کردن در سطح آب در هنگام غذا به افراد پاسخ دهد و می‌تواند طوری عادت و آموزش داده شود تا تکه‌های غذا را از دست انسان بگیرد. شهرت ماهی قرمز در زود مردن معمولا ناشی از مراقبت ضعیف از آن است. طول عمر یک ماهی قرمز خانگی می‌تواند از ۱۰ سال هم بیشتر شود و به ۵۰ سال نیز برسد.^[۱]

اگر ماهی قرمز مدت زمانی طولانی در تاریکی بماند، به تدریج تغییر رنگ می‌دهد تا اینکه تقریبا خاکستری می‌شود. ماهی قرمز در پاسخ به نور رنگدانه تولید می‌کند. ماهی سلول‌هایی بنام کروماتوفور دارد که رنگدانه تولید می‌کنند و این رنگدانه‌ها با منعکس کردن نور به ماهی رنگ می‌دهند. انچه که تعیین کنندهٔ رنگ ماهی است، نوع رنگدانه در سلول‌ها، تعداد ملکول‌های رنگدانه در سلول‌ها و نحوهٔ آرایش رنگدانه‌ها در داخل سلول (پراکنده یا گروهی) است.

از آنجاییکه ماهی قرمز گیاهان زنده را می‌خورد، نگهداری آن در آکواریوم گیاهی دردسرساز است. فقط گونه‌های گیاهی اندکی همچون کریپتوکورین و آنوبیاس می‌توانند در اطراف ماهی قرمز زنده بمانند و حتی باید مراقب بود تا همین گونه‌های گیاهی نیز توسط ماهی قرمز از ریشه کنده نشوند. گیاهان پلاستیکی معمولا با دوام ترهستند، اما شاخه‌های آن‌ها ممکن است در صورت تماس ماهی با آن‌ها باعث تحریک یا صدمه زدن به ماهی شوند.

غذا دادن

انواع گوناگونی از غذای ماهی آماده

در حیات وحش، غذای ماهی قرمز عبارتست از سخت‌پوستان، حشرات و مواد گیاهی. مانند اکثر ماهی‌ها، آن‌ها بصورت فرصت‌طلبانه و دائمی غذا می‌خورند. بیش از حد غذا دادن به آن‌ها، معمولا موجب مسدود شدن روده‌های ماهی شده و می‌تواند برای سلامتی آن‌ها مضر باشد.^[۱] این وضعیت بیشتر برای ماهیان قرمزی که با زادگیری گزینشی پدید آمده باشند رخ می‌دهد، چرا که دارای رودهٔ پیچ در پیچ هستند. زمانیکه غذای زیادی داده شود، مواد دفعی و زائد نیز بیشتر می‌شود که تا حدی به دلیل هضم ناقص پروتئین‌ها است. گاهی با دیدن خروج مواد دفعی از پارگین ماهی می‌توان پی برد که غذای زیادی به ماهی داده شده است.

غذای مخصوص ماهی قرمز نسبت به غذای مرسوم ماهی‌ها پروتئین کمتر و کربوهیدرات بیشتری دارد. این غذا به دو شکل فروخته می‌شود: پوسته‌ای که روی آب شناور می‌شود و حبه‌ای که به زیر آب می‌رود. می‌توان به این غذا موادی از قبیل لوبیای غلافدار (با برداشتن پوستهٔ خارجی)، سبزیجات برگی سفید شده و کرم حشره افزود. افزودن میگوی آب شور به غذا ممکن است برای ماهی قرمزهای جوان سودمند باشد. همانند همه دیگر جانوران، ذائقهٔ ماهی‌های قرمز ممکن است متفاوت باشد.

رفتار

رفتار ماهی قرمز به میزان زیادی می‌تواند متغیر باشد، زیرا ماهی قرمز در محیط‌های مختلفی زندگی می‌کند و همچنین رفتار آن می‌تواند توسط صاحب آن شرطی شود. ماهی قرمز دارای توانایی بالایی در یادگیری و نیز دارای مهارت‌های یادگیری اجتماعی بالایی است. علاوه بر این، توانایی بینایی بالای آن‌ها، باعث می‌شود تا افراد را از هم بشناسند. صاحب ماهی ممکن است متوجه شود که ماهی به او واکنش مثبتی نشان می‌دهد (به جلوی آکواریوم شنا کند، در اطراف آکواریوم سریع دور بزند و به روی آب بیاید و برای غذا دهان خود را باز کند)، در حالیکه با دیدن سایر افرادی که به سمت آکواریوم می‌آیند خود را پنهان کند. با گذشت زمان، آن‌ها یاد می‌گیرند تا میان صاحبان خود و غذا یک ارتباط در نظر بگیرند و معمولا زمانیکه صاحب آن‌ها می‌آید درخواست غذا کنند.

مخالفت‌ها با نگهداری

در ایران

در چند سال گذشته، بسیاری از کنشگران حقوق جانوران در ایران و دیگر کشورهای جهان نسبت به خرید ماهی‌های قرمز و نگهداری نامناسب آن‌ها اعتراض کرده‌اند. آن‌ها خرید این ماهیان در بسته‌های پلاستکی و با قیمت پایین را عامل پرورش زیاد و در نهایت کشته شدن تعداد بسیاری از آن‌ها می دانند. در ایران، ماهیان قرمز اغلب برای سفره هفت‌سین و در هنگام جشن‌های سال نو خریداری می‌شوند. آن‌ها را اغلب به همراه آینه در کنار دیگر هفت سین‌ها می‌گذارند.^[۲]

کنشگران حقوق جانوران اما بر این باورند که نباید برای لذت‌های آنی و زودگذر اقدام به خرید جانوران زنده کرد، به گونه‌ای که تعداد بسیاری از آن‌ها هر سال کشته شوند.^[۲] کارزارهای این کنشگران در اینترنت باعث شده است که خرید این ماهی و گذاشتن آن بر سر سفره هفت سین در سال‌های گذشته کاهش یابد. بعضی دیگر کنشگران محیط زیست اما نسبت به این حرکت ابراز مخالفت کرده‌اند. آن‌ها بر این باورند که ماهیان قرمز از معدود جانورانی هستند که مردم ایران در زندگی با آن‌ها روبرو می‌شوند و این می‌تواند به درک بیشتر آن‌ها از جانوران کمک کند. از سوی دیگر، به باور عده‌ای از کارشناسان محیط زیست، کاهش علاقه مردم به خرید ماهی قرمز باعث افزایش خرید سمندر لرستانی و تهدید نسل آن شده است

از ویکی پدیا

ماهی تن

ن نام چند نوع ماهی بزرگ اقیانوسی از خانواده scombridea است. این نوع ماهی خیلی سریع شنا می‌کند و سرعت حرکت آن به ۷۰ کیلومتر در ساعت می‌رسد. بعضی از انواع تن خونگرم می‌باشند. برخلاف انواع دیگر ماهی که گوشت سفید دارند، ماهی تن گوشت صورتی یا قرمز تیره دارد. علت قرمزی گوشت آنها، میزان زیاد میوگلوبین (پروتیین محتوی آهن قرمز در عضله)، در بافت‌های ماهیچه می‌باشد.^[۱] گوشت سفت ماهی تن دارای پروتئین و ویتامین‌های بسیاری است.

بیشتر ماهیان تن در دریاهای گرم زندگی می‌کنند، اما بسیاری از آنان در فصل تابستان به آب‌های شمالی کره زمین سفر می‌کنند. "بال ماهی آبی" حدود ۳ متر طول دارد. الباکور از انواع دیگر ماهی تن هستند. برخی از انواع بزرگتر ماهی تن مانند بلوفین (bluefin) می‌توانند حرارت بدنشان را با فعالیت‌های ماهیچه‌ای بالاتر از دمای آب برند. اینکار به آنها کمک می‌کند که بتوانند در آب‌های سرد زنده بمانند.

ویکی پدیا

ماهی کفال

خانواده کفال ماهی شکلان (Mugilidae) ماهیانی طویل هستند که معمولاً سر پهن و پوزهای کند دارند. بدن به شکل استوانه‌ای بوده و یا کمی از دو پهلو فشرده شده‌است. چشم‌ها تا حدی به وسیله بافت چربی پوشیده شده‌است و دارای دهانی کوچک، انتهایی و کمی تحتانی می‌باشند. دندان‌ها در این خانواده کوچک، ضعیف و پنهان بوده و یا اینکه اصلا وجود ندارد. کفال ماهیان دارای دو باله پشتی جدا از هم هستند که شعاع‌های سخت اولین باله پشتی آنها ۴ عدد می‌باشد. سطح پشتی بدن اینها به رنگ آبی یا سبز زیتونی و پهلوها و شکم نقره‌ای می‌باشد و غالبا ۹-۳ رگه طولی بر روی پشت، پهلو و شکم انها دیده می‌شود.

شرایط فیزیکو شیمیایی

این ماهی‌ها تحمل بالایی نسبت به تغییرات شوری دارند و به عبارتی یوری هالین می‌باشند. بچه این ماهیان گاهی به آبهای شیرین رود خانه‌ها وارد شده و مدت کوتاهی را در آبهای شیرین زندگی می‌کنند. اما نسبت به تغییرات درجه حرارت حساس بوده و همچنین قادر به نحمل میزان اکسیژن کمتراز ۲ میلی گرم در لیتر نیستند.

زیستگاه

کفال ماهیان اندازه متوسط تا بزرگ دارند و در آبهای کرانه‌ای دریاها، خلیج‌ها و ابهای شیرین زندگی می‌کنند.

گونه‌های مهم

کفال ماهیان دارای ۱۰۰ گونه‌اند که از آنها می‌توان به گونه‌های زیر اشاره نمود:

ماهی کفال:Mugil cephalus Linnaeus

کفال طلایی: Liza auratus

کفال پشت سبز: Liza dussumieri

کفال پوزه باریک: Liza saliens

کفال راه راه: Mugil cephalus

کفال لکه ابی: Valamugilseheli

تغذیه

ماهی کفال صدف خوار می‌باشد و نیز از دتریت هاف کرم‌ها، حلزون‌ها، دو کفه‌ای‌ها، جلبک‌ها و مواد گیاهی و مواد پوسیده کف بستر تغذیه می‌کند. کفال ماهیان دارای یک سنگدان بسیار عضلانی و یک روده طویل بوده و جانوران و گیاهان را در سنگدان خود خرد می‌کنند.

تولید مثل

بیشتر گونه‌های کفال در دریا تخم ریزی می‌کنند اما گونه کفال سیاه به آب شیرین سازگاری پیدا کرده‌است. تخم ماهی کفال پلاژیک بوده و در آب شناور می‌باشد. تخم ریزی آنها در ماههای خرداد تا شهریور انجام می‌گیرد. تعداد تخم‌ها از ۱۰۰ تا ۷۰۰ هزار عدد متغیر است. دوره انکوباسیون تخم‌ها نیز ۲-۵روز به طول می‌انجامد.

از ویکی پدیا

ماهی قباد

مشخصات

بدن کشیده و از طرفین کاملاً فشرده، سر منفوط و درازی آن تقریباً برابر عرض بدن می‌باشد، بخش بالایی اولین کمان آبششی دارای ۱ تا ۲ عدد خار آبششی و بخش پائینی آن دارای ۷ تا ۱۲ عدد خار آبششی می‌باشد . خط جانبی در جلو دارای انشعابات ظریف زیادی بوده و تا وسط دومین باله پشتی تقریباً مستقیم است . سپس به آرامی به طرف پائین خم شده تا وسط ساقه دمی امتداد می‌یابد . باله پشتی اول دارای ۱۵-۱۷ شعاع نرم است . به‌دنبال باله پشتی دوم ۸ تا ۹ عدد بالچه و به‌دنبال باله مخرجی ۸ تا ۱۰ عدد بالچه وجود دارد . رنگ بدن در پشت آبی و طرفین نقره‌ای است در طول پهلوها سه ردیف لکه‌های گرد نامنظم وجود دارد که از چشم شروع می‌شود . بخش بالایی باله پشتی تا خار هشتم سیاهرنگ است .از نظر اندازه ، حداکثر طول چنگالی به ۷۶ سانتی متر می‌رسد .

زیست شناسی : یک ماهی اپی پلاژیک و نریتیک محسوب می‌شود دامنه مهاجرت آن نسبت به ماهی شیر کمتر است، از عمق ۱۵ تا ۲۰۰ متری دیده می‌شود و گاهی وارد آبهای گل آلود مصب می‌شوند به صورت گله‌های کوچک حرکت می‌کنند، تغذیه آنها از ماهیان کوچک ( سادرین و آنچوی )، اسکودید و سخت پوستان صورت می‌گیرد . نامهای مورد استفاده در جنوب ایران : قباب، شیر وسایل صید : تورگوشگیر، تورگردان پیاله‌ای و قلاب خزنده .

از ویکی پدیا

ماهی مرکب

ماهی مرکب، سَرپاوَر یا در گویش مردم جنوب ایران خساک یکی از بی‌مهرگان است.

این ماهی در زمان احساس خطر ماده‌ای چون مرکب مشکی را در آب پخش می‌کند. سرپاوران (Teuthida) در کل گروه بزرگی از جانوران دریایی از ردهٔ سرپایان در زیرردهٔ نیام‌داران (Coleoidea) هستند.

ویژگی سرپاورها سر ایشان است که به صورت دوشاخه‌ای قرینه است. آن‌ها نرم تنانی ز خانواده اختاپوسها هستند، که هنگام روز در اعماق آب به سر برده و شب هنگام، برای تغذیه به سطح آب می آیند. اسکوئیدها با استفاده از ۱۰ بازوی خود، ماهیها را به درون دهان منقار مانند خود می فرستند. طول انواع غول پیکر آنها به ۱۲ متر میرسد.

برخی سرپاوران

• سرپاور آتشین
• سرپاور جواهر
• سرپاور درازباله
• سرپاور شانه‌بال
• سرپاور شیشه‌ای
• سرپاور علفی
• سرپاور غول
• سرپاور قلاب‌دار
• سرپاور قلاب‌دست
• سرپاور لوزی
• سرپاور پرنده

از ویکی پدیا

ماهی آزاد

آزاد ماهی (به انگلیسی: Salmon)‏ یا ماهی آزاد دریای شمال در ردهٔ آزادماهیان قرار دارد. آزادماهی‌ها به طور معمول در آب‌های شیرین به دنیا می‌آیند، سپس به اقیانوس‌ها رفته و برای تخم‌گذاری دوباره به آبهای شیرین باز می‌گردند. تحقیقات نشان داده‌است، که آنها برای تخم گذاری، به نقطه‌ای که در آن متولد شده‌اند، باز می‌گردند.

ارزش غذایی

گوشت این ماهی نسبت به ماهیان دیگر از چربی بیشتری برخوردار است و سرشار از امگا۳، پروتئین و ویتامین دی می‌باشد . همچنین دارای مقدار قابل توجهی کلسترول است . بر اساس گزارشی از نشریهٔ ساینس، آزادماهی می‌تواند، حاوی مقادیری از دی اکسین باش

از ویکی پدیا

ماهی های خاویاری

ماهی خاویار یا تاس‌ماهی نامی است که به بعضی از ماهیان خانوادهٔ تاس‌ماهیان (Acipenseridae) داده می‌شود که در مجموع حدود ۲۸ گونه دارد. فیل‌ماهی، اوزون برون، تاس‌ماهی ایرانی، تاس‌ماهی روسی و ماهی شیب از مهمترین انواع ماهیان خاویاری هستند.

از ویکی پدیا

حلزون

حَلَزون یا لیسَک نوعی نرم‌تن در ردهٔ شکم‌پایان است. علت اینکه حلزون را در رده شکم‌پایان قرار داده‌اند این است که در حقیقت تمام قسمت زیرین بدنش، پای آن به شمار می‌رود.

زیست‌شناسان تا به امروز بیش از ۳۰ هزار گونه حلزون را شناسایی کرده‌اند. حلزون از محیط زیست بسیار متنوعی برخوردار می‌باشد. محل زندگی بعضی از گونه حلزونها در دریا بوده و بعضی از گونه‌های آن در آبهای شیرین و یا در باغ‌ها زندگی می‌کنند. حلزون از انواع گیاهان تغذیه می‌کند.

شگفتی‌های حلزون

حلزون از روبه‌رو

حلزون جانوری شگفت‌انگیز است. حلزون می تواند تا سه سال به نوعی در خواب فرو رود، حلزون هیچگاه گم نمی‌شود زیرا از غریزه ویژه‌ای برخوردار است که هر چه از جایگاه خود دور شود دوباره به راهنمایی این غریزه به همان محل باز می‌گردد. دیگر از شگفتیهای حلزون آن است که هر چند اندامش فقط حدود ۱۰ گرم وزن دارد ولی قادر است چیزی به وزن ۴۵۰ گرم را کشان‌کشان بر روی زمین به دنبال خود ببرد. دیگر از شگفتیهای حلزون، زبانش است. این جانور زبانی دارد که مانند سوهان صدها دندانه ریز بر روی آن روییده‌است. این همان آلت برنده حلزون است که با آن خوراکش را قطع و ریز ریز می‌کند. خوراک بیشتر حلزونها انواع گوناگونی از گیاهان است.

ظاهر حلزون

حلزون آچاتينا

بدن شامل قسمت‌های زیر است: سر که دارای یک جفت بازوی حسی است، یک پای شکمی و پهن عضلانی که نوعی عمل خزیدن را انجام می‌دهد و یک توده احشایی پشتی و گنبد مانند که بیشتر اندامهای داخلی در آن جای داشته‌اند. (حلزونها معمولاً صدفدارند اما برخی از گونه‌های بی‌صدف آن نیز مشاهده شده‌است. چشم حلزون معمولاً بر روی دو تا شاخک بر روی سر آن قرار گرفته‌است.) مرحله لاروی حلزون ولیگر نام دارد که مجهز به یک کمربند مژکی ظریف است و آن را به عنوان عضو شنا بکار می‌برد. قسمت پشتی ولیگر بعداً کاملاً بزرگ می‌شود و توده احشایی در حال رشد به سمت پشت برآمدگی می‌بابد. اما این رشد رو به بالا در طرف راست و چپ بطور یکسان صورت نمی‌گیرد و نتیجه آن پیچ‌خوردگی توده احشایی و صدفی است که روی این توده را می‌گیرد.

رشد

رشد رو به بالا همچنین سبب می‌شود که لوله گوارشی به شکل U درآید و مخرج کاملاً به دهان نزدیک شود. مجموعه توده احشایی ولیگر نسبت به بقیه بدن معمولاً معادل ۱۸۰ درجه در خلاف جهت حرکت عقربه‌های ساعت می‌چرخد. در نتیجه فضای جبه در جلو و در بالای سر قرار می‌گیرد، آبششها جلویی می‌شوند، مخرج سوراخهای دفعی و تناسلی همه همگی در جلو قرار می‌گیرند و به فضای جبه باز می‌شوند. لوله گوارشی از شکل U به صورت یک قطعه درمی‌آید و قلب می‌چرخد.

پوسته حلزون کلاه اسقفی

پوسته حلزون همستوما جزء سردهحلزون آکاوس

تحول به صورت تابیدگی بدون تردید نوعی سازگاری با روش زندگی در حال بلوغ است. حلزونها با عقب کشاندن بدن به درون صدف از خود محافظت می‌کنند و چون صدف یک دهانه بیشتر ندارد، بازشدن دهان و مخرج در یک جا نوعی مزیت محسوب شده و دهان نزدیکتر به زمین خواهد بود. در عین حال با این پیچیدگی قسمت‌های سنگین بدن از سر راه دور شده، در روی قسمت عقبی بدن واقع می‌شوند. در نتیجه مرکز ثقل طوری جابجا می‌شود که حرکت شکم پای صدف‌دار آسانتر شود.

حلزون‌های فاقد صدف

تصویری از یک حلزون بدون صدف

در بعضی شکم پایان بویژه لیسه‌های خشکی و دریازی، صدف کوچک شده یا از بین رفته‌است. رشد در این موارد شامل بازشدگی است که در نتیجه توده احشایی تا حدودی یا بطور کامل به جایگاه نوزادی خود برمی‌گردد. لیسه‌های ساکن خشکی برای جلوگیری از خشک شدن باید در نقاط مرطوب بسر برند. این جانوران معمولاً شبها از جایگاه خود خارج می‌شوند و از سبزیها تغذیه می‌کنند. لیسه‌ها خسارات زیادی به باغها وارد می‌آورند. فضای جبه همه حلزونهای ساکن خشکی از محفظه آبششی به محفظه ششی تغییر یافته‌است و این حلزونها از هوا تنفس می‌کنند. پاره‌ای از این جانواران، سازگاری مجدد با محیط آب یافته‌اند اما هنوز هم با شش تنفس می‌کنند و برای گرفتن هوا باید گاهگاهی به سطح آب بیایند.

هرمافرودیت

حلزون هم نر و هم ماده است بنابراین می‌تواند در یک زمان هم تخم و هم اسپرم را تولید کند. البته برای بارور کردن تخم‌ها، حلزون‌ها باید اسپرم‌های خود را با یکدیگر مبادله کنند. حیوانی که هم نر و هم ماده‌است، هرمافرودیت نام دارد. حلزون قهوه‌ای رنگ باغچه‌ای، در یک زمان حدود ۸۰ تخم کروی زرد یا سفید رنگ بر روی خاک سطحی باغچه می‌گذارد. حلزون می‌تواند بیشتر از ۶ بار در سال تخم ریزی کند. حدود دو سال طول می‌کشد تا یک حلزون بالغ شود.

راه رفتن

حلزون را حتماً دیده‌اید و حتماً به راه رفتن این جانور توجه کرده‌اید. دیده‌اید با آنکه پا ندارد ولی خیلی راحت بر روی زمین جابجا می‌شود. حلزون را نرمتنی شکمپا می‌نامند چرا که در حقیقت تمام قسمت زیرین بدنش، پای آن بشمار می‌رود. پس حلزون پایی دارد بسیار پهن و صاف و به کمک عضلات آن خود را بر روی زمین می‌لغزاند و به این گونه روی زمین راه می‌رود. این جانور برای آنکه حرکات خود را آسان‌تر انجام دهد، از غده‌هایی که در پا-شکم خود دارد ماده‌ای چسبناک می‌تراود و جاده خود را لیز و هموارتر می‌کند. پای حلزون یا همان شکمش چنان سخت و نیرومند است که اگر خود را به لبه تیغی بکشد، کمترین آسیبی نخواهد دید.

حلزون خوراکی

یکی از گونه‌های خوراکی حلزون، اسکارگو نام دارد. خوراکی که از حلزون اسکارگو تهیه می‌شود به همین نام نیز خوانده می‌شود.

دشمنان حلزون

حلزون‌ها دشمنان زیادی در طبیعت دارند. از جمله سوسک‌های زمینی- مارها- قورباغه‌ها و وزغ ها- لاک پشت‌ها و پرندگانی مثل مرغ- اردک و غاز.

نگهداری از حلزون به عنوان حیوان خانگی

حلزون آچاتينا

نگهداری از لیسک‌ها آسان است. لیسک‌ها معمولاً در طبیعت حدود ۱۰ سال عمر می‌کنند. اما در قفس حدود ۳ تا ۷ سال. لیسک‌های بومی منطقه حتی تا ۱۵ سال هم عمر می‌کنند.

آنها برای انسان و سایر جانوران بی خطرند. نگهداری آنها بسیار کم خرج است و به ندرت به بیماری مبتلا می‌شوند. اگر هم بیمار شوند علایم بیماری را به موقع نشان می‌دهند و شما وقت کافی دارید تا برای آنها کاری کنید.

حداقل توجه برای نگهداری آنها لازم است. آنها بدون توجه می‌میرند.

در اینجا فهرستی از پایه‌ای‌ترین کارهایی را که لازم دارند مرور می‌کنیم:

حلزون‌های جنگلی، آلمان

لوازم نگهداری از ۲ حلزون آفریقایی بزرگسال

• مخزن پلاستیکی حدودا ۳۰*۳۰*۴۵ سانتی متر که راه فرار ندارد (با سرپوش محکم و تهویهٔ مناسب){حلزون‌های اروپایی و یا حلزون‌های جوان را می‌توانید در ظرف‌های کوچک‌تری نگهداری کنید.}
• کود گیاهی. خزه ی خشک شده. (بیشتر برای پر کردن ته ظرف)
• منبع کلسیم (مثلاً استخوان‌های ده پا و سپیداج و یا گچ‌های طبیعی)
• میوه‌ها و سبزیجات تازه
• وسایلی برای قایم شدن حلزون که شکستنی نباشند (مثل گلدان‌های پلاستیکی و یا چوب پنبه)
• ۱ عدد مسواک قدیمی و خیلی نرم برای تمیز کردن صدف حلزون
• ۱ عدد اسفنج نرم برای تمیز کردن مخزن
• ۱ عدد اسپری آب

پایه‌ای‌ترین کارهای لازم

حلزون لب سفید

• حلزون را در محیطی تمیز و تازه و مرطوب نگهداری کنید.
• غذای آنها را کاملاً بشویید و بعد به آنها بدهید.
• غذای کهنه را هر روز عوض و فضله‌های آنها را هر روز پاک کنید.
• همیشه برای آنها پودر کلسیم بریزید.
• ته ظرف آنها را هر زمان که احساس کردید کثیف شده تمیز کنید.
• زیر لایهٔ ظرف (کود گیاهی و...) را هر وقت کثیف به نظر آمد عوض کنید. (معمولاً هفته‌ای یک بار)
• مخزن را حدودا هر ماه یکبار ضدعفونی کنید و در آب بجوشانید.
• حلزون را هر چند وقت یکبار (معمولاً هر ماه) حمام کنید.
• هر چند وقت یکبار در مخزن به دنبال تخم بگردید و آنها را نابود کنید. (در آب و هوای گرم هر روز)

از ویکی پدیا

غورباغه

معبران اسلامي و قديمي در مورد غورباغه يا وزغ يا غوک مطالب متفاوت و مختلفي نوشته اند که چون تباين زياد دارد از ذکر آن ها در مي گذريم. اين تعبيرات و تاويلات بر مبناي توجه به نحوه زيست غورباغه انجام گرفته است به اين صورت که چون اين جاندار ذوحياتين غالبا شبها ظاهر مي شود و در آبگيرها سر و صدا راه مي اندازد آن را به شب زنده داران و زهاد تشبيه کرده اند. براي نمونه ابن سيرين نوشته: اگر کسي در خواب ببيند وزغ دارد با مردي زاهد هم صحبت مي شود. اگر در خواب غورباغه اي ببينيد با انساني کج خو و ياوه گو و پرمدعا برخورد خواهيد داشت. کلا غورباغه در روياهاي ما آدمي است نمام، بدگو و غيبت کننده که بسيار حرف مي زند و حتي کساني که سخنانش را مي شنوند به بيهودگي گفتارش وقوف کامل دارند. اگر در خواب ببينيد جائي غورباغه هاي بسيار هست در جمعي مردم بدطينت و بدسيرت وارد مي شويد که طبعا چنين محلي امن نمي تواند باشد. اگر ببينيد غورباغه اي در اتاق يا خانه شماست مهماني به شما وارد مي شود که از حضورش خشنود نمي شويد و رنج مي بريد. اگر غورباغه را در جوي آب يا مجاري قنوات و آبگيرها يا در حوض و استخر ببينيد آنقدرها بد نيست که در محلي غير مالوف مشاهده کنيد. مثلا جاي غورباغه در اتاق و کمد لباس نيست و مشاهده اين جاندار در چنين جاهايي خوب نيست. اگر در خواب ببينيد که غورباغه اي در بستر و رختخواب شماست يا مثلا زير تختخواب شما رفته و قايم شده چنانچه ازدواج نکرده يا همسر نداشته باشيد زني بد نصيب شما مي شود و اگر زن داريد با همسرتان برخورد نامطلوب خواهيد داشت تا آنجا که فحاشي مي کنيد. اين تعبير براي زن و مرد يکسان است. اگر ببينيد غورباغه اي در جيب لباس شماست مال شما را مي برند و ناسپاسي مي کنند و پشت سر شما بد مي گويند. اگر غورباغه اي در خواب به پشت شما چسبيده باشد از جانب برادرتان اندوهي به شما مي رسد و اگر بر سينه شما چسبيده باشد از جانب پسرتان اندوهگين مي شويد و اگر در شلوارتان باشد زن و همسرتان شما را ناراحت خواهند کرد. چنانچه در خواب کيف يا ساک داشته باشيد و آن را بگشاييد و غورباغه اي را در آن ببينيد نشان آن است که به سفر مي رويد و در اين سفر همسفري نا اهل نصيب شما مي گردد. اگر غورباغه را بر درخت، مخصوصا روي شاخه هاي درخت ببينيد شما را فريب مي دهند و در واقع گندم نمايي و جو فروشي مي کنند. خانم ايتانوس معبر يوناني مي گفت: غورباغه کسي است که در حضور انسان لبخند مي زند و خوش خدمتي مي کند ولي همين که از او جدا شديد پشت سرتان فحش مي دهد و تهمت مي زند و بد و بيراه مي گويد. اين تعريف در مورد غورباغه در خواب هاي ما کاملا درست است

از بیتوته

عقاب

عقاب یکی از بزرگ‌ترین و نیرومندترین پرندگان جهان است. عقابها منظری مغرور و ترسناک و قدرت شکارگری بسیار دارند. برخی از عقابها حین پرواز شکار خود را صید می‌کنند. عقاب طلائی را گاه سلطان پرندگان گفته‌اند. عقابها سخت از خطر، مخصوصاً انسان گریزان هستند وبندرت به آدمی حمله می‌کنند. عقاب توانائی بلند کردن یک آدم کوچک اندام را دارد.

مشخصات

عقاب معمولاً از ۷۶ تا ۸۹ سانتی متر از نوک منقار تا انتهای دم طول، و از ۳ تا ۶ کیلوگرم جرم و بال‌هایش حدود دو متر بلندی دارد.

سر عقاب بزرگ و پوشیده از پر است. چشمانی درشت دارد که هریک از آن‌ها در یک طرف سرش قرار دارد. از قدرت بینائی فراوان بهره‌مند می‌باشد. عقاب‌ها می‌توانند از فراز آسمانها شکار خود را ببینند واز نقاط بلند همچون صاعقه بر سر شکار نگون بخت فرود آیند. منقار نیرومند وتندی دارند. منقار عقاب طلائی به پنج سانتی متر می‌رسد. برخی از عقابها منقاری بزرگ‌تر دارند.

رنگ و بال و طول و شکل عقابها از منطقه تا منطقهٔ دیگر اختلاف دارد به طوری‌که در عقابهای آسیائی و اوروپائی وآمریکائی تفاوت آن نمایان است. عقابها پاهایی نیرومند و به رنگ زرد و روشن دارند. عقابها برای درهم شکستن شکار خود از منقار و چنگال پاهای خود استفاده می‌کنند. پاهای عقاب طلائی پوشیده از پر (ریش) است، اما قسمت پائین پاها بدون پر می‌باشد.

محل زندگی

عقابها در علفزار و جنگل‌های زمین‌های پست و بر فراز کوه‌های بلند و ناهموار و در نقاط دوردست و تقریباً دست نخورده توسط انسان زندگی می‌کنند.

با پرها و بالهای بلند، عقاب می‌تواند به آسانی پرواز وشکار خود را از زمین بلند کند. عقاب گاه، با بالهای خود به شکار ضربه می‌زند. اما نمی‌تواند با بال‌هایش بجنگد. عقاب هنگام جنگ از منقار و پاهای نیرومند خود استفاده می‌کند، بیشتر عقابها قهوه‌ای رنگ و یا سیاه رنگ هستند. جوجه عقابها تا سن بلوغ خود که چهار سال طول می کشد پر و بال کامل ندارند.

سّن عقاب

عقابها معمولاً از ۲۵ تا ۳۵ سال تقریباً عمر می‌کنند، البته گاه تا ۴۵ سال و حتی بیشتر هم عمر کرده‌اند. قلمرو عقاب از پنجاه تا ۱۷۰ کیلومتر مربع پیش بینی کرده‌اند. آشیانه عقاب‌ها بیشتر بر فراز بلندی‌ها، بالای درختان بلند و شکاف صخره‌ها و کوه‌های مرتفع و پرتگاه‌ها می‌باشد.

نماد عقاب در ملل مختلف

• یکی از سمبل های ملی ایالات متحده امریکا که در لوگوی وزارت خانه های مختلف آن نیز دیده میشوند.
• روی کت نیروهای نظامی آلبانی یک عقاب سیاه دو سر وجود دارد.
• بر روی لباس نظامی نیروهای ارمنستان یک عقاب و شیر طلایی وجود دارد.
• روی لباس نظامی نیروهای اتریش یک عقاب سیاه وجود دارد.
• روی کت نیروهای نظامی مصر یک عقاب طلایی که به سمت چپ نگاه می‌کند وجود دارد.
• همچنین روی لباس فرم نظامی بسیاری از کشورها از جمله مکزیک، اردن، عراق، اندونزی، نیجریه، نیروی هوایی پاکستان، فیلیپین، پاناما، روسیه، رومانی، صربستان، سوریه نیز عقاب وجود دارد.
• عقاب دوسر نماد امپراتوری بیزانس بود.
• پرچم سلطنتی هخامنشیان منقش به عقاب بود

از ویکی پدیا

پرنده شاهین

شاهین پرنده ای از راسته شکاریان روزگرد و سیاه‌چشم از تیره شاهنینان است. شاهین جزو شکاریان بسیار جسور و با شهامت است، و با وجود آنکه از قوش کوچک‌تر است ولی بعلت جسارتی که دارد گاهی عموماً به عقاب وقوش حمله می‌کند. در حدود ۴۰ گونه از این پرنده شناخته شده است که با نامهای گوناگون زیستگاهشان در سراسر کره زمین پراکنده است. شاهین عموماً آشیانه خود را در کوهستانهای بلند و دور افتاده و در غارهای مشرف به پرتگاه‌ها و صخره‌ها بلند می‌سازد ولابلای صخره‌های کوهستانی تخم گذاری می‌کند. گونه‌های مختلف این پرنده در کوه‌های ایران فراوان است. شاهین را صیادان جهت شکار تربیت می‌کنند. زیستگاه این پرنده در کوهستانهای بلند و دور افتاده، و آشیانه خود را در غارها مشرف به پرتگاه‌ها و صخره‌ها بلند می‌سازد.

نمای ظاهری

از خانواده ی شاهینیان است.دارای قرنیه ی سیاه می باشد.پشت و روی بال آن دارای پر های طوسی,روی سینه ی آن سفید و دارای لکه های مشخص می باشد.(عکس مربوط به شاهین نمی باشد.) فرق بالغ و نا بالغ آن در این است که پرنده بالغ سینه ی نسبتا کرم رنگ دارد. لازم بذکر است که قانون مشخصی برای نام شاهین وجود ندارد.اختلاف نظر در مورد نامbarbary falcon و peregrine falcon بسیار زیاد است.توضیحات داده شده در موردbarbary falcon بود.

ریشه تاریخی

شاهین در پارسی یعنی «شاهانه»، مانند آهنین که ریشه‌اش از آهن می‌آید. شکار کردن با شاهین با آنکه تاریخ اش به دوره پادشاهی آشور می‌رسد، بدون شک در دوره ساسانی ورزش شاهان بوده زیرا در دوره اسلامی گسترش یافت. شکار با شاهین پس از آن به اروپا گسترش پیدا کرد. نام شاهین می‌تواند از شکار کردن شاه با پرنده شکاری ریشه گرفته باشد.

شاهین روزگاری در سراسر دنیا می‌زیست. اما امروزه به شدت کمیاب شده ودر بعضی جاها دیده می‌شود. احتمالاً معدودی از پرندگان می‌توانند تندتر از شاهین‌ها پرواز نمایند. گاه سرعتش هنگام شکار به ۲۹۰ کیلومتر در ساعت می‌رسد. طول آن به ۴۶ سانتیمتر می‌رسد. بالهای گسترده‌اش به ۱۰۹ سانتیمتر می‌رسد. شاهین‌ها به پرندگان به اندازه خود وگاه بزرگ‌تر از خود نیز حمله می‌کنند، بسیاری از پرندگان را می‌کشند. در فرهنگ معین آمده است که برخی خلبانان از حمله شاهین به هواپیما گزارش کرده‌اند و این نشان دهنده جسارت شگفت این پرنده است.

از ویکی پدیا